Таацзян Чжуе (Táojiāng zhúyè, 桃江竹叶) — плоскі зялёны чай павета Таацзян (桃江县) гарадской акругі Іян правінцыі Хунань. «Чжуе» (竹叶) значыць «бамбукавы ліст»: чай названы па форме — вузкай, плоскай і гладкай. Дакумент аховы параўноўвае яе яшчэ і з мячом, колер — з «чорнай яшмай», а ў водары называе густую каштанавую ноту. Паводле дакумента аховы ліст збіраюць толькі да свята Цынмін, гэта значыць да пачатку красавіка. У 2025 годзе Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) прызнала імя прадуктам з геаграфічным указаннем.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá), неферментаваны. У імені клас не названы: «бамбукавы ліст» апісвае форму, а не апрацоўку. Клас вызначае тэхналогія з дакумента аховы — раскладка, фіксацыя нагрэвам у катле, фармоўка плоскага ліста, дасушка і — у двух схемах з трох — паліроўка ў катле (辉锅, huīguō), без завяльвання для акіслення і без тамлення. Даведачны артыкул пра чай, перадрукаваны на чайным сайце, прама называе яго плоскім зялёным чаем (扁形烘炒绿茶).
- Катэгорыя: Плоскі (扁形, biǎnxíng) зялёны чай; прадукт з геаграфічным указаннем (CNIPA, 2025); сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне Міністэрства сельскай гаспадаркі (нумар AGI03212).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Хунань (湖南, Húnán), гарадская акруга Іян (益阳, Yìyáng), павет Таацзян (桃江, Táojiāng).
- Зона аховы: Паводле дакумента аховы — 15 пасёлкаў і валасцей павета Таацзян: Таахуацзян (桃花江), воласць Фуцюшань (浮邱山), воласць Гаацяо (高桥), Чжаньсі (沾溪), Сюшань (修山), Саньтанцзе (三堂街), Луцыду (鸬鹚渡), Даліган (大栗港), Чжабу-Хуэйская нацыянальная воласць (鲊埠回族乡), Утань (武潭), Мацзітан (马迹塘), Шынюцзян (石牛江), Нютянь (牛田), Сунмутан (松木塘) і Хуэйшаньган (灰山港).
- Геаграфічныя каардынаты: 111°35′59″–112°18′52″ у. д., 28°12′48″–28°40′52″ пн. ш.
- Заяўнік: Чайная асацыяцыя павета Таацзян (桃江县茶业协会).
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя: Першакрыніцы пра час з’яўлення чаю я не знайшоў. Даведачны артыкул на чайным сайце адносіць яго стварэнне да 1985 года; з дакументамі гэтая дата не зверана. Што атрымалася праверыць па дакументах — гісторыя аховы:
- Сельскагаспадарчае ўказанне. Нумар у рэестры Міністэрства сельскай гаспадаркі — AGI03212; дату запісу я па першакрыніцы не праверыў.
- 2024. У правінцыйным даведніку Хунані імені «桃江竹叶» няма ні сярод калектыўных і сертыфікацыйных знакаў, ні сярод прадуктаў з геаграфічным указаннем. Сярод знакаў затое значыцца «桃江绿茶» — «таацзянскі зялёны чай»; як суадносяцца гэтыя два імёны, у знойдзеных крыніцах не сказана.
- 2025. Аб’яўленнем CNIPA № 640 (падпісана 16 ліпеня, апублікавана 13 жніўня) «桃江竹叶» прызнаны прадуктам з геаграфічным указаннем; у дадатку гэта пазіцыя 985.
- Назва: «Таацзян» (桃江) — «Персікавая рака», імя павета; цэнтральны пасёлак зоны называецца Таахуацзян (桃花江) — «Рака персікавага колеру». «Чжуе» (竹叶) — «бамбукавы ліст». Даведачны артыкул апісвае ліст як «плоскі і стройны, нібы малады бамбукавы ліст» (扁平挺秀似新嫩竹叶).
- Культурнае значэнне: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Гатункі / Культывары: Дакумент аховы называе тры: Бісянцзаа (碧湘早, Bìxiāngzǎo), Чжуецы (槠叶齐, Zhūyèqí) і Хуанцзіньча (黄金茶, Huángjīnchá). Першы запісаны як 碧湘早; у дакуменце таго ж аб’яўлення для Чанша Люйча стаіць падобнае імя 碧香早 — ці адзін гэта запіс, дакумент не тлумачыць.
- Размнажэнне: Вегетатыўнае (无性繁殖) — паводле дакумента аховы.
- Збор: Паводле дакумента аховы — кожны год да свята Цынмін (清明). Даведачны артыкул называе іншы тэрмін, ад Цынміна да Гуюя (谷雨), і іншую сыравіну — пупышку з двума ледзь раскрытымі лістамі (一芽二叶初展); чым тлумачыцца разыходжанне, у крыніцах не сказана.
- Стандарт збору: Для асаблівага гатунку (特级) — адзіночная пупышка або пупышка з адным ледзь раскрытым лістом (一芽一叶初展); для першага гатунку — у асноўным пупышка з адным раскрытым лістом (一芽一叶开展).
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Павет Таацзян акругі Іян.
- Месца пад сад: Паводле дакумента аховы — горныя ўчасткі, сухадолы або добра дрэнажаваныя палі з ухілам менш за 25°, з грунтавымі водамі глыбей за 1 м і натуральным сцёкам вады.
- Глебы: Суглінкі на прадуктах выветрывання сланцаў (板页岩) і граніту; pH 4,0–6,5; глебавы слой не меншы за 60 см; дакумент называе іх багатымі мінеральнымі элементамі, лічбаў не дае.
- Вышыня і клімат: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
- Пасадка і догляд: Высаджваюць з лістапада да канца лютага, 60–75 тыс. раслін на гектар. Два-чатыры разы на год — неглыбокае рыхленне, перад падкормкай — праполка міжраддзяў не глыбей за 10 см. У пачатку — сярэдзіне кастрычніка — глыбокае ўзворванне больш чым на 15 см з асноўным угнаеннем: азот разам з фосфарам, каліем і мікраэлементамі, раз у два-тры гады — кальцый-магніевы фасфат.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Дакумент аховы дапускае тры спосабы. Этапы ніжэй — з дакумента, але тэмператур і часу ён не прыводзіць.
- Цалкам уручную — спосаб, прызначаны для сыравіны двух асаблівых гатункаў (特一级 і 特二级): раскладка (摊青, tānqīng) → фіксацыя з фармоўкай (杀青做形, shāqīng zuòxíng) → першая сушка з выраўноўваннем формы (初干整形, chūgān zhěngxíng) → дасушка з замацаваннем формы (足干固形, zúgān gùxíng).
- Машынай з ручной паліроўкай: раскладка → машынная фіксацыя → другое смажанне з фармоўкай (杀二青做形, shā èrqīng zuòxíng) → ручная дасушка-паліроўка ў катле (手工辉锅, shǒugōng huīguō).
- Цалкам машынай: раскладка → машыннае смажанне ў катле (机械炒青锅) → машынная паліроўка (机械辉锅).
У першых дзвюх схемах фармоўка названа прама ў імёнах этапаў — «фіксацыя з фармоўкай», «першая сушка з выраўноўваннем формы», «дасушка з замацаваннем формы», «другое смажанне з фармоўкай»; другая і трэцяя схемы заканчваюцца паліроўкай у катле. Як менавіта фармуюць ліст, дакумент не апісвае.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Дакумент аховы дае адно агульнае апісанне, без дзялення па гатунках.
- Знешні выгляд сухога ліста: Плоскі, гладкі, падобны да мяча (扁平光滑似剑); колер зялёны, «як чорная яшма» (色绿似墨玉).
- Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў дакуменце няма.
- Водар настою: Густы каштанавы (栗香浓郁).
- Смак: Свежы і мяккі (鲜醇).
- Колер настою: Жоўта-зялёны, празрысты і яркі (黄绿清澈明亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): Далікатна-зялёнае і яркае (嫩绿明亮).
Даведачны артыкул апісвае аблічча інакш: колер ізумрудна-зялёны, пушок прыкметны, каштанавы водар устойлівы, смак мяккі і бадзёры са салодкім вяртаннем, завараны ліст мясісты, жоўты і яркі. Супадаюць каштанавая нота і жоўта-зялёны празрысты настой; колер сухога ліста — «чорная яшма» ў дакуменце і «ізумрудны» ў даведцы — разыходзіцца.
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічных патрабаванняў дакумент аховы не змяшчае; іншых дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для плоскага зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляны стакан або белы гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць стакан.
- Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы частку настою.
- Даліць ваду.
- Два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пабочных пахаў. Лепш выпіць на працягу года.
10. Цана і Падробкі
Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання.
- Правяраць, што вытворца з павета Таацзян.
- Ліст — плоскі, гладкі, цёмна-зялёны; водар — каштанавы; настой — жоўта-зялёны і празрысты.
- Не блытаць з сычуаньскім Эмэй Чжуецын: «бамбукавы ліст» ёсць у абодвух імёнах, але гэта розныя чаі розных правінцый.
11. Цікавыя Факты
- Імя параўноўвае ліст з бамбукавым, а дакумент аховы — яшчэ і з мячом.
- Колер ліста дакумент апісвае праз «чорную яшму» (墨玉), цёмны камень.
- Адна з пятнаццаці адзінак зоны — нацыянальная воласць народа хуэй.
- У адным аб’яўленні CNIPA стаяць два хунаньскія зялёныя чаі з рознымі тэрмінамі збору: Таацзян Чжуе збіраюць толькі да Цынміна, Чанша Люйча — з сакавіка па верасень.
12. Параўнанне з іншымі плоскімі і хунаньскімі зялёнымі чаямі
- Эмэй Чжуецын (峨眉竹叶青): Плоскі зялёны чай гары Эмэйшань у Сычуані; «бамбукавы ліст» у імені ў іх агульны, прадукты — розныя.
- Сі Ху Лунцзін (西湖龙井): Плоскі зялёны чай Ханчжоу; у корпусе паліроўка ў катле (辉锅) апісана ў яго як завяршальнае смажанне, ад якога ліст становіцца гладкім і бліскучым. Дзве з трох схем дакумента для Таацзян Чжуе таксама канчаюцца паліроўкай у катле.
- Аньхуа Сунчжэнь (安化松针): Зялёны чай суседняга павета Аньхуа той жа акругі Іян — але ў форме «сасновай іголкі», а не плоскага ліста.
- Чанша Люйча (长沙绿茶): Хунаньскі зялёны чай з таго ж аб’яўлення CNIPA, у тонкіх выгнутых жгутах.
У заключэнне:
Таацзян Чжуе — плоскі зялёны чай павета Таацзян, зроблены ў катле да гладкасці «бамбукавага ліста». Дакумент аховы апісвае яго скупа, але дакладна: вясновы збор да Цынміна, тры дапушчальныя схемы апрацоўкі ў катле, ліст колеру цёмнай яшмы, густы каштанавы водар, свежы мяккі смак і празрысты жоўта-зялёны настой. Гісторыю чаю да аховы дакументы не асвятляюць; даведачны артыкул адносіць яго з’яўленне да 1985 года.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»