Jǔnán lǜchá · thetea.app

Цзюйнань Люйча (Jǔnán lǜchá, 莒南绿茶) — зялёны чай павета Цзюйнань (莒南县) гарадской акругі Ліньі на поўдні правінцыі Шаньдун, паўночнага краю, дзе чай прыжыўся дзякуючы руху «南茶北引» — «паўднёвы чай — на поўнач». Імя ахоўваецца з 2010 года, а з 2025-га і як прадукт з геаграфічным указаннем CNIPA. Патрабаванні знака апісваюць тры абліччы чаю — скручаны, плоскі і ігольчасты, і ў апісанні водару ва ўсіх трох названы каштанавы тон (栗香).

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá) — клас названы ў найменні, а патрабаванні знака апісваюць зялёны ліст і зялёны настой.
Катэгорыя: Павятовае імя з геаграфічным указаннем над трыма абліччамі чаю; паўночны зялёны чай Шаньдуна.
Паходжанне: Кітай, правінцыя Шаньдун (山东, Shāndōng), гарадская акруга Ліньі (临沂, Línyí), павет Цзюйнань (莒南, Jǔnán).
Зона аховы: Паводле патрабаванняў CNIPA — 13 валасцей і пасёлкаў павета: Чжуб’янь (洙边镇), Чжуанган, Туаньлінь, Чжулу, Фанцянь, Вэньтуань, Піншан, Лаопа, Сянгоу, Шыцзылу, Сяндзі, Ціншуй і Шыляньцзы.
Геаграфічныя каардынаты: 118°33′–119°11′ у. д., 35°06′–35°24′ пн. ш. — паводле тых жа патрабаванняў.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- 1950-я. Паводле мясцовай публікацыі 2021 года, у 1956 годзе першыя пяць тысяч саджанцаў у Шаньдуне вымерзлі, у 1957-м не прыжыліся саджанцы ў Цындаа, а ў 1959 годзе павет Цзюйсянь паспяхова выссеяў насенне. Публікацыя 2026 года лічыць 1956 год стартам праграмы.
- 1965–1969. Паводле той жа публікацыі, вясной 1965 года супрацоўнік лясной станцыі камуны Сянгоу прывёз з чайнага інстытута ў Ханчжоў чатыры сарты для доследнай пасадкі; зімой 1966 года па плане акругі Ліньі павет пачаў сваю праграму, і ў 1969 годзе 81,3 му доследных садоў прыжыліся цалкам.
- 1970-я. Чайны інстытут Кітайскай акадэміі сельскагаспадарчых навук ацаніў мясцовы чай формулай «叶片厚、耐冲泡、香气高、滋味浓» — «тоўсты ліст, вытрымлівае шмат заліванняў, высокі водар, насычаны смак». Даведачнае апісанне датуе ацэнку 1978 годам; мясцовая публікацыя 2021 года даты не дае, але піша пра ўхваленне чаю з Чжуб’яня ў 1971 годзе і пра пік садоў у 1978-м — 15 386 му.
- 2010. 2 красавіка Міністэрства сельскай гаспадаркі зарэгістравала сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне «莒南绿茶» (AGI00276); трымальнік паводле даведачнай зводкі — павятовы цэнтр распаўсюджвання тэхналогій пладаводства і чаяводства.
- 2025. CNIPA абвяшчэннем № 646 прызнала «莒南绿茶» прадуктам з геаграфічным указаннем; заяўнік — павятовы цэнтр распаўсюджвання сельскагаспадарчых тэхналогій. За імем лічыцца і геаграфічны знак № 19854035; трымальнік, паводле зводкі шаньдунскай платформы геаграфічных знакаў, — цэнтр даследаванняў зялёнага чаю Чжусі (莒南洙溪绿茶研究中心).
Назва: «Цзюйнань» (莒南) — імя павета, «люйча» (绿茶) — «зялёны чай».
Культурнае значэнне: Паводле публікацыі 2026 года, павет носіць званне «中国茶叶之乡» — «радзіма чаю Кітая»; публікацыя 2021 года адносіць гэта званне 1996 года да пасёлка Чжуб’янь. 1–2 верасня 2026 года ў павеце прайшлі правінцыйныя мерапрыемствы да сямідзесяцігоддзя руху «南茶北引».

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сарты / Культывары: Паводле патрабаванняў CNIPA асноўныя — Фудзін Дабай (福鼎大白), Цымэнь Чуецы (祁门褚叶齐) і папуляцыя Хуаншань (黄山群体); дапаможныя — клоны Лунцзін Чан’е (龙井长叶), Іншуан (迎霜), Чжэнун 139 (浙农139), Цегуаньінь (铁观音), Тайча 7 (台茶7号) і насенны Цзюкэн (鸠坑). Мясцовая публікацыя 2021 года называе іншы набор, у тым ліку Чжунча 108 (中茶108), Лунцзін 43 (龙井43) і жоўталісты Хуанцзінь Я (黄金芽).
Стандарт збору: Патрабаванні загадваюць збіраць па стандарце, партыямі і своечасова, але самога стандарту не прыводзяць.
Час збору: Патрабаванні знака тэрмінаў не называюць. Паводле мясцовай публікацыі 2021 года, вясновы чай з адкрытых садоў выходзіць звычайна каля 25 красавіка, а збор заканчваецца ў пачатку кастрычніка — каля 150 дзён, вясна, лета і восень.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Усход горнага краю Імэн (沂蒙), непадалёк ад мора. Паводле даведачнага апісання, сады ляжаць у асноўным на пагорках усходу і поўдня павета, галоўныя базы — Чжуб’янь, Чжуанган, Туаньлінь і Чжулу.
Клімат: Паводле даведачнага апісання — паўвільготны кантынентальны мусонны клімат умерана цёплага пояса: 12,7 °C у сярэднім за год, 198 безмарозных дзён, 2458,9 гадзіны сонца і 856,5 мм ападкаў.
Вышыня вырошчвання: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
Участак: Паводле патрабаванняў — чыстыя глеба і вада, удалечыні ад заводаў і шахтаў.
Догляд за садам паводле патрабаванняў CNIPA: Увосень — перакопка да жывога слоя не менш за 80 см; угнаенне па схеме «一基三追多次喷» — асноўнае ўвосень і тры падкормкі за сезон; у пачатку зімы — «зімовы паліў» (越冬水), у дажджы — сцёк: карані баяцца застою вады.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Патрабаванні знака тэхналогію не апісваюць: этапаў апрацоўкі ў іх няма.

Агульная схема зялёнага чаю, а не апісанне менавіта Цзюйнань Люйча: раскладванне свежага ліста (摊放, tānfàng), фіксацыя награваннем (杀青, shāqīng), скручванне або фармоўка (揉捻, róuniǎn) і сушка (干燥, gānzào).

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Патрабаванні CNIPA апісваюць тры абліччы асобна.

Вонкавы выгляд сухога ліста: Скручаны — тугія роўныя завіткі, ад ізумруднага да цёмна-зялёнага, без пажаўцелага і ломанага ліста. Плоскі — гладкі, плоскі і прамы, ад далікатна-зялёнага да жоўта-зялёнага. Ігольчасты — плоскі і прамы, зялёны з бляскам, роўны.
Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Водар настою: Скручаны — высокі, ад далікатнага каштанавага да чыстага. Плоскі — густы каштанавы. Ігольчасты — высокі і доўгі каштанавы.
Смак: Скручаны — насычаны і мяккі (浓醇). Плоскі — мяккі і поўны (醇厚). Ігольчасты — свежы, мяккі, асвяжальны (鲜醇爽口). Старонніх прысмакаў быць не павінна.
Колер настою: Ад далікатна-зялёнага яркага да жоўта-зялёнага яркага, без муці; у ігольчастага — далікатна-зялёны і празрысты.
Чайнае дно (завараны ліст): Ад далікатна-зялёнага яркага да жоўта-зялёнага, у плоскага — да жоўтага яркага; у ігольчастага — далікатна-зялёны, яркі і роўны.

7. Хімічны Склад

Патрабаванні CNIPA задаюць фізіка-хімічныя паказчыкі (па масе):

Паказчык	Норма
Вільгаць	не больш за 7,0 %
Агульная попел	не больш за 7,5 %
Крошка і пыл	не больш за 6,0 %
Водараспушчальныя экстрактыўныя рэчывы	не менш за 34,0 %
Сырая клятчатка	не больш за 16,0 %
Попел, нераспушчальны ў кіслаце	не больш за 1,0 %
Водараспушчальная попел у агульнай попеле	не менш за 45,0 %

Нормаў па поліфенолах, амінакіслотах і кафеіне патрабаванні знака не задаюць. Даведачная база прыводзіць лічбы «біяхімічнага аналізу» без даты, метаду і першакрыніцы; я іх не пераношу.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

Тэмпература вады: 80–85 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуд: Шкляны стакан або гайвань.
Працэс:
1. Прагрэць посуд, пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
2. Першы настой — праз 40–60 секунд.
3. Піць, пакідаючы частку настою, і даліваць ваду: апісанні падкрэсліваюць, што тоўсты ліст вытрымлівае шмат заліванняў (耐冲泡).

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма. Лічбы галіны разыходзяцца: мясцовая публікацыя 2021 года называе каля 80 тыс. му садоў, 2000 т чаю ў год і 400 млн юаняў, публікацыя 2026 года пры тых жа 80 тыс. му — 4000 т і 1 млрд юаняў.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: паводле патрабаванняў CNIPA, ім карыстаюцца толькі дапушчаныя вытворцы з зоны.
- Правяраць, што вытворца з адной з 13 валасцей і пасёлкаў павета Цзюйнань.
- Звяраць аблічча з патрабаваннямі: без пажаўцелага і ломанага ліста, настой без муці, водар — ад каштанавага да чыстага.
- Памятаць, што пад імем ідуць тры абліччы, і плоскі чай не падробка скручанага.

11. Цікавыя Факты

Лік узнагарод разыходзіцца: даведачнае апісанне называе 116 узнагарод узроўню акругі і вышэй (20 дзяржаўных, 50 правінцыйных), мясцовая публікацыя 2021 года — 262 (55 дзяржаўных, 98 правінцыйных).
Паводле публікацыі 2026 года, у сакавіку таго ж года павет падпісаў рамачнае пагадненне аб супрацоўніцтве ў чайнай галіне з гарадскім паветам Фудзін (福鼎) правінцыі Фуцзянь; сорт Фудзін Дабай — асноўны ў патрабаваннях знака.

12. Параўнанне з іншымі зялёнымі чаямі Шаньдуна

Імэн Юй Я (沂蒙玉芽): Плоскі зялёны чай таго ж павета. Цзюйнань Люйча шырэйшы: імя ахоўвае тры абліччы, і плоскі — толькі адно з іх. Пра яго ходзіць прымаўка «南有杭州龙井，北有沂蒙玉芽» — «на поўдні ханчжоўскі Лунцзін, на поўначы Імэн Юй Я».
Ішуй Люйча (沂水绿茶): Зялёны чай павета Ішуй той жа акругі Ліньі пад асобным найменнем; яго зона ляжыць паўночней, каля 35°36′–36°03′ пн. ш., і з цзюйнаньскай не перасякаецца.
Жычжао Люй Ча (日照绿茶): Зялёны чай суседняга прыморскага Жычжао, таксама плён руху «南茶北引».
Лаашань Люй Ча (崂山绿茶) і Цзяанань Люйча (胶南绿茶): Зялёныя чаі ўзбярэжжа пад Цындаа.

У заключэнне:

Цзюйнань Люйча — паўночны зялёны чай, які вырас з упартасці: пасля няўдалых пасадак 1950-х павет у канцы 1960-х усё ж выгадаваў свае сады і да 1978 года давёў іх да пятнаццаці тысяч му. Патрабаванні знака апісваюць тры абліччы, і ва ўсіх у водары названы каштанавы тон, а даўняя ацэнка чайнага інстытута — тоўсты ліст, які вытрымлівае шмат заліванняў.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

CNIPA 地理标志产品认定 №646

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»