Дабэй Ча (Duǒbèi chá, 朵贝茶) — зялёная гарбата павета Пудзін (普定县) гарадской акругі Аньшунь на захадзе правінцыі Гуйчжоў. Мясцовыя крыніцы называюць яе гістарычнай павятовай маркай і «даніннай» гарбатай: паводле розных версій, яе пастаўлялі да двара з пачатку або з канца дынастыі Мін. Радзімай лічаць вёску Дабэй пасёлка Хуачу, а сады, паводле апісання павета, ляжаць на вышыні 1100–1300 м. З 2013 года Дабэй Ча — прадукт з геаграфічным указаннем і сертыфікацыйны знак, з 2021 года ён ахоўваецца і ў Еўрасаюзе.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёная гарбата (绿茶, lǜchá). Дакумента з прамым указаннем класа адкрыць не ўдалося; клас вынікае з апісання якасці ў даведцы аб прадукце з указаннем — ізумрудна-зялёны ліст, жоўта-зялёны настой. Пад маркай «朵贝茶» прадаюць таксама чырвоную і белую гарбату і гарбату з сорту «黄金芽»; ці распаўсюджваецца на іх ахова, паводле знойдзеных матэрыялаў устанавіць нельга.
- Катэгорыя: Гуйчжоўская горная зялёная гарбата; прадукт з геаграфічным указаннем і сертыфікацыйны знак.
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Гуйчжоў (贵州, Guìzhōu), гарадская акруга Аньшунь (安顺, Ānshùn), павет Пудзін (普定, Pǔdìng). Гістарычнае ядро — вёска Дабэй (朵贝村) пасёлка Хуачу (化处镇) каля падножжа гары Цзянцзюньшань (将军山), на беразе ракі Масянхэ (磨香河).
- Зона аховы: Паводле перадрукаў, 11 пасёлкаў і валасцей павета Пудзін: Чэнгуань, Хуачу, Магуань, Байянь, Мачан, Лунчан, Маодун, Булан, Піншань, Цзічанпо і Хоучан. Пералік вядомы толькі паводле другасных крыніц і з тэкстам аб’яўлення не звераны.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Данніцтва — дзве версіі. Сайт павета піша, што гарбату пастаўлялі да двара «з гадоў Хун’у ў пачатку Мін, а пры Цын — тым больш». Павятовы аддзел прапаганды і даведка дэпартамента сельскай гаспадаркі правінцыі Гуйчжоў звязваюць вядомасць гарбаты з данінай у гады Чунчжэнь (1628–1644), у канцы Мін. Даведка аб прадукце з указаннем прыводзіць абедзве версіі: другую — са спасылкай на «Хроніку акругі Аньшунь» (安顺府志), а з «Хронікі павета Пудзін» (普定县志) цытуе асцярожнае «паводле падання, пры Мін гарбата Дабэя была данінай». Саміх хронік у знойдзеных крыніцах няма.
- Мясцовая формула. Даведка правінцыйнага дэпартамента адкрываецца радкамі аб тым, што з прыходам мінскага гарнізона з’явіўся Дзінань (定南), а ў Дзінані — гарбата Дабэй, даніна двару, якая «пачалася пры Тан, перададзена пры Сун і расквітнела цяпер». Аўтар і час радкоў не названыя; танскі і сунскі пачатак — словы формулы, а не ўстаноўлены факт.
- 1960. Паводле паведамлення павятовага аддзела прапаганды, у лістападзе 1960 года Чжоў Эньлай вяртаўся з Індыі праз Гуйян, і павятовы народны камітэт паднёс яму дабэйскую гарбату. Тая ж крыніца прыпісвае яму пахвалу «色清味甘，芳香浓郁» — «чысты колер, салодкі смак, густы водар».
- 1979. Паводле даведкі правінцыйнага дэпартамента, слоўнік «Цыхай» (辞海) выдання 1979 года змяшчае запіс «普定产朵贝茶» — «у Пудзіне вырабляюць гарбату Дабэй».
- 2007. Паводле той жа даведкі, пасля правінцыйнага рашэння аб развіцці гарбатнай галіны павет пачаў будаваць яе пад маркай Дабэй Ча; паводле паведамлення на платформе «Пэнпай», тады ж пачаўся праект адраджэння «дзесяці тысяч му дабэйскай гарбаты».
- 2013. 21 лютага Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціну зацвердзіла ахову Дабэй Ча як прадукта з геаграфічным указаннем; у рэестры Мінкамерцыі КНР гэта аб’яўленне № 26 за 2013 год. Там жа адзначана, што імя зарэгістравана і як сертыфікацыйны таварны знак.
- 2020–2021. 20 ліпеня 2020 года, паводле даведкі аб прадукце з указаннем, Дабэй Ча ўвайшоў у першы спіс пагаднення Кітая і ЕС аб геаграфічных указаннях. У рэестры пагаднення ён запісаны як «Duobei Cha», заяўнік — народны ўрад павета Пудзін.
- Назва: 朵贝 (duǒbèi) — імя вёскі і мясцовасці.
- Культурнае значэнне: Павятовы аддзел прапаганды называе Дабэй Ча гістарычнай знакамітай гарбатай Гуйчжоу.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт / Культывар: Сорту, указанага для прадукта, у знойдзеных крыніцах няма.
- Старыя дрэвы: Паводле паведамлення «Пэнпай» (2020), абследаванне, пачатае ў 2017 годзе, налічыла ў павеце Пудзін больш за 18 149 старых гарбатных дрэў, у асноўным у пасёлках Хуачу, Цзічанпо і Мачан. Упарадкаванае размнажэнне адабраных старых дрэў, паводле таго ж паведамлення, ідзе з 2010 года. Там жа найстарэйшае дрэва Цзічанпо названа старэйшым за 800 гадоў.
- Старыя дрэвы Хуачу: Паводле даведкі аб прадукце з указаннем, у пасёлку Хуачу каля дзвюх тысяч мясцовых гарбатных дрэў старэйшых за сто гадоў, у асноўным у вёсках Бажэнь (播仁村), Чжанцзячжай (张家寨村) і Дабэй.
- Стандарт збору: Правінцыйны стандарт рэгулюе збор, але яго патрабаванняў у знойдзеных крыніцах няма.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Паводле сайта павета, гарбатныя горы ляжаць на паўднёвым захадзе павета Пудзін, за 17 км ад павятовага цэнтра.
- Вышыня вырошчвання: 1100–1300 м — паводле сайта павета і даведкі аб прадукце з указаннем. Сайт павета ўдакладняе, што гарбата расце на «вугальных гарах» (煤山) раёна Дабэй.
- Клімат: Паводле даведкі аб прадукце з указаннем, у галоўным раёне, пасёлку Хуачу, — субтрапічны высакагорны мусонны, вільготны. Сярэдняя гадавая тэмпература — 15,1 °C, ападкаў — каля 1330 мм у год.
- Глебы: Паводле сайта павета, pH ад 4,40 да 6,35; павет называе такія глебы «першай катэгорыяй» для гарбаты.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Падрабязнай тэхналогіі ў знойдзеных крыніцах няма. Сайт павета паказвае апрацоўку толькі здымкамі з подпісамі «вытворчасць цуйя» (翠芽) і «вытворчасць маафэна» (毛峰). Для зялёнай гарбаты звычайная такая паслядоўнасць:
- Раскладка і завяльванне (摊青, tānqīng).
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне.
- Скручванне або фармаванне (揉捻, róuniǎn).
- Сушка (干燥, gānzào).
Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Дабэй Ча.
Стандарт: DB52/T 1070-2015 — правінцыйны стандарт Гуйчжоу на прадукт з указаннем. Паводле анатацыі, ён ахоплівае зону аховы, прыродныя ўмовы, збор і апрацоўку, патрабаванні да якасці, метады выпрабаванняў, маркіроўку і захоўванне; тэкст стандарта ў знойдзеных крыніцах не адкрыты.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Паводле даведкі аб прадукце з указаннем:
- Знешні выгляд сухога ліста: Шчыльныя роўныя скруткі (条索紧实、匀整). Колер апісаны двума словамі, якія дрэнна сыходзяцца: «шаравата-бліскучы» (灰润) і «ізумрудна-зялёны» (翠绿). Як гэтае разыходжанне вырашае стандарт, праверыць не ўдалося.
- Водар сухога ліста: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Высокі і доўгі (香气高长); крыніца не ўдакладняе, сухога ліста гэта водар або настою.
- Смак: Насычаны, мяккі, свежы і бадзёры (滋味醇厚鲜爽).
- Колер настою: Жоўта-зялёны, яркі (汤色黄绿明亮).
- Гарбатнае дно (завараны ліст): Даных у знойдзеных крыніцах няма.
7. Хімічны Склад
Павятовы аддзел прапаганды прыводзіць даныя аналізу 1981 года:
| Паказчык | Змест |
|---|---|
| Водарастваральныя рэчывы | 42,82 % |
| Амінакіслоты | 3,06 % |
| Гарбатныя паліфенолы | 25,25 % |
| Кафеін | 2,77 % |
Хто рабіў аналіз і якім метадам, крыніца не гаворыць; гэта гістарычная лічба, а не норма. Даведка аб прадукце з указаннем піша якасна: паліфенолаў, амінакіслот, кацехінаў і араматычных рэчываў шмат.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнай гарбаты.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць гарбаты: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляны стакан або белы гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуд, пакласці гарбату і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Два-тры паўторныя заліванні, пакідаючы частку настою.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; свежасць зялёнай гарбаты лепш трымаецца на працягу года.
10. Цана і Падробкі
Даных аб рознічных цэнах у знойдзеных крыніцах няма. Лічбы галіны павета разыходзяцца па гадах і, мяркуючы па фармулёўках, адносяцца да ўсёй гарбаты павета, а не толькі да Дабэй Ча: у 2021 годзе павятовы аддзел прапаганды называў 86,1 тыс. му садоў, 1300 т гарбаты і 390 млн юаняў, у 2023 годзе даведка правінцыйнага дэпартамента — больш за 5000 т у год і каля 800 млн юаняў сукупнага кошту.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак прадукта з геаграфічным указаннем; паводле даведкі, карыстацца ім можа толькі вытворца, які прайшоў зацвярджэнне.
- Правяраць, што вытворца з павета Пудзін.
- Памятаць, што марка «朵贝茶» стаіць і на чырвонай і белай гарбаце; ахаванае апісанне — зялёная гарбата з ізумрудным лістом і жоўта-зялёным настоем.
11. Цікавыя Факты
- Гарбата раёна Дабэй, паводле сайта павета, расце на «вугальных гарах» (煤山).
- Запіс аб дабэйскай гарбаце ёсць у слоўніку «Цыхай» выдання 1979 года.
12. Параўнанне з іншымі гуйчжоўскімі зялёнымі гарбатамі
- Пубу Маа Фэн (瀑布毛峰): Зялёная гарбата той жа гарадской акругі Аньшунь.
- Дуюнь Маацзянь (都匀毛尖): Самая вядомая зялёная гарбата Гуйчжоу, з акругі Цяньнань.
- Шыцянь Тайча (石阡苔茶): Зялёная гарбата з мясцовай папуляцыі паўночнага ўсходу правінцыі.
У заключэнне:
Дабэй Ча — горная зялёная гарбата павета Пудзін, у якой цвёрдая частка біяграфіі — прававая: ахова 2013 года, сертыфікацыйны знак, правінцыйны стандарт і месца ў першым спісе пагаднення з Еўрасаюзам. Гістарычная частка трымаецца на мясцовых формулах і дзвюх нязгодных версіях аб даніне пры Мін. Самае адчувальнае, што ёсць у гэтай гарбаты, — старыя дрэвы: паводле абследавання, больш за васемнаццаць тысяч у павеце і каля дзвюх тысяч векавых у адным пасёлку Хуачу.
Крыніцы
Нарматыўныя дакументы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»