Ліньхай Паньхаа Чае (Línhǎi pánháo cháyè, 临海蟠毫茶叶) — ахоўнае імя зялёнага чаю Ліньхай Паньхаа (临海蟠毫, Línhǎi pánháo) з горада павятовага ўзроўню Ліньхай (临海市) гарадской акругі Тайчжоу, правінцыя Чжэцзян. Яго робяць на гары Юньфэн (云峰山) на паўднёвым беразе ракі Ліньцзян. Назва апісвае сухі ліст: 蟠 (pán) — «скручаны кольцамі», 毫 (háo) — ворс. Чай малады: пробная вытворчасць пачалася ў 1979 годзе, аблічча ўстаялася да 1982-га. У імя ёсць групавы стандарт 2020 года, а ў аб’яўленні Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці № 660 (снежань 2025 года) яно значыцца сярод прадуктаў, для якіх прадпрыемствы дапушчаны да спецыяльнага знака геаграфічнага ўказання.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Тэхналогія — фіксацыя, абсмажванне з фармоўкай і сушка, без асобнай стадыі акіслення.
- Катэгорыя: Новы знакаміты чай Чжэцзяна мяжы 1970-х і 1980-х; прадукт з геаграфічным указаннем.
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Чжэцзян (浙江, Zhèjiāng), гарадская акруга Тайчжоу (台州, Tāizhōu), горад павятовага ўзроўню Ліньхай (临海, Línhǎi), гара Юньфэн (云峰山, Yúnfēng shān) на паўднёвым беразе ракі Ліньцзян (灵江, Língjiāng).
- Статус аховы: Аб’яўленне № 660 Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці ад 30 снежня 2025 года дапускае 875 прадпрыемстваў да спецыяльнага знака геаграфічнага ўказання па 253 прадуктах, і «临海蟠毫茶叶» сярод іх. Калі прадукт узяты пад ахову, у знойдзеных крыніцах не ўстаноўлена; пералік прадпрыемстваў вынесены ў дадатак. Акрамя таго, Ліньхай з 2000 года афармляў «临海蟠毫» як геаграфічны сертыфікацыйны таварны знак; дата і нумар яго рэгістрацыі ў знойдзеных крыніцах не знойдзены.
- Зона аховы: Межаў зоны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Геаграфічныя каардынаты: Ліньхай — каля 28,9° пн. ш. і 121,1° у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Чай да паньхаа. Даведачны артыкул са спасылкай на «临海县志稿» піша, што пры Хань на гары Гайчжу (盖竹山, Gàizhú shān) быў «чайны сад бессмяротнага старца», паводле падання закладзены Гэ Юанем (葛元), а пры Мін чай тут вырошчвалі паўсюдна.
- 1979–1982. Паводле даведніка «Ча байкэ» (茶百科), пробная вытворчасць пачалася ў 1979 годзе, а ў 1982-м аблічча чаю ўстаялася. Іншыя даведачныя сайты называюць 1981 год і пішуць пра стварэнне «на аснове гістарычнага знакамітага чаю», не называючы яго. Разыходжанне не тлумачыцца.
- Узнагароды. Паводле даных урада Ліньхая: 1991 — званне «中国文化名茶» («знакаміты чай кітайскай культуры»); 1992 — прэмія за якасць на першым конкурсе знакамітых чаёў Міністэрства лясной гаспадаркі; 1995 — залаты медаль другой Кітайскай сельскагаспадарчай выставы; 1998 — залаты медаль у першым спісе «优质农产品» Чжэцзяна. Старонка ўрада цяпер не адкрываецца; спіс звераны паводле яе фрагмента ў пошукавай выдачи.
- 2000. Паводле публікацыі на Sohu, Ліньхай пачаў афармляць геаграфічныя сертыфікацыйныя знакі адразу для двух прадуктаў — «临海蜜桔» (мандарыны) і «临海蟠毫».
- 2020. Апублікаваны групавы стандарт T/LCL 0001-2020 «临海蟠毫茶».
- Назва: «Ліньхай» (临海) — імя горада; «пань» (蟠) — «звіты кольцам»; «хаа» (毫) — тонкі ворс на пупышцы; «чае» (茶叶) — «чайны ліст», частка ахоўнага імя.
- Культурнае значэнне: Паньхаа і плоскі чай Юньфэн (云峰) робяць на адной гары і з адной сыравіны, таму іх апісваюць як пару.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Гатунак / Культывар: Моцна апушаны гатунак Фудзін. Артыкул пра тэхналогію на партале «Чжунго ча вэньхуа ван» (中国茶文化网) называе яго 福鼎大白茶 (Fúdǐng dàbáichá); іншы даведнік піша 福鼎白毫 і звязвае выбар з апушанасцю. Мясцовы 菜茶 сустракаецца толькі ў тэкстах, змяшаных з апісаннем іншага чаю.
- Збор: Паводле артыкула пра тэхналогію — прыкладна з красавіка.
- Стандарт збору: Адна пупышка з адным лістом або адна пупышка з двума ледзь раскрытымі лістамі.
- Патрабаванні да сыравіны: Даных у знойдзеных крыніцах няма; даведнік толькі апісвае сухі ліст вышэйшага гатунку як мясістыя і далікатныя пупышкі і лісты (芽叶肥嫩).
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Усход Чжэцзяна, прыбярэжны Тайчжоу; гара Юньфэн — на паўднёвым беразе Ліньцзяна. Паводле даведачнага артыкула, на паўночны захад цягнецца хрыбет Куоцан (括苍山, Kuòcāng shān) з галоўнай вяршыняй 1382 м, які разам з блізкім морам служыць заслонай.
- Клімат: Мяккі, з багатымі ападкамі; гара амаль заўсёды ў аблоках і тумане, схілы лясістыя і вільготныя.
- Глебы: Урадлівыя і друзлыя — паводле артыкула пра тэхналогію; тыпу глебаў у знойдзеных крыніцах няма.
- Вышыня вырошчвання: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Самае падрабязнае апісанне ручной тэхналогіі даў артыкул «云峰与蟠毫炒制技术» на партале «Чжунго ча вэньхуа ван»; цяпер яна не адкрываецца, і параметры ніжэй перададзены паводле яе фрагментаў. Галоўная думка артыкула: паньхаа і плоскі Юньфэн адрозніваюцца толькі стадыяй абсмажвання з фармоўкай.
- Завяльванне (摊放, tānfàng): Каля 6 гадзін тонкім слоем; ліст падсыхае і губляе травяністы пах.
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Параметраў у знойдзеных крыніцах няма.
- Скручванне з расціраннем (揉磨理条, róumó lǐtiáo): У кацёл, нагрэты да 80–100 °C, закладваюць 100–150 г ліста, прыціскаюць яго далонямі да сценкі, труць, пераварочваюць і страсаюць, пакуль парасткі не закруцяцца ў жгуцікі і ліст не перастане ліпнуць да рукі; кацёл да гэтага моманту астывае да 60–70 °C.
- Канчатковая фармоўка з першай сушкай (造型初干, zàoxíng chūgān): Стадыя, якой няма ў плоскага Юньфэна. Падрабязнасцей у даступным тэксце няма; адзін даведнік называе абсмажванне паньхаа «штурхальна-прыціскным» (推压炒制).
- Сушка (烘干, hōnggān): Параметраў у знойдзеных крыніцах няма.
Машынную тэхналогію з даведачнага артыкула да паньхаа аднесці нельга: тэкст змяшаны з апісаннем фуцзяньскага чаю.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанне ніжэй — патрабаванні да вышэйшага гатунку (特级) паводле даведніка «Ча байкэ».
- Знешні выгляд сухога ліста: Скручаны кольцамі (蟠曲), пупышкі і лісты мясістыя і далікатныя, суцэльна пакрытыя серабрыстым ворсам (满披银毫); колер — «схаваная зеляніна» (隐翠): зеляніна праступае скрозь ворс.
- Пах сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
- Пах настою: Насычаны, высокі і доўгі (香气馥郁高长). Паводле апісання іншага даведачнага сайта — чысты і стойкі, з каштанавай нотай (栗香).
- Смак: Салодкі, мяккі і асвяжальны (甘醇爽口).
- Колер настою: Далікатна-зялёны і яркі (嫩绿明亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): Яркае, далікатнае і роўнае (明亮、嫩匀).
Паводле апісання даведачнага сайта, пры заліванні варсінкі кружацца ў вадзе, як снег.
На шэрагу даведачных сайтаў у артыкул пра паньхаа трапілі формулы фуцзяньскага Цяньшань Люй Ча: «тры зялёныя» (三绿 — зялёныя ліст, настой і дно) і пах кветак чжулань (珠兰). Да ліньхайскага чаю яны не адносяцца.
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічных паказчыкаў у знойдзеных крыніцах няма. Групавы стандарт T/LCL 0001-2020 павінен іх утрымліваць, але ў даступным фрагменце яны не бачныя.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю; параметры ніжэй рэкамендуе даведнік «Ча байкэ» для паньхаа.
- Тэмпература вады: 85–90 °C.
- Колькасць чаю: 1 : 50 — 2 г на 100 мл.
- Посуд: Шкляная шклянка. У вялікім чайніку далікатны апушаны чай запарваецца і губляе свежасць.
- Працэс:
- Прагрэць шклянку, пакласці чай, наліць ваду па сценцы.
- Калі застанецца каля траціны настою, даліць ваду.
- Усяго — тры заварванні.
9. Захоўванне
Практыка класа. «Ча байкэ» раіць трымаць чай без святла, вільгаці і пахаў, у пакеце з фальгі без паветра, ніжэй за 10 °C і пры вільготнасці ніжэй за 50 %; тэрмін прыдатнасці — 12 месяцаў. Апушаны ліст не сціскаць.
10. Цана і Падробкі
Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання і права вытворцы на сертыфікацыйны знак «临海蟠毫茶».
- Правяраць, што вытворца з Ліньхая.
- Ліст — скручаны кольцамі, густа апушаны, серабрыста-зялёны; настой — далікатна-зялёны і яркі.
- Апісанне паньхаа як фуцзяньскага чаю, з «трыма зялёнымі», пахам чжулань або гатункамі «雷鸣», «天上丁», «七杯茶» — гэта тэкст пра Цяньшань Люй Ча.
11. Цікавыя Факты
- Паньхаа і плоскі Юньфэн — чаі адной гары і адной сыравіны; розніца — адна стадыя фармоўкі.
- Імя чаю — апісанне яго аблічча: «скручаны кольцамі» і «апушаны».
- Сертыфікацыйны знак для паньхаа Ліньхай пачаў афармляць у 2000 годзе разам са знакам для мясцовых мандарынаў.
12. Параўнанне з іншымі чаямі
- Яньянь Гоу Цын (羊岩勾青): Зялёны чай гары Янъянь таго самага Ліньхая; ліст не скручаны кольцамі, а выгнуты кручком.
- Паньань Юнь Фэн (磐安云峰): Чай павета Паньань; з ліньхайскім Юньфэнам яго родніць толькі імя.
- Цяньшань Люй Ча (天山绿茶): Чай усходняй Фуцзяні, чые апісанні памылкова трапляюць у артыкулы пра паньхаа.
- Білочунь (碧螺春): Спіральна скручаны апушаны чай Цзянсу, блізкі па абліччы.
На заканчэнне:
Ліньхай Паньхаа — зялёны чай гары Юньфэн на беразе Ліньцзяна, створаны ў 1979–1982 гадах з апушанага гатунку Фудзін. Кольцы пад серабрыстым ворсам, далікатна-зялёны настой і салодкі мяккі смак нараджае адна лішняя стадыя фармоўкі, якой няма ў плоскага суседа Юньфэна.
Крыніцы
Нарматыўныя дакументы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»