Qúzhōu yùlù chá

Цюйчжоу Юйлу Ча (Qúzhōu yùlù chá, 衢州玉露茶) — «нефрытавая раса Цюйчжоу», зялёны чай раёна Цюйцзян (衢江区) гарадской акругі Цюйчжоу на захадзе правінцыі Чжэцзян. Галоўны раён вытворчасці — горная воласць Лін’ян (岭洋乡) каля вадасховішча на рацэ Усіцзян (乌溪江) у вярхоўях Цяньтана, унутры дзяржаўнай водна-балотнай ахоўнай зоны. Фірменную рысу чаю апісвае формула «栗香高长、回味甘纯» — высокі доўгі каштанавы водар і чыстае салодкае послесмак. У 2020 годзе імя стала сельскагаспадарчым геаграфічным указаннем — першым у раёне, а сёння гэта агульны чайны брэнд Цюйцзяна.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Дакумента, дзе клас названы прама, у знойдзеных крыніцах няма; усе апісанні якасці — ізумрудны сухі ліст, далікатна-зялёны настой, зялёнае бліскучае чайнае дно — апісваюць зялёны чай.
• Катэгорыя: Раённы грамадскі чайны брэнд; сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2020), з 2025 года — прадукт з геаграфічным указаннем.
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Чжэцзян (浙江, Zhèjiāng), гарадская акруга Цюйчжоу (衢州, Qúzhōu), раён Цюйцзян (衢江, Qújiāng).
• Зона аховы: Каталог геаграфічных указанняў вызначае яе як усю цяперашнюю тэрыторыю раёна Цюйцзян (衢江区现辖行政区域). Даведачнае апісанне сельскагаспадарчага ўказання ўдакладняе: 19 валасцей, пасёлкаў і вулічных камітэтаў з 244 адміністрацыйнымі вёскамі, сярод іх Лін’ян, пасёлак Хунань (湖南镇), воласці Цзюйцунь (举村乡) і Хуантанькоу (黄坛口乡). Усяго ў раёне, па кітайскай Вікіпедыі, 20 такіх адзінак.
• Геаграфічныя каардынаты: Па даведачным апісанні зоны — 118°41′51″–119°06′39″ у. д., 28°31′0″–29°20′07″ пн. ш.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • Сунскія імёны. Па паведамленні аб рэгістрацыі 2020 года, у тутэйшых запісах сунскага часу згадваюцца чаі «信安白毛尖» і «仙霞茶». Сувязі гэтых імёнаў з цяперашнім чаем крыніцы не паказваюць.
  • 1993. Заснавана кампанія 衢县大山茶叶有限公司 — у ранейшым павеце Цюй (衢县), на месцы якога потым створаны раён Цюйцзян.
  • 1995. Навукова-тэхнічны камітэт правінцыі прысвоіў чаю «Цюйчжоу Юйлу» маркі «Дашань» (大山牌) званне новага прадукта правінцыйнага ўзроўню.
  • Чай першага класа. Званне «імяннога чаю Чжэцзяна першага класа» (浙江省一类名茶) чай, па адной публікацыі, атрымлівае штогод з 1995 года, па другой — з 1997-га. Якая дата дакладная, высветліць не ўдалося.
  • 1999. Званне брэндавага прадукта Кітайскай міжнароднай сельскагаспадарчай выставы. У тым жа годзе кампанія склала «Серыю стандартаў на Цюйчжоу Юйлу» (《衢州玉露茶系列标准》); нумары і зместу ў знойдзеных крыніцах няма.
  • Разыходжанне. Раённая прэса піша, што чай «створаны ў 1998 годзе» (始创于1998年), хоць узнагарода 1995 года ўжо называе яго па імі. Крыніцы гэтага не тлумачаць.
  • 2018. Залаты медаль за новы прадукт на правінцыйнай сельскагаспадарчай выставе — чай з Лін’яна, па газетнай публікацыі 2022 года.
  • 2020. 9 кастрычніка 2020 года прэса Цюйчжоу паведаміла, што экспертны савет Міністэрства сельскай гаспадаркі і сельскіх спраў ухваліў ахову імя як сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання. Па раённай прэсе, для Цюйцзяна гэта першае такое ўказанне.
  • 2022. Чай уключаны ў праграму аховы сельгаспрадукцыі з геаграфічнымі ўказаннямі (地理标志农产品保护工程).
  • 2025. Каталог указанняў адносіць імя да аб’явы Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) № 640 аб прызнанні прадуктаў з геаграфічным указаннем. Тэксту аб’явы адкрыць не ўдалося.
• Назва: 衢州 — імя акругі, 玉露 (yùlù) — «нефрытавая раса», 茶 — чай. Раённая прэса апісвае тутэйшае асяроддзе формулай «云雾缭绕、雨露为玉» — «воблакі і туман клубяцца, дождж і раса становяцца нефрытам».
• Культурнае значэнне: Агульны чайны брэнд раёна (茶叶公用品牌). Правінцыйны дэпартамент сельскай гаспадаркі налічвае ў чаю 36 узнагарод нацыянальнага, правінцыйнага і гарадскога ўзроўню — сярод іх прэмія «Зялёны паўлін» (绿孔雀奖) першай Кітайскай выставы зялёнай індустрыі, званні «знакаміты чай Чжэцзяна» і «вядомая гандлёвая марка правінцыі» — і называе рынкі Пекіна, Цяньцзіня і Шанхая. Год прэміі «Зялёны паўлін» у знойдзеных крыніцах не пазначаны.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Сорт / Культывар: Канкрэтны сорт у крыніцах не названы. Кампанія «Дашань» піша толькі пра маладыя парасткі «адборных сартоў чайнага куста» (良种茶树新梢).
• Што расце ў садах: У садзе Вэньцюань (文泉茶园) пасёлка Цюаньван, па раённай прэсе, — лунцзін, аньцзі байча, хуанцзінь ча; у Лін’яне, па газетнай публікацыі 2022 года, — стары цзюкэнскі сорт (鸠坑老种), «белы чай» і хуанцзінья (黄金芽). З якога сорту робяць менавіта гэты чай, не сказана.
• Сыравіна: Па раённай прэсе, высакагорны ліст доўга застаецца далікатным (持嫩性好) і багаты хларафілам; лікаў няма.
• Час збору: Вясновы чай — з сакавіка па май. У Лін’яне ў канцы верасня збіраюць і асенні чай; ці адносіцца ён да Цюйчжоу Юйлу, не сказана.
• Стандарт збору: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Воласць Лін’ян — у глыбіні вадасховішча на Усіцзяне, унутры дзяржаўнай водна-балотнай ахоўнай зоны. Па газетнай публікацыі 2022 года, чай тут вырошчваюць з часоў Тан і Сун.
• Вышыня вырошчвання: Сярэдняя вышыня воласці — каля 1000 м; асобныя сады ляжаць вышэй за 1100 м.
• Рэльеф: Па даведачным апісанні, раён у асноўным узгорысты і горны; дакладных вышынных адзнак пацвердзіць не ўдалося.
• Клімат: Газетная публікацыя 2022 года гаворыць пра вільготны туманны клімат Лін’яна (湿润多雾气候), апісанне кампаніі «Дашань» — пра круглагадовыя туманы (常年云雾). Даведачнае апісанне звязвае з вышынёй і туманам доўгую далікатнасць парастка, багацце хларафілу і назапашванне амінакіслот пры рассеяным святле.
• Глебы: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Тэхналогіі Цюйчжоу Юйлу ў знойдзеных крыніцах няма: ні парадку аперацый, ні спосабу фіксацыі, ні тэмператур. Правінцыйнае ведамства піша пра чатыры сістэмы — стандартызаваную вытворчасць, праверку асяроддзя і прадукцыі, прасочвальнасць якасці, нагляд за рынкам аграрэсурсаў; нумары стандарту знайсці не ўдалося.

Ніжэй — агульная схема зялёнага чаю, а не апісанне менавіта гэтага чаю:

1. Раскладванне свежага ліста (摊放, tānfàng): Ліст аддае частку вільгаці.
2. Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне.
3. Скручванне (揉捻, róuniǎn): Задае форму жгута.
4. Сушка (干燥, gānzào).

Слова «юйлу» само па сабе не гаворыць пра паравую фіксацыю.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне ніжэй — формула якасці з паведамлення аб рэгістрацыі 2020 года; каталог геаграфічных указанняў прыводзіць яе даслоўна.

• Вонкавы выгляд сухога ліста: Шчыльна скручаны выгнуты жгут, ізумрудна-зялёны (外形条索卷曲紧结、色泽翠绿).
• Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
• Водар настою: Высокі і доўгі каштанавы (香气栗香高长).
• Смак: Поўны, салодкі і асвяжальны (滋味醇厚甘爽), з чыстым салодкім послесмакам (回味甘纯).
• Колер настою: Далікатна-зялёны, светлы (汤色嫩绿明亮).
• Чайнае дно (завараны ліст): Далікатнае і роўнае, раскрываецца «кветкамі», зялёнае і бліскучае (叶底嫩匀成朵绿亮).

Ранняе апісанне кампаніі «Дашань» падобнае, але смак у ім мяккі (滋味醇和).

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных паказчыкаў у знойдзеных крыніцах няма. Гандлёвая картка чаю маркі «Дашань» пералічвае амінакіслоты, поліфенолы, катэхіны, жалеза, цынк і селен без лікаў; такое пералічэнне нічога не гаворыць пра ўтрыманне.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

• Тэмпература вады: 80–85 °C.
• Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
• Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
• Працэс:
  1. Прагрэць посуд.
  2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
  3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
  4. Піць, пакідаючы частку настою, і даліваць ваду.
  5. Два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

10. Кошт і Падробкі

Дадзеных пра раздробныя кошты ў знойдзеных крыніцах няма. Газетная публікацыя 2022 года прыводзіць толькі кошт сыравіны: са слоў кіраўніка мясцовай фабрыкі, свежы ліст старога цзюкэнскага сорту ў 2006 годзе скуплялі па 5 юаняў за цзінь, а цяпер — па 30–60 юаняў. Ён жа гаворыць, што горны чай Лін’яна прадаюць у Цюйчжоу, Пекіне і Шанхаі і што гадавая выручка перавышае 10 млн юаняў. Гэты лік адносіцца да чаю воласці наогул, а не толькі да Цюйчжоу Юйлу.

• Як пазбегнуць падробак:
  • Шукаць знак геаграфічнага ўказання і вытворцу з раёна Цюйцзян.
  • Звяраць чай з формулай якасці: выгнуты ізумрудны жгут, далікатна-зялёны настой, каштанавы водар.
  • Не блытаць з Эньшы Юй Лу (恩施玉露) з Хубэя: імя падобнае, а месца паходжання і ўказанне іншыя.

11. Цікавыя Факты

• Спачатку «Цюйчжоу Юйлу» быў прадуктам адной кампаніі — маркі «Дашань»; раённым брэндам імя стала пазней.
• У паведамленні 2020 года разам з чаем названы яшчэ тры новыя ўказанні акругі Цюйчжоу — курыца, рыба і баклажан.

12. Параўнанне з іншымі чаямі

• Эньшы Юй Лу (恩施玉露): Хубэйскі зялёны чай з паравой фіксацыяй і тым жа словам «юйлу» у імі.
• Кайхуа Лун Дзін (开化龙顶): Зялёны чай суседняга павета Кайхуа той жа акругі.
• Цзяншань Люй Му Дань (江山绿牡丹): Зялёны чай гарадскога павета Цзяншань, таксама ў акрузе Цюйчжоу.
• Чаншань Іньхао (常山银毫): Зялёны чай павета Чаншань той жа акругі, са сваім геаграфічным указаннем.

У заключэнне:

Цюйчжоу Юйлу Ча — раённы зялёны чай Цюйцзяна з горнымі садамі Лін’яна. Надзейна вядомыя зона, формула якасці — выгнуты ізумрудны жгут, далікатна-зялёны настой, каштанавы водар — і шлях ад прадукта адной кампаніі ў 1990-х да ўказання 2020 года. Сорт, тэхналогія і хімія ў адкрытых крыніцах не апісаны.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

• CNIPA 地理标志产品认定 №640

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»