Jiāngxià bìfǎng · thetea.app

Цзянся Біфан (Jiāngxià bìfǎng, 江夏碧舫) — плоскі зялёны чай раёна Цзянся (江夏区) горада Ухань, правінцыя Хубэй. Яго сады ляжаць у васьмі вёсках і гаспадарках вулічнага камітэта Улунцюань, каля возера Лянцзыху. Імя значыць «ізумрудная лодка»: паводле апісанняў ва ўханьскай прэсе, завараны ліст плавае ў шклянцы, як зялёная лодачка. Паводле мясцовай газеты, чай створаны ў 1980-х гадах на аснове сорту Фудзін Дабай і іншых; з 2021 года ахоўваецца як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, а з 2025 года — як прадукт з геаграфічным указаннем.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá), плоскі, жаравога тыпу (炒青, chǎoqīng). Патрабаванні аховы не называюць клас словам, але апісваюць тэхналогію зялёнага чаю — фіксацыя, выраўноўванне і фармоўка ліста, абсмажванне — без завяльвання для акіслення і без тамлення. У сюжэце Уханьскага радыё і тэлебачання (2022) на сайце гарадскога ўпраўлення сельскай гаспадаркі яго прама называюць зялёным чаем жаравога тыпу.
Пастка тапоніма: Улунцюань (乌龙泉, «крыніца чорнага дракона») — толькі імя вулічнага камітэта; 乌龙 супадае з імем улуна, але пра клас чаю нічога не кажа.
Катэгорыя: Плоскі зялёны чай Уханя; сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (AGI03368, 2021) і прадукт з геаграфічным указаннем (2025).
Паходжанне: Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, Húběi), горад Ухань (武汉, Wǔhàn), раён Цзянся (江夏, Jiāngxià), вулічны камітэт Улунцюань (乌龙泉街).
Зона аховы: Восем адзінак вулічнага камітэта Улунцюань: вёскі Цюньцзянь (群建), Цыншань (青山), Чанлін (长岭), Туаньцзе (团结), Чжыфу (致富), Цзяньшэ (建设), Сыхуа (四化) і садаводчая гаспадарка (园艺场). Заяўнік — цэнтр распаўсюджвання сельскагаспадарчых тэхналогій раёна Цзянся.
Геаграфічныя каардынаты: 114°30′–114°44′ у. д., 30°13′–30°25′ пн. ш. — межы зоны паводле патрабаванняў аховы.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Ранняя гісторыя. Паводле паведамлення Уханьскага радыё і тэлебачання (2022), чай у Цзянся вырошчваюць з эпохі Мін (明). Мясцовая газета ўзводзіць яе да «Чайнага канона» Лу Юя (陆羽), дзе названы чай Эчжоу (鄂州), і звязвае Эчжоу з Цзянся; гэта тлумачэнне газеты, а не дакумент пра сам чай.
- 1956. Паводле «Чанцзян жыбаа» (2025), на пустках каля Тудзітана (土地堂) заснавалі дзяржаўную садаводчую гаспадарку павета Учан; паводле газеты, за два месяцы ўзаралі 800 му, і гаспадарка стала базай садавіны і чаю.
- 1980-я. Паводле той жа газеты, тэхнолагі на аснове Фудзін Дабай (福鼎大白茶) і іншых сартоў і традыцыйнай жаравой тэхналогіі стварылі плоскі зялёны чай і назвалі яго Цзянся Біфан.
- 1992. Бронзавая ўзнагарода першай Усекітайскай сельскагаспадарчай выставы і званне «знакамітага чаю Хубэя» — паводле «Чанцзян жыбаа».
- Спад і адраджэнне. Калі сады раздалі сямейным падрадам, чай, паводле слоў газеты, пачалі смажыць па дварах, і якасць разышлася; з 2010 года марку аднаўляе мясцовая кампанія з кааператывам.
- 2021. У чэрвені Міністэрства сельскай гаспадаркі зарэгістравала Цзянся Біфан як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (нумар AGI03368).
- 2024. Паводле «Чанцзян жыбаа», чай унесены ў дзяржаўны паказальнік «памяці земляробчых прадуктаў» (农耕农品记忆索引名录).
- 2025. Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці аб’яўленнем № 640 прызнала чай прадуктам з геаграфічным указаннем і апублікавала патрабаванні да яго.
- Разыходжанне. Тая ж газета ў снежні 2025 года піша, што статус прадукта з геаграфічным указаннем чай атрымаў яшчэ ў 2016 годзе. Дакумента 2016 года я не знайшоў; паводле знойдзеных дакументаў ахова пачынаецца з 2021 года.
Назва: «Цзянся» (江夏) — імя раёна; «Біфан» (碧舫) — «ізумрудная лодка»: 碧 — ізумрудны, блакітны, 舫 — лодка, распісная прагулачная лодка (画舫). У шклянцы плоскі ліст, паводле апісанняў, падобны да лодачкі і да маладога месяца.
Культурнае значэнне: Паводле «Чанцзян жыбаа», тэхналогія вырабу Цзянся Біфан з 2024 года — у раённым спісе нематэрыяльнай спадчыны.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сарты / Культывары: Паводле патрабаванняў аховы, асноўныя сарты — Фудзін Дабай (福鼎大白茶) і Чжунча 108 (中茶108).
Стандарт збору: Патрабаванні аховы не задаюць колькасць лістоў. Паводле паведамлення Уханьскага радыё і тэлебачання (2022), для імянных чаёў Уханя звычайная адна пупышка з адным лістом; рэпартаж «Чанцзян жыбаа» 2026 года з саду маркі ўдакладняе — адна пупышка з толькі што раскрытым лістом, пупышка даўжэйшая за ліст. Для дарагой лініі, паводле «Чанцзян жыбаа», бяруць адзіночныя пупышкі да Цынміна.
Час збору: Паводле «Чанцзян жыбаа» (красавік 2025), пупышкі ідуць у збор пасля вясновага раўнадзенства.
Патрабаванні да сыравіны: Ліст роўны, без пачырванелых і фіялетавых пупышак і лістоў, без пашкоджаных хваробамі і шкоднікамі, без сабраных у дождж.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Прыазёрныя ўзгоркі паўднёвага Уханя. Паводле патрабаванняў аховы, зона ляжыць у ахоўным водна-балотным раёне возера Лянцзыху (梁子湖); воды I і II класаў якасці займаюць больш за 85 % яе плошчы. Клімат, паводле апісанняў, мяккі і вільготны, лясістасць — 85 %.
Вышыня вырошчвання: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
Глебы: Пераважна чырвоназемы (红壤), pH 4,7–5,7, урадлівы пласт глыбейшы за 1 м, арганічнага рэчыва ў ворным пласце больш за 2 %, з добрым дрэнажам і палівам.
Агратэхніка паводле патрабаванняў: Сад апрацоўваюць тры-чатыры разы на год — вясной і летам дробна, перад зімой глыбока. Паліў сумяшчаецца з падкормкай, а сістэма кіруецца праз воблачную платформу.
Маштаб: Паводле паведамлення Уханьскага радыё і тэлебачання (2022), плошча садоў зоны — 160 га, выпрацоўка — 60 т сухога чаю на год. Паводле «Чанцзян жыбаа» (2025), сады маркі, аб’яднаныя кампаніяй і кааператывам, займаюць 1200 з лішнім му, з іх 200 му — арганічны сад.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Патрабаванні аховы задаюць такі ланцужок:

Збор свежага ліста (采摘, cǎizhāi).
Раскладванне (摊放, tānfàng).
Фіксацыя (杀青, shāqīng).
Астыванне і адвільгатненне (冷却回潮, lěngquè huícháo).
Выраўноўванне ліста (理条, lǐtiáo).
Астыванне (摊凉, tānliáng).
Фармоўка (整形, zhěngxíng) — ліст становіцца плоскім; затым зноў астыванне.
Абсмажванне-дасушванне (辉干, huīgān).
Вывядзенне водару (提香, tíxiāng).

Тэмпературы патрабаванні не задаюць. Паводле «Чанцзян жыбаа», уручную ліст смажаць у жалезным катле пры 200 °C, а ў цэху працуе паточная лінія.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне ніжэй — з патрабаванняў аховы 2025 года.

Вонкавы выгляд сухога ліста: Шырокі, плоскі і прамы, з завостранымі канцамі, ізумрудна-зялёны (外形宽扁平直，两头尖削，色泽碧绿).
Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
Водар настою: Чысты і ўстойлівы (清香持久).
Смак: Свежы і бадзёры, са салодкім вяртаннем (滋味鲜爽回甘).
Колер настою: Далікатна-зялёны і яркі (汤色嫩绿明亮).
Чайнае дно (завараны ліст): Зялёнае, яркае і роўнае (叶底绿亮匀齐).

7. Хімічны Састаў

Патрабаванні аховы задаюць ніжнія парогі трох паказчыкаў:

Паказчык	Патрабаванне
Водараспушчальныя экстрактыўныя рэчывы	не менш за 42 %
Чайныя поліфенолы	не менш за 22 %
Свабодныя амінакіслоты (сума)	не менш за 1,8 %

Гэта нормы, а не замер партыі. Дадзеных пра кафеін у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

Тэмпература вады: 80–85 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуд: Шкляная шклянка, дзе відаць «лодачка» ліста, або белы гайвань.
Працэс:
1. Прагрэць посуд.
2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
4. Піць, пакідаючы частку настою.
5. Даліць ваду.
6. Два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак прадукта з геаграфічным указаннем або знак сельскагаспадарчага ўказання.
- Правяраць, што вытворца з вулічнага камітэта Улунцюань раёна Цзянся.
- Ліст — шырокі, плоскі і прамы, з завостранымі канцамі, ізумрудны; настой — далікатна-зялёны.
- Не прымаць слова «乌龙» у адрасе за прыкмету улуна: гэта зялёны чай.

11. Цікавыя Факты

Сады стаяць у ахоўным водна-балотным раёне возера Лянцзыху.
Паводле мясцовай газеты, гісторыя маркі ідзе не ад старой вёскі, а ад дзяржаўнай садаводчай гаспадаркі, закладзенай у 1956 годзе.

12. Параўнанне з іншымі ўханьскімі чаямі

Байцюань Люйча (柏泉绿茶): Плоскі зялёны чай раёна Дунсіху на другім канцы Уханя.
Цзянся Гуанмін Ча (江夏光明茶): Другі чай раёна Цзянся, які атрымаў статус прадукта з геаграфічным указаннем тым жа аб’яўленнем 2025 года.
Хуанпі Люйча (黄陂绿茶): Зялёны чай раёна Хуанпі на поўначы Уханя.

У заключэнне:

Цзянся Біфан — плоскі зялёны чай паўднёвага Уханя, створаны, паводле мясцовай газеты, у 1980-х і названы паводле формы ліста — «ізумрудная лодка». Дакументы аховы апісваюць яго дакладна: восем вёсак і гаспадарак каля возера Лянцзыху, сарты Фудзін Дабай і Чжунча 108, шырокі плоскі ізумрудны ліст, чысты ўстойлівы водар і свежы смак з салодкім вяртаннем.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»