Іфэн Інкэцюань Ча (Yífēng yíngkēquán chá, 宜丰盈科泉茶) — зялёны чай горных валасцей павета Іфэн (宜丰县) гарадской акругі Ічунь на паўночным захадзе правінцыі Цзянсі, на паўднёвым схіле хрыбта Цзюлін (九岭山脉). «Інкэцюань» (盈科泉) — імя стогадовага іфэнскага чайнага дома, які славіўся кветкавым чаем з хлорантусам, але ўказанне ахоўвае не кветкавы чай: рэгламент патрабуе адпаведнасці нацыянальнаму стандарту на зялёны. Сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне — з 2020 года, статус прадукта з геаграфічным указаннем — з 2025-га.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Рэгламент указання патрабуе адпаведнасці стандарту GB/T 14456.1 «Зялёны чай. Частка 1: асноўныя патрабаванні»; тэхналогія — фіксацыя, скручванне, сушка, без акіслення і без араматызацыі.
- Пастка імені: Чайны дом «Інкэцюань» вядомы кветкавым чаем (花茶, huāchá) «Чжулань іньчжэнь» (zhūlán yínzhēn) на хлорантусе; рэгламент жа апісвае зялёны чай з чыстым (清香) водарам.
- Катэгорыя: Сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2020); прадукт з геаграфічным указаннем (2025).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Цзянсі (江西, Jiāngxī), гарадская акруга Ічунь (宜春, Yíchūn), павет Іфэн (宜丰, Yífēng).
- Зона аховы: Па аб’яўленні Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці № 640 і па рэгламенце — дзевяць адзінак павета: воласці Хуацяа (花桥乡), Тун’ань (同安乡) і Цяньбаа (天宝乡), пасёлкі Таньшань (潭山镇) і Хуанган (黄岗镇), гаспадаркі Хуанганшань (黄岗山垦殖场) і Шыхуацзянь (石花尖垦殖场), лясгасы Чэшан (车上林场) і Шуанфэн (双峰林场); усяго 32 адміністрацыйныя вёскі і аддзяленні. Плошча аховы па рэгламенце — 667 га, гадавы выпуск — 750 т.
- Геаграфічныя каардынаты: 114°30′26″–115°04′13″ у. д., 28°21′32″–28°40′38″ пн. ш.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Чайны дом «Інкэцюань». Па публікацыі правінцыйнага партала «Дацзян» (красавік 2025 года), гэта стогадовы чайны дом (茶号) Іфэна. У 1933 годзе яго кветкавы чай «Чжулань іньчжэнь» атрымаў ганаровую ўзнагароду на Лейпцыгскім кірмашы. Потым дом прыйшоў у заняпад і ледзь не знік.
- 2016. Па той жа публікацыі, у гэтым годзе кіраўнік кампаніі «Інкэцюань» вярнуўся ў родныя мясціны, каб адрадзіць марку. Разам з камандай Хуачжунскага сельскагаспадарчага ўніверсітэта кампанія ўладкавала навукова-вытворчую станцыю (科技小院), дзе аднавілі страчаную араматызацыю чаю хлорантусам (窨制, xūnzhì).
- 2020. Рэгістрацыя сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання — год па базе сельскагаспадарчых указанняў; трымальнік — павятовае ўпраўленне па развіцці «зялёных прадуктаў» (宜丰县绿色食品发展办公室). Публікацыя партала «Дацзян» адносіць рэгістрацыю да 2021 года.
- 2021. Па публікацыі партала «Дацзян», марку прызналі «старой маркай Цзянсі» (江西老字号).
- 2025. Аб’яўленнем № 640 (падпісана 16 ліпеня, апублікавана 13 жніўня) Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці прызнала прадуктамі з геаграфічным указаннем 1409 найменняў; Іфэн Інкэцюань Ча — радок 709, заяўнік — народны ўрад павета.
- 2026. Правінцыйны стандарт «Патрабаванні да якасці прадукта з геаграфічным указаннем. Іфэн Інкэцюань Ча» ўвайшоў у першую партыю плана распрацоўкі мясцовых стандартаў Цзянсі на 2026 год (паведамленне правінцыйнага ўпраўлення па наглядзе за рынкам).
- Назва: «Іфэн» (宜丰) — імя павета. Па пуцяводнай публікацыі партала «Соху» (2017), павет заснаваны ў гады Хуан’у (黄武, 222–229) пры кіраўніку царства У, а імя тлумачаць формулай «炎凉适宜、物阜民丰» — «спякота і прахалода ў меру, зямля багатая, народ заможны»; амаль гэтак жа імя павета тлумачыць і рэгламент указання. «Інкэцюань» (盈科泉) — імя чайнага дома, дзе 泉 значыць «крыніца»; «ча» (茶) — чай. Пра чайны дом рэгламент не піша і імені «Інкэцюань» не тлумачыць.
- Культурнае значэнне: Па пуцяводнай публікацыі партала «Соху» (2017), павет — калыска дзвюх школ чань-будызму: школа Цаадун нарадзілася на гары Дуншань (洞山) у воласці Тун’ань, школа Ліньцзі лічыць сваёй калыскай гару Хуанбашань (黄檗山) у воласці Хуанган (黄岗); пасёлак Хуанган уваходзіць у пералік адзінак зоны ўказання. Там жа сказана, што чай Хуанбашаня сунскі саноўнік Ні Сы назваў «непараўнальным у Сярэдзінных землях» (中州绝品). З ахоўным прадуктам гэты аповед крыніцы не звязваюць.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Гатункі: Рэгламент называе два — Таацзян чжун (Táojiāng zhǒng, 桃江种) і Фудзін дабай (Fúdǐng dàbái, 福鼎大白). Якая папуляцыя схаваная пад імем 桃江种, рэгламент не тлумачыць.
- Сады кампаніі: Па публікацыі партала «Дацзян» (2025), у кампаніі «Інкэцюань» 1200 му садоў; сярод яе прадуктаў — «залаты чай» (黄金茶) і кветкавы чай з хлорантусам. Якія гатункі растуць у гэтых садах і ці ідзе іх чай пад знакам указання, у знойдзеных крыніцах не сказана.
- Стандарт і час збору: У знойдзеных крыніцах няма.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Паўночны захад Цзянсі, паўднёвы схіл сярэдняй часткі хрыбта Цзюлін; суседзі павета — Гааань, Шангаа, Ваньцзай, Тунгу, Сюшуй і Фэнсінь.
- Рэльеф: Вышыні — ад 45 да 1480 м: на паўночным захадзе горы з глыбокімі цяснінамі, на паўднёвым усходзе пагоркі. Чай указання расце ў горных валасцях і гаспадарках павета.
- Лес: Лясістасць — 71,9 %; зона горных субтрапічных вечназялёных шыракалістых лясоў.
- Глебы: Слабакіслыя, pH 4,9–5,2, урадлівыя, пясчаныя або супясчаныя, з добрым дрэнажам, глыбейшыя за 60 см; патрабаванні да аховы 2025 года задаюць тоўшчу глебы не менш за 50 см. Сад закладваюць на схілах не строме за 25°.
- Клімат: Цёплы і вільготны сярэднесубтрапічны, з выразнай зменай сезонаў. Сярэднегадавая тэмпература — 17,1 °C, ападкі — 1697 мм за год, адносная вільготнасць — 83 %, сонечнае ззянне — 1634,8 г за год, бязмарозны перыяд — 260 дзён.
- Агратэхніка: Увесну — рыхленне, улетку — матыжэнне, увосень — глыбокая перакопка, узімку — абгортванне. Маладыя кусты тры гады запар фармуюць абразаннем; на схілах строме за 15° сад будуюць тэрасамі. Супраць шкоднікаў — ферамонныя пасткі, жоўтыя шчыты і светлапасткі; хімічныя гербіцыды забароненыя.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Рэгламент задае такі ланцужок:
- Збор і раскладванне (摊放, tānfàng) свежага ліста.
- Фіксацыя (杀青, shāqīng), затым адлёжка (回潮, huícháo): ліст адпачывае, вільгаць у ім выраўноўваецца.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn).
- Першая сушка (初烘, chūhōng) і другая адлёжка.
- Другая сушка (二烘, èrhōng) і трэцяя адлёжка.
- Уздым водару і ворсу (提香提毫, tíxiāng tíháo).
- Пераборка (拣剔, jiǎntī) і ўпакоўка: астылы ліст правейваюць (风选), прыбіраюць крошку і жоўтыя пласцінкі і запячатваюць у пакеты з фольгі.
Асаблівасць схемы — тры адлёжкі паміж этапамі. Тэмператур і працягласці рэгламент не дае.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Патрабаванні рэгламенту ўказання.
- Знешні выгляд сухога ліста: Шчыльна скручаны, з прыкметным ворсам (外形紧结显毫). Колер сухога ліста рэгламент не называе.
- Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Чысты і ўстойлівы (香气清香持久).
- Смак: Свежы і бадзёры, са салодкім вяртаннем (滋味鲜爽回甘).
- Колер настою: Светлы і празрысты (汤色明亮清澈).
- Чайнае дно (завараны ліст): Жоўта-зялёнае, роўнае (叶底黄绿匀整).
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічныя патрабаванні рэгламенту:
| Паказчык | Норма |
|---|---|
| Вільготнасць | не больш за 7,0 % |
| Агульная зола | не больш за 7,0 % |
| Экстрактыўныя рэчывы | не менш за 35,0 % |
| Чайныя поліфенолы | не менш за 15,0 % |
| Свабодныя амінакіслоты | не менш за 3,0 % |
Гэта нормы, а не замеры канкрэтнай партыі.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы частку настою.
- Даліць ваду.
- Два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; выпіць на працягу года. Па рэгламенце, нерасфасаваны чай трымаюць у халадзільнай камеры.
10. Цана і Падробкі
Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак геаграфічнага ўказання: па рэгламенце, ім карыстаюцца вытворцы з зоны па гадавой дамове з трымальнікам.
- З 2025 года ёсць і знак прадукта з геаграфічным указаннем: вытворца з зоны падае заяўку ў павятовае ведамства інтэлектуальнай уласнасці, яе правярае ўпраўленне правінцыі Цзянсі, зацвярджае і публікуе Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці.
- Правяраць, што вытворца — з дзевяці адзінак павета Іфэн, пералічаных у раздзеле 1.
- Ліст — шчыльна скручаны, з ворсам; водар — чысты і ўстойлівы (清香持久).
- Не блытаць з кветкавым чаем «Чжулань іньчжэнь» і «залатым чаем» той жа маркі: рэгламент указання іх не апісвае.
11. Цікавыя Факты
- Указанне носіць імя чайнага дома, услаўленага кветкавым чаем, а ахоўвае зялёны.
- У зону ўваходзяць не толькі воласці і пасёлкі, але і дзве земляробчыя гаспадаркі і два лясгасы.
- Тэхналагічны ланцужок рэгламенту падзяляе этапы трыма адлёжкамі для выраўноўвання вільгаці.
- Гара Дуншань, дзе, па пуцяводзіцелі, нарадзілася школа Цаадун, ляжыць у воласці Тун’ань — адной з дзевяці адзінак зоны ўказання.
12. Параўнанне з іншымі чаямі
- Чжулань Хуача (珠兰花茶): Зялёны чай з хлорантусам — тып, якім славіўся чайны дом «Інкэцюань».
- Шуанцзін Люй (双井绿): Скручаны зялёны чай павета Сюшуй, паўночнага суседа Іфэна.
- Тунгу Нінхун (铜鼓宁红): Чырвоны чай суседняга павета Тунгу той жа акругі Ічунь.
- Лушань Юнь У (庐山云雾): Зялёны чай гары Лушань на поўначы Цзянсі.
На заканчэнне:
Іфэн Інкэцюань Ча — горны зялёны чай паўночнага захаду Цзянсі з імем стогадовага чайнага дома, вядомага кветкавым чаем. Рэгламент 2020 года апісвае яго дакладна: гатункі Таацзян чжун і Фудзін дабай, дзве сушкі з трымá адлёжкамі, шчыльны варсісты ліст, чысты ўстойлівы водар і жоўта-зялёнае чайнае дно. З 2025 года імя ахоўваецца як прадукт з геаграфічным указаннем, а правінцыйны стандарт на яго ўжо ў плане.
Крыніцы
Нарматыўныя дакументы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»