Yíméng lǜchá

Імэн Люйча (Yíméng lǜchá, 沂蒙绿茶) — зялёны чай гарадской акругі Ліньі (临沂市) на поўдні правінцыі Шаньдун. У канцы 2013 года Міністэрства сельскай гаспадаркі КНР зарэгістравала гэтае імя як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне: зона аховы — уся акруга, тры раёны і дзевяць паветаў, заяўнік — Ліньіскае чайнае таварыства (临沂市茶叶学会). Улады акругі прасоўваюць імя і як гарадскі рэгіянальны брэнд. Унутры той самай зоны ляжаць паветы Цзюйнань і Ішуй са сваімі ўказаннямі — Цзюйнань Люйча (莒南绿茶) і Ішуй Люйча (沂水绿茶), таму 沂蒙绿茶 — парасонавае імя акругі, а не чай аднаго павета. Як імя ахоўваецца цяпер, знойдзеныя крыніцы не кажуць, а тэхнічныя ўмовы ўказання, дзе апісалі б выгляд, гатункі і тэхналогію, не знойдзены.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Клас названы ў найменні і ў рэестры. Паводле паведамлення пра гарадскі конкурс 2026 года, дарожка «沂蒙绿茶炒制» — «выраб 沂蒙绿茶» — правярае фіксацыю свежага ліста (杀青, shāqīng), скручванне (揉捻, róuniǎn), сушку (烘干, hōnggān) і іншыя аперацыі; пералік у паведамленні адкрыты.
• Катэгорыя: Сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (农产品地理标志, nóngchǎnpǐn dìlǐ biāozhì) на ўсю акругу і гарадскі рэгіянальны грамадскі брэнд; парасонавае імя над двума павятовымі ўказаннямі.
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Шаньдун (山东, Shāndōng), гарадская акруга Ліньі (临沂, Línyí).
• Зона аховы: Паводле аб’явы 2013 года — уся акруга ў тагачасным дзяленні: раёны Ланьшань (兰山区), Хэдун (河东区) і Лочжуан (罗庄区) і паветы Фэй (费县), Пін’і (平邑县), Цаншань (苍山县), Таньчэн (郯城县), Ліньшу (临沭县), Цзюйнань (莒南县), Ішуй (沂水县), Інань (沂南县) і Мэн’інь (蒙阴县). Павет Цаншань у студзені 2014 года перайменаваны ў Ланьлін (兰陵县, Lánlíng xiàn).
• Чаго ў зоне няма: Павета Цзюй (莒县, Jǔ xiàn): ён уваходзіць у гарадскую акругу Жычжао (日照市, Rìzhào shì), а не ў Ліньі.
• Геаграфічныя каардынаты: 117°24′–119°11′ у. д., 34°22′–36°22′ пн. ш. — паводле аб’явы 2013 года.
• Заяўнік і нумары: Ліньіскае чайнае таварыства (Línyí shì cháyè xuéhuì). Нумар пасведчання ў базе ўпраўлення сельскай гаспадаркі Шаньдуна — AGI01297 (на іншай старонцы той самай базы — «AGI1297»), нумар тэхнічных умоў кантролю якасці — AGI2013-03-1297. Тэкст гэтых умоў у адкрытых крыніцах не знойдзены.
• Дзе расце чай: Паводле ўпраўлення сельскай гаспадаркі Ліньі (2024), чай вырошчваюць у дзесяці паветах і раёнах — Цзюйнань, Ішуй, Ліньшу, Ланьшань, Пін’і, Інань, Фэй, Ланьлін, Мэн’інь і Таньчэн, і больш за палову плошчы садоў — у павеце Цзюйнань. Раёны Хэдун і Лочжуан сярод чайных не названы: зона аховы шырэйшая за фактычнае чаяводства.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • 2013. Міністэрства сельскай гаспадаркі КНР унесла 沂蒙绿茶 у трэцюю партыю сельскагаспадарчых геаграфічных указанняў 2013 года — 127 прадуктаў. Аб’ява № 2046 падпісана 30 снежня 2013 года, на сайце міністэрства апублікавана 6 студзеня 2014 года; у табліцы дадатку імя стаіць у радку 48.
  • 2014. 8 студзеня Міністэрства грамадзянскай адміністрацыі са згоды Дзяржсавета пагадзілася перайменаваць павет Цаншань у Ланьлін; урад Шаньдуна аформіў гэта паведамленнем ад 17 студзеня. Аб’ява пра ўказанне падпісана раней, таму ў яе зоне стаіць ранейшае імя павета.
  • 2022. Для 沂蒙绿茶 з’явіўся мясцовы стандарт акругі DB3713/T 251-2022 «沂蒙绿茶质量分级与质量安全控制技术规程» — пра класы якасці і кантроль бяспекі. Яго зацвердзіла ўпраўленне па наглядзе за рынкам Ліньі; апублікаваны 17 жніўня, уступіў у сілу 17 верасня 2022 года. Паводле карткі ў рэестры стандартаў, сярод распрацоўшчыкаў — гарадскі цэнтр распаўсюджвання агратэхналогій, Ліньіскае чайнае таварыства і некалькі прадпрыемстваў, у тым ліку чайных.
  • 2025, чэрвень. 19 чэрвеня стандарт скасаваны — у той самы дзень, што і яшчэ 78 стандартаў акругі (79 са 150 з кодам DB3713), сярод іх і стандарт на «沂蒙白茶». Прычыну рэестр не называе, тэкст скасаванага стандарта не выдае; чым яго замянілі, невядома.
  • 2025, восень. Аб’явай № 646, падпісанай 23 верасня, ведамства інтэлектуальнай уласнасці КНР (CNIPA) прызнала прадуктамі з геаграфічным указаннем 870 найменняў, у тым ліку Ішуй Люйча (пазіцыя 159) і Цзюйнань Люйча (пазіцыя 161). Імя 沂蒙绿茶 у гэтым пераліку няма. Гэта не даказвае, што ахова спынена: ці прызнана імя іншым актам і ці дзейнічае рэгістрацыя 2013 года, знойдзеныя крыніцы не кажуць.
• Брэнд: Упраўленне сельскай гаспадаркі Ліньі называе 沂蒙绿茶 гарадскім рэгіянальным грамадскім брэндам (市级区域公用品牌) і ў 2024 годзе паведамляла, што ўпакоўка і лагатып брэнда ўжо сфармаваны. Горад праводзіць конкурсы па вырабе «沂蒙绿茶» (2024, 2026) і цырымоніі пачатку збору: паводле адказу ўпраўлення ад ліпеня 2025 года, 28 красавіка ў пасёлку Чжуб’янь (洙边镇, Zhūbiān zhèn) прайшла шостая такая цырымонія, разам з другой — для 莒南白茶.
• Назва: 沂蒙 (Yíméng) і 绿茶 (lǜchá) — «зялёны чай». Словам «沂蒙» улады называюць усё чаяводства акругі: старонка ўпраўлення сельскай гаспадаркі так і называецца — «沂蒙茶», а ў афіцыйных адказах на прапановы гаворка ідзе пра «沂蒙茶产业» і «新质沂蒙茶乡». На аснове 沂蒙绿茶 горад плануе развіваць пад тым самым словам чырвоны, белы і улунскі чай — «沂蒙红茶、沂蒙白茶、沂蒙乌龙茶»; быў і мясцовы стандарт на «沂蒙白茶», таксама скасаваны. Указанне ж ахоўвае толькі зялёны чай. Тонавае чытанне імя — слоўнікавае: знойдзеныя крыніцы даюць яго толькі іерогліфамі.
• Культурнае значэнне: Паводле статыстыкі на канец 2023 года, якую прыводзіць упраўленне сельскай гаспадаркі Ліньі, зялёны чай дае 96,10 % выпуску чаю ў акрузе; чырвоны і белы — другарадныя, жоўты і улун робяць патроху. Афіцыйныя матэрыялы называюць 沂蒙绿茶 асновай, на якой прапануюць развіваць іншыя класы чаю пад словам «沂蒙».

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Гатунак / Культывар: Першаснымі крыніцамі не ўстаноўлены. Тэхнічныя ўмовы ўказання не знойдзены, а пераказы без першакрыніцы ў артыкул не ўзяты.
• Збор: Тэрміны збору ў знойдзеных крыніцах не названы. Вядома толькі дата цырымоніі пачатку збору 2025 года — 28 красавіка.
• Стандарт збору: Даных няма. Як для большасці кітайскіх зялёных чаёў, лепшай сыравінай звычайна лічаць пупышку з адным-двума маладымі лістамі, але для 沂蒙绿茶 у знойдзеных крыніцах гэта не замацавана.
• Патрабаванні да сыравіны: Невядомыя. Ацэначная формула ўлад згадвае тоўсты ліст (叶片厚) — гэта пахвала, а не патрабаванне.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Поўдзень Шаньдуна, уся гарадская акруга Ліньі, ад 34°22′ да 36°22′ пн. ш. Галоўны чайны раён, паводле ўпраўлення сельскай гаспадаркі Ліньі, — павет Цзюйнань. Паводле паведамлення ўпраўлення 2025 года, чай вырабляюць у 33 пасёлках і 185 вёсках акругі, а найбуйнейшы чайны пасёлак — Чжуб’янь, дзе 30 чайных вёсак.
• Клімат: Першасных даных няма. Адказ упраўлення 2024 года тлумачыць якасць чаю «асаблівымі кліматычнымі і геаграфічнымі ўмовамі» (独特的气候和地理条件), але не раскрывае іх.
• Вышыня вырошчвання: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
• Глебы: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
• Маштаб: Афіцыйныя паведамленні 2024 года разыходзяцца амаль утрая. Статыстыка на канец 2023 года — 32,6 тыс. му садоў і 2308,41 т сухога чаю; паведамленні ліпеня, кастрычніка і лістапада 2024 года — ад 96 да 100 тыс. му і ад 4300 да 5000 т. Усе гэтыя лічбы — па ўсім чаі акругі, а не толькі па 沂蒙绿茶, і якая з іх слушная, крыніцы не тлумачаць.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Рэжымаў у знойдзеных першасных крыніцах няма: тэхнічныя ўмовы AGI2013-03-1297 не знойдзены, а тэкст скасаванага стандарта DB3713/T 251-2022 рэестр не выдае. Паведамленне пра конкурс 2026 года называе фіксацыю, скручванне і сушку «і іншыя» аперацыі — гэта пералік этапаў, а не рэгламент. Якія выгляд робяць пад гэтым імем — скручаны, плоскі ці іншы, — першасныя крыніцы не кажуць.

Ніжэй — агульная схема, як для большасці кітайскіх зялёных чаёў, а не апісанне менавіта Імэн Люйча:

1. Раскладка свежага ліста (摊放, tānfàng): Ліст ляжыць тонкім слоем і аддае частку вільгаці.
2. Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў у катле ці барабане гасіць ферменты ліста, таму зялёны чай не акісляецца.
3. Скручванне (揉捻, róuniǎn): Ліст скручваюць, каб наддраць клеткі і задаць форму.
4. Сушка (烘干, hōnggān): Гарачае паветра даводзіць чай да сухасці і замацоўвае водар.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Патрабаванняў да арганалептыкі ў знойдзеных крыніцах няма. На гарадскім конкурсе 2024 года суддзі ацэньвалі гатовы зялёны чай па вонкавым выглядзе, колеры настою, водары, смаку, чайным дне і іншых паказчыках, але апісанняў выніку паведамленне не дае. Адзіная характарыстыка — ацэначная формула ўпраўлення сельскай гаспадаркі Ліньі (2024): «тоўсты ліст, вытрымлівае шмат заліванняў, добрая ўнутраная якасць, насычаны смак, высокі водар» (叶片厚、耐冲泡、内质好、滋味浓、香气高); у 2025 годзе — тая самая формула без «унутранай якасці». Гэта пахвала органа ўлады, а не патрабаванне стандарту.

• Вонкавы выгляд сухога ліста: Апісанняў у першасных крыніцах няма; форма і колер сухога чаю не ўстаноўлены.
• Водар сухога ліста: Апісанняў няма.
• Водар настою: Паводле формулы ўлад — «высокі» (香气高); канкрэтных нот крыніцы не называюць.
• Смак: Паводле той самай формулы — «насычаны» (滋味浓), а сам чай «вытрымлівае шмат заліванняў» (耐冲泡).
• Колер настою: Апісанняў няма.
• Чайнае дно (завараны ліст): Апісанняў няма; формула ўлад згадвае толькі тоўсты ліст.

7. Хімічны Склад

Правераных даных пра склад менавіта гэтага чаю няма: тэхнічныя ўмовы і стандарт, дзе маглі б стаяць фізіка-хімічныя паказчыкі, недаступныя, а лікі з пераказаў без першакрыніцы не сыходзяцца па арыфметыцы і ў артыкул не ўзяты.

Як для большасці зялёных чаёў, сярод поліфенолаў пераважаюць кацехіны; ёсць таксама амінакіслоты, у тым ліку L-тэанін, і кафеін. Іх доля ў 沂蒙绿茶 у знойдзеных крыніцах не вымерана.

8. Заварванне

Даных пра заварванне менавіта гэтага чаю няма. Ніжэй — практыка, як для большасці кітайскіх зялёных чаёў.

• Тэмпература вады: 80–85 °C.
• Колькасць чаю: Каля 3 г на 150 мл.
• Посуд: Шкляны стакан ці гайвань (盖碗, gàiwǎn).
• Працэс:
  1. Прагрэць посуд гарачай вадой.
  2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы, а не проста на ліст.
  3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
  4. Разліць ці піць, пакідаючы ў стакане частку настою.
  5. Даліваць ваду, патроху падаўжаючы настойванне.
  6. Колькі заліванняў вытрымае ліст, крыніцы не кажуць; формула ўлад толькі хваліць чай за ўстойлівасць да заліванняў.

9. Захоўванне

Даных пра захоўванне менавіта гэтага чаю няма. Як для большасці зялёных чаёў: у герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пабочных пахаў; лепш выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

• Як пазбегнуць падробак:
  • Звяраць нумар пасведчання AGI01297 і заяўніка — Ліньіскае чайнае таварыства.
  • Правяраць, што вытворца з акругі Ліньі; павет Цзюй і ўся акруга Жычжао ў зону не ўваходзяць.
  • Не блытаць указанне з маркай: Імэн Юй Я (沂蒙玉芽) — марка адной кампаніі павета Цзюйнань, а не імя на ўсю акругу.
  • Памятаць, што чай паветаў Цзюйнань і Ішуй можа ісці пад уласнымі ўказаннямі — 莒南绿茶 і 沂水绿茶; як маркіруюць чай, які падпадае адразу пад два імёны, крыніцы не апісваюць.
  • Слова «沂蒙» у назве яшчэ не значыць 沂蒙绿茶: пад тым самым словам горад развівае чырвоны, белы і улунскі чай.

11. Цікавыя Факты

• Зона аховы запісана па дзяленні акругі на канец 2013 года: у ёй стаіць павет Цаншань, які менш чым праз тры тыдні пасля падпісання аб’явы стаў Ланьлінам.
• Зона шырэйшая за чаяводства: у яе ўваходзяць гарадскія раёны Хэдун і Лочжуан, якіх няма сярод чайных раёнаў акругі 2024 года.
• Мясцовы стандарт на 沂蒙绿茶 пражыў менш за тры гады: уступіў у сілу ў верасні 2022 года і скасаваны ў чэрвені 2025-га — у адзін дзень з 78 іншымі стандартамі акругі.
• Падобная формула — «тоўсты ліст, вытрымлівае шмат заліванняў, высокі водар, насычаны смак» — ёсць і ў апісаннях павятовага Цзюйнань Люйча, дзе яе звязваюць з ацэнкай чайнага інстытута 1970-х гадоў; адкуль яна ў 沂蒙绿茶, крыніцы не кажуць.
• У 2025 годзе цырымонію пачатку збору 沂蒙绿茶 правялі разам з белым чаем: шостая цырымонія прайшла разам з другой — для 莒南白茶.

12. Параўнанне з іншымі зялёнымі чаямі Шаньдуна

• Цзюйнань Люйча (莒南绿茶): Указанне павета Цзюйнань унутры зоны 沂蒙绿茶; з 2025 года — прадукт з геаграфічным указаннем CNIPA. Паводле ўпраўлення сельскай гаспадаркі Ліньі (2024), у гэтым павеце больш за палову садоў акругі.
• Ішуй Люйча (沂水绿茶): Указанне павета Ішуй, таксама ўнутры зоны і таксама прызнанае CNIPA ў 2025 годзе.
• Імэн Юй Я (沂蒙玉芽): Марка адной кампаніі з павета Цзюйнань; слова «Імэн» агульнае, але гэта не ўказанне. Кампанія 临沂市玉芽茶业有限公司 значыцца сярод распрацоўшчыкаў скасаванага стандарта 沂蒙绿茶 2022 года.
• Фу Лай Цын (浮来青): Зялёны чай павета Цзюй, які ўваходзіць у акругу Жычжао і ў зону 沂蒙绿茶 не трапляе.

У заключэнне:

Імэн Люйча — імя акругі над імёнамі паветаў: сельскагаспадарчае ўказанне 2013 года на зялёны чай усяго Ліньі, з заяўнікам — мясцовым чайным таварыствам — і з роляй гарадскога брэнда, пад якім праходзяць конкурсы па вырабе чаю і цырымоніі пачатку збору. Унутры яго зоны жывуць павятовыя Цзюйнань Люйча і Ішуй Люйча, а суседні Фу Лай Цын з павета Цзюй застаецца за яе мяжой.

Пацверджаны імя, заяўнік, зона і клас. Адкрыты цяперашняе дзеянне аховы, тэкст тэхнічных умоў і скасаванага стандарта, а з імі выгляд, гатункі, тэхналогія і смак, якія пакуль вядомы толькі па кароткай формуле ўлад — тоўсты ліст, высокі водар, насычаны смак.

Крыніцы

Нарматыўныя дакументы

• DB3713/T 251-2022

Геаграфічнае ўказанне

• 农业农村部农产品地理标志 AGI01297 (农业部公告 №2046, 2013
• 质量控制技术规范 AGI2013-03-1297)

Дакументы і публікацыі

1. 中华人民共和国农业部公告第2046号（附件：2013年第三批农产品地理标志登记产品公告信息） — 农业部 / 农业部农产品质量安全监管局
2. 沂蒙绿茶质量分级与质量安全控制技术规程 DB3713/T 251-2022 — 国家市场监督管理总局国家标准技术审评中心
3. 全国标准信息公共服务平台 (地方标准)
4. 国家知识产权局关于对宝坻大葱等870个产品予以地理标志产品认定的公告（第646号） — 国家知识产权局 (CNIPA)
5. 山东省农业农村厅 — 数据库 «三品一标» / 农产品地理标志 — 山东省农业农村厅
6. 对市二十届人大三次会议第20240012号建议《关于老旧茶园提质增效的建议》的答复 — 临沂市农业农村局
7. 对市政协十六届三次会议第84号提案《关于推动沂蒙茶产业高质量发展的建议》的答复 — 临沂市农业农村局
8. 临沂市第十七届“劳动之星”职业技能竞赛沂蒙绿茶加工大赛成功举办 — 临沂市农业农村局; 发布时间 2024-07-08
9. 对市政协十六届四次会议第16040291号提案《关于建设“新质沂蒙茶乡”的建议》的答复 — 临沂市农业农村局
10. 山东省人民政府 — 日照 — 山东省人民政府
11. 沂蒙茶 — 临沂市农业农村局; 发布时间 2024-11-06
12. 赛场竞技能 捷报传佳音 ——临沭选手在全市农业职业技能竞赛中斩获多项桂冠 — 临沂市农业农村局; 发布时间 2026-08-13
13. 山东省人民政府关于苍山县更名为兰陵县的通知 (鲁政字〔2014〕23号) — 山东省人民政府
14. T/LYFIA 020-2020 沂蒙山绿茶 — 食品伙伴网
15. 临沂市食品工业协会关于对拟批准发布的《沂蒙山绿茶》、《沂蒙山黄茶》2项团体标准进行公布通知 — 食品伙伴网; «来源：临沂市食品工业协会»
16. 沂蒙绿茶_山东省临沂市蒙阴县茶叶特产 - 试茶么 — 试茶么 (milulu.com.cn)
17. 沂蒙绿茶（农学 | 园艺学）_技点百科 — 技点网
18. 山东十大名茶 — 买购网 maigoo.com

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»