Ліншань Люйча (Língshān lǜchá, 灵山绿茶) — зялёны чай павета Ліншань (灵山县) гарадской акругі Цыньчжоу на поўдні Гуансі-Чжуанскага аўтаномнага раёна, ля заліва Бэйбу. Яго зона цалкам ляжыць на поўдзень ад паўночнага тропіка, а вясновы збор у 2023 годзе пачалі адразу пасля Свята вясны. Дакумент аховы апісвае чай да лікаў: гатункі Фуюнь № 6 і мясцовая папуляцыя, фіксацыя ў барабане, двайная сушка гарачым паветрам; гатовы чай — шчыльныя апушаныя палоскі, жоўта-зялёны настой, чысты высокі водар, салодкі вяртанне. Імя ахоўваецца двума рэжымамі: сельскагаспадарчым геаграфічным указаннем з 2020 года і прызнаннем прадукта з геаграфічным указаннем Дзяржаўным упраўленнем інтэлектуальнай уласнасці ў 2025 годзе.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá), неферментаваны. Клас названы ў імені і пацверджаны тэхналогіяй дакумента аховы: фіксацыя, скручванне, сушка.
- Спосаб сушкі: Абедзве сушкі — у сушыльнай машыне гарачым паветрам, без абсмажвання ў катле; паводле спосабу сушкі гэта чай тыпу хунцын (烘青, hōngqīng), хоць самога слова дакумент не ўжывае.
- Катэгорыя: Паўднёвы гуансійскі зялёны чай; прадукт з геаграфічным указаннем.
- Паходжанне: Кітай, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён (广西, Guǎngxī), гарадская акруга Цыньчжоу (钦州, Qīnzhōu), павет Ліншань (灵山, Língshān).
- Зона аховы: Паводле дакумента — 19 адзінак павета: пасёлкі Сіньсюй (新圩), Фэнтан (丰塘), Піншань (平山), Шытан (石塘), Фоцзы (佛子), Пінань (平南), Яньдунь (烟墩), Таньсюй (檀圩), Налон (那隆), Саньлун (三隆), Луу (陆屋), Цзючжоу (旧州), Тайпін (太平), Шапін (沙坪), Улі (武利), Вэньлі (文利), Болао (伯劳) і вулічныя камітэты Лінчэн (灵城) і Саньхай (三海). Паводле сайта павета, у ім роўна 17 пасёлкаў і 2 вулічныя камітэты — зона ахоплівае ўвесь павет.
- Геаграфічныя каардынаты: 108°44′–109°35′ у. д., 21°51′–22°38′ пн. ш. — аднолькава ў дакуменце аховы і ў апісанні павета на яго сайце.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Старажытнасць чаяводства. Паводле паведамленняў павета ў прэсе (2023 і 2025), гісторыі чаю ў Ліншані больш за 500 гадоў, і яна ўзыходзіць да эпохі Юань. Лікі дрэнна сыходзяцца: ад канца Юань прайшло больш за 650 гадоў. Дакументаў я не бачыў.
- 2013, 2015, 2017. Ліншань Люйча ўключаўся ў агульнадзяржаўны пералік знакамітых, асаблівых, якасных і новых сельгаспрадуктаў «全国名特优新农产品目录» (паводле «Жэньмінь ван», 2023).
- 30 красавіка 2020 года чай атрымаў сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (农产品地理标志), нумар AGI03001. У лістападзе таго ж года «灵山绿茶» ўвайшоў у пералік рэгіянальных брэндаў Гуансі «广西好嘢».
- 2025. Аб’явай № 640 ад 16 ліпеня 2025 года (апублікавана 13 жніўня) Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці прызнала 1409 прадуктаў з геаграфічным указаннем; Ліншань Люйча — пад нумарам 1145. Заяўнік — станцыя па распаўсюджванні тэхналогій тэхнічных культур павета Ліншань (灵山县经济作物技术推广站).
- Узнагароды. Паводле аповеду прадстаўніка павета ў рэпартажы «Сіньхуа» (2025), «灵山绿茶» атрымаў «залаты медаль міжнароднага знакамітага чаю» на 12-й Ганконгскай міжнароднай чайнай выставе, а «灵山香茗» — золата конкурсу чаю ў Бруселі. Гадоў рэпартаж не называе.
- Назва: «Ліншань» (灵山) — «цудоўная гара»; «люйча» (绿茶) — «зялёны чай». Паводле сайта павета, імя дадзена пры Тан па скале з шасцю вяршынямі: адна з іх звалася чарапахавай, а чарапаха — «灵物», цудоўная істота. Год перайменавання сайт прыводзіць дваяка — 636-ы або 742-і.
- Культурнае значэнне: Павет носіць званне «中国名茶之乡» — «радзіма знакамітага чаю Кітая» — побач з тытуламі радзімы лічы і буйвалінага малака. Паводле дадзеных 2023 года, у чайнай галіне занята больш за 100 тысяч чалавек, працуюць 120 чайных фабрык.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Гатункі / Культывары: Паводле дакумента аховы — сярэдне- і дробналіставыя гатункі; галоўныя — Фуюнь № 6 (福云六号, Fúyún liù hào) і ліншаньская папуляцыя (灵山群体种, Língshān qúntǐzhǒng).
- Пасадка: Вегетатыўныя саджанцы са здаровымі каранямі, без шкоднікаў і сур’ёзных пашкоджанняў высаджваюць з пачатку студзеня да сярэдзіны лютага падвойнымі радамі: міжраддзе 1,3 м, паміж радамі пары 0,4 м, паміж кустамі 0,25 м — каля 4100 кустоў на му.
- Збор: У маладых садах «больш расціць, чым збіраць»: збіраюць густыя парасткі, пакідаюць рэдкія, зрываюць высокія, пакідаюць нізкія. У дарослых садах — партыямі: што раней распусцілася, тое раней і збіраюць. Узроўню збору (пупышка з лісцем) дакумент не задае.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Поўдзень Гуансі ля заліва Бэйбу; плошча павета 3558 км², на поўначы ён мяжуе з Хэнчжоу і раёнам Юннін горада Наньнін.
- Клімат: Паўднёвасубтрапічны мусонны. Паводле сайта павета, у 2025 годзе сярэдняя тэмпература — 22,8 °C, мінімум 2,2 °C, ападкаў 1593,0 мм, вільготнасць 79 %, сонечнага ззяння 1416,3 гадзіны. Узімку зрэдку бываюць замаразкі, улетку — тайфуны.
- Участак: Глыбокая, друзлая, урадлівая глеба з pH 5–6; раўніны або схілы нізкіх узгоркаў крутасцю не большай за 25°.
- Угнаенне: Асноўнае — у пачатку снежня, пасля канца збору: не менш за 1000 кг арганікі і 50 кг суперфасфату на му. Падкормкі — чатыры разы на год, са студзеня па жнівень.
- Абрэзка: Штогадовая лёгкая — пасля вясновага збору: здымаюць ад паловы да дзвюх трацін зялёнага слою кроны і ўсе вузлаватыя «курыныя лапы» (鸡爪枝, jīzhuǎzhī). Аслабленыя кусты ў сярэдзіне снежня абразаюць глыбока, на вышыні 0,4–0,6 м ад зямлі.
- Вышыня вырошчвання: Лікавых дадзеных няма; дакумент гаворыць пра раўніны і нізкія ўзгоркі.
- Плошчы: Паводле «Жэньмінь ван» (2023) — 76,5 тысяч му садоў, 16,2 тысячы т сухога чаю і 732 млн юаняў; шостае месца ў Гуансі па плошчы і трэцяе па выпрацоўцы і кошце.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Дакумент аховы задае пяць аперацый з лікамі:
- Раскладка (摊青, tānqīng): Слоем 3–5 см на 4–6 гадзін, з адным-двума пераваротамі, пакуль ліст не стане мяккім і не страціць 20–25 % вільгаці.
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): У барабаннай машыне, з раўнамернай загрузкай; гарачае паветра на выхадзе — 100–110 °C, 3–6 хвілін. Гатоўнасць — ліст цёмна-зялёны, матавы, мяккі, крыху ліпкі ў руцэ, травяны пах сышоў, выступіў чайны водар.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn): У ролеры 25–40 хвілін, у асноўным пад лёгкім ціскам, пакуль не разбурыцца 50–60 % клетак, а ў палоскі не згорнецца больш за 80 % ліста.
- Першая сушка (初烘, chūhōng): Гарачае паветра 100–110 °C, слой 1,5–2 см, 10–15 хвілін — да «сямі дзясятых сухасці».
- Дасушка (复烘, fùhōng): Гарачае паветра 90–100 °C, слой 2–2,5 см, 10–15 хвілін — да вільготнасці 4,5–5 %, калі чай крышыцца ў пальцах; затым астуджаюць.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Воблік зададзены дакументам аховы.
- Знешні выгляд сухога ліста: Шчыльныя палоскі з пушком (紧结有毫), зялёныя з бляскам, роўныя (绿润匀整).
- Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Чысты і высокі (清高).
- Смак: Мяккі і поўны, з салодкім вяртаннем (醇厚回甘); чай вытрымлівае шмат заліванняў (耐冲泡).
- Колер настою: Жоўта-зялёны, светлы і яркі (黄绿明亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): Жоўта-зялёнае (叶底黄绿).
7. Хімічны Склад
Дакумент аховы задае ніжнія парогі:
| Паказчык | Патрабаванне |
|---|---|
| Чайныя поліфенолы | не менш за 20 % |
| Свабодныя амінакіслоты, усяго | не менш за 4 % |
| Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | не менш за 40 % |
Вільготнасць гатовага чаю паводле тэхналогіі — 4,5–5 %. Іншыя патрабаванні бяспекі — паводле агульных дзяржаўных нормаў.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
- Працэс: Прагрэць посуд, наліць ваду па сценцы; першы настой праз 40–60 секунд, піць, пакідаючы частку настою, і даліваць.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; выпіць на працягу года.
10. Кошт і Падробкі
Паводле «Жэньмінь ван» (студзень 2023), вясновы чай павета прадаваўся прыкладна па 200 юаняў за кілаграм; павет чакаў каля 800 т вясновага чаю на 160 млн юаняў. Асноўныя рынкі — Гуандун, Хунань, Хубэй і Сычуань.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: права на яго зацвярджае Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці па прадстаўленні павета і Гуансі.
- Правяраць, што вытворца з павета Ліншань гарадской акругі Цыньчжоу.
- Звяраць воблік з дакументам: шчыльныя апушаныя палоскі, жоўта-зялёны яркі настой, жоўта-зялёны завараны ліст.
11. Цікавыя Факты
- Паўночная мяжа зоны — 22°38′ пн. ш., так што ўвесь ахаваны раён ляжыць на поўдзень ад паўночнага тропіка.
- Паводле «Жэньмінь ван», у 2023 годзе збор пачалі адразу пасля Свята вясны, і Ліншань называе сябе адным з самых ранніх вясновых чайных раёнаў краіны.
- Паводле сайта павета, у 1952 годзе павет перададзены Гуансі, у 1955-м вярнуўся ў Гуандун, а ў 1965-м канчаткова адышоў да Гуансі.
12. Параўнанне з іншымі гуансійскімі чаямі
- Хэнсянь Моліхуа Ча (横县茉莉花茶): Язмінавы чай Хэнсяня (цяпер Хэнчжоу), які мяжуе з Ліншанем з поўначы; у Ліншань Люйча водар уласны, без кветак.
- Сішань Ча (西山茶): Зялёны чай гары Сішань у Гуйпіне.
- Чжаопін Люй Ча (昭平绿茶): Зялёны чай камбінаванага тыпу апрацоўкі; у ліншаньскага абедзве сушкі гарачым паветрам.
- Саньцзян Люй Ча (三江绿茶): Паўночнагуансійскі зялёны чай, які таксама ганарыцца ранневясновым зборам.
- Гуйлінь Мао Цзянь (桂林毛尖): Зялёны чай Гуйліня, таксама сушаны гарачым паветрам.
У заключэнне:
Ліншань Люйча — трапічны зялёны чай Гуансі з гатункаў Фуюнь № 6 і мясцовай папуляцыі, з адным з самых ранніх вясновых збораў у краіне. Рэдкая ўдача для энцыклапедыі: дакумент аховы апісвае яго да лікаў — схема пасадкі, угнаенні, тэмпература і час кожнай аперацыі, парогі поліфенолаў і амінакіслот. Паводле гэтага дакумента гэта шчыльны апушаны чай з жоўта-зялёным настоем, чыстым высокім водарам і салодкім вяртаннем.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»