Guǎngdé huángjīnyá

Гуандэ Хуанцзінь Я (Guǎngdé huángjīnyá, 广德黄金芽) — зялёны чай з жаўталіставых сартоў гарадскога павета Гуандэ (广德市) гарадской акругі Сюаньчэн на паўднёвым усходзе правінцыі Аньхой. Імя значыць «залатыя пупышкі Гуандэ»: парасткі гэтых сартоў выходзяць жоўтымі, і жоўтымі ў кубку застаюцца сухі ліст, настой і завараны ліст. Дакумент аховы зводзіць аблічча да формулы 三黄隐绿 — «тры жоўтыя, у якіх хаваецца зеляніна». Да жоўтага класа чай не адносіцца: запісаная ў дакуменце тэхналогія зялёная, без тамлення. З 2025 года імя — прадукт з геаграфічным указаннем.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Клас устаноўлены па дакуменце аховы Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA): раскладванне, фіксацыя, фармоўка, сушка і ўзмацненне водару (摊放→杀青→做形→干燥→提香); тамлення (闷黄, mènhuáng) няма. Упраўленне рынкавага нагляду Сюаньчэна прама называе прадукт зялёным чаем. «Золата» ў імені — колер жывога парастка, а не клас; гарадская публікацыя 2024 года аднойчы кажа пра «галіну жоўтага чаю» (黄茶产业), маючы на ўвазе тыя самыя залатыя пупышкі; пра тамленне там гаворкі няма.
Катэгорыя: Чай з жаўталіставых (黄化, huánghuà) сартоў; прадукт з геаграфічным указаннем.
Паходжанне: Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, Ānhuī), гарадская акруга Сюаньчэн (宣城, Xuānchéng), гарадскі павет Гуандэ (广德, Guǎngdé).
Зона аховы: Дзевяць валасцей і пасёлкаў Гуандэ — Таочжоу, Байдзянь, Сіньхан, Цюцунь, Шыцзэ, Янтань, Дунцін, Сыхэ і Луцунь, усяго 120 адміністрацыйных вёсак.
Геаграфічныя каардынаты: 119°02′03″–119°40′08″ у. д., 30°37′03″–31°12′07″ пн. ш. — па аб’яўленні CNIPA.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Чай Гуандэ наогул. Упраўленне рынкавага нагляду Сюаньчэна піша, што чай пры храмах Гуандэ вырошчвалі ўжо пры Заходняй Цзінь (西晋), прыводзіць лічбы казённай закупкі чаю 1142 года і чайнага падатку 1398 года і цытуе ўспамін пра залаты медаль, які чай Гуандэ атрымаў на Панамскай выставе 1915 года. Да залатых пупышак гэтыя звесткі не адносяцца.
- Радок Лу Туна. Апісанне прадукту ўпраўленне адкрывае радком з чайнага верша Лу Туна (卢仝) «先春抽出黄金芽» — «перад вясною прабіліся залатыя пупышкі» — і называе яе першым запісам пра 黄金芽. Радок гаворыць пра веснавыя пупышкі; сувязь са светлаліставымі сартамі — тлумачэнне гарадской старонкі.
- 1982. Па той самай старонцы, у гэтым годзе Гуандэ пачаў вырошчваць «广德黄金芽». Як дата спалучаецца з сартамі з дакумента аховы, па знойдзеных крыніцах не ўстанавіць.
- 2018. Зарэгістраваны геаграфічны сертыфікацыйны знак «广德黄金芽».
- 2020. Прадукт унесены ў агульнанацыянальны пералік «名特优新» і атрымаў пяцізоркавую залатую ўзнагароду першага конкурсу знакамітых чаёў дэльты Янцзы.
- 2021. Выдадзена пасведчанне сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання, нумар AGI03341.
- 2025. CNIPA аб’яўленнем №625 прызнала імя прадуктам з геаграфічным указаннем — па паведамленні горада, першым у Гуандэ. Першая ацэнка кошту брэнда ў тым самым годзе дала, па даных упраўлення, 1,001 млрд юаняў.
Назва: 广德 — імя горада; 黄金 — «золата», 芽 — «пупышка». 黄金芽 вядома і як імя светлаліставага сорту, але ў пераліку сартоў дакумента аховы яго няма. Імя прадукту называе аблічча, а не адзін сорт.
Культурнае значэнне: Горад будуе на гэтым чаі брэнд «першага павета залатых пупышак Кітая» (中国黄金芽第一县). Па публікацыі 2024 года, у Гуандэ тры лініі знакамітых чаёў — 广德云雾茶, 广德白茶 і залатыя пупышкі, — і кожны год праходзіць свята пачатку збору.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сарты: Па дакуменце аховы — 中黄一号 (Zhōnghuáng yīhào), 中黄二号 (Zhōnghuáng èrhào), 中黄三号 (Zhōnghuáng sānhào) і 黄金叶 (huángjīnyè). Упраўленне рынкавага нагляду адносіць залатыя пупышкі да жаўталіставых (黄化) мутантных сартоў.
Сарты ў раёне: Па публікацыі горада 2024 года, доля селекцыйных сартоў у садах — 78 %; поўдзень, горная частка, застаецца за папуляцыйнымі мясцовымі чаямі, жаўталіставыя клоны засяроджаны ў пагорках цэнтра і поўначы.
Стандарт збору: Адна пупышка з адным лістом — адна пупышка з двума лістамі.
Час збору: Тэрмінаў дакумент не называе.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Клімат: Па ўпраўленні рынкавага нагляду — паўночны субтрапічны вільготны мусонны: сярэдняя гадавая тэмпература 15,4 °C, безмарозны перыяд 218 дзён, сонечнага ззяння 2162 гадзіны ў год, адносная вільготнасць 80 %, ападкаў каля 1379 мм. Лясістасць — больш за 70 %, сутачны перапад тэмператур вялікі, шмат рассеянага святла.
Вышыня вырошчвання: 200–800 м, пагоркавыя схілы крутасцю не больш за 25° (дакумент аховы).
Глебы: Жоўта-чырвоныя (黄红壤), магутнасцю не менш за 50 см, арганічнага рэчыва не менш за 3,5 %, pH 4,5–6,5.
Догляд па дакуменце: Аднарадная пасадка па дзве расліны ў гняздзе, паміж радамі 1,2–1,5 м; пад аснову — 3000–3750 кг рапсавага жмыху або арганікі на гектар, вільготнасць глебы — 70–90 % палявой вільгаёмістасці.
Маштаб: Даныя горада разыходзяцца па гадах: 55 тыс. му ў 2024 годзе, «амаль 50 тыс. му» вясною 2025-га, 58 тыс. му летам 2026-га.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Дакумент аховы задае пяць этапаў і для кожнага — вільготнасць ліста на выхадзе.

Раскладванне (摊放, tānfàng): Слоем 3–5 см на 5–8 гадзін, з адным-двума пераваротамі, пакуль ліст не стане мяккім, а травяністы пах не аслабне. Вільготнасць — 69–71 %.
Фіксацыя (杀青, shāqīng): Пры 300–350 °C, пакуль сціснуты ліст не перастане ліпнуць да рукі, чаранок не стане гнуцца без злому і не праступіць чайны водар. Вільготнасць — 52–55 %.
Фармоўка (做形, zuòxíng): Пры тэмпературы ад 130 да 100 °C, 10–15 хвілін, пакуль ліст не выпрастаецца і не замацуе форму. Вільготнасць — 15–20 %.
Сушка (干燥, gānzào): Без рэзкага моцнага агню, да вільготнасці не вышэй за 7,0 %.
Узмацненне водару (提香, tíxiāng): Кароткі прагрэў пры нізкай тэмпературы; вільготнасць — не вышэй за 6,0 %.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне — па дакуменце аховы.

Вонкавы выгляд сухога ліста: Чайныя лісцінкі распраўленыя і простыя, далікатна-жоўтыя з прасвечвальнай зелянінай, роўныя і чыстыя (朵形舒直、色泽嫩黄透绿、匀净).
Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
Водар настою: Чысты і салодкі, з кветкавай нотай (香气清甜带花香).
Смак: Свежы, мяккі, салодкі і бадзёры (滋味鲜醇甘爽).
Колер настою: Светлы жоўты са схаванай зелянінай (汤色亮黄隐绿).
Чайнае дно (завараны ліст): Далікатнае і роўнае, парасткі раскрываюцца цалкам, залаціста-жоўтыя з зелянінай (叶底嫩匀成朵、金黄含绿).

Выніковая формула дакумента — 三黄隐绿，香清味醇: тры жоўтыя са схаванай зелянінай, чысты водар і мяккі смак.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічныя патрабаванні дакумента аховы:

Паказчык	Норма
Водны экстракт	не менш за 39 %
Чайныя поліфенолы	не менш за 12,5 %
Агульная попел	не больш за 7,5 %

Упраўленне рынкавага нагляду прыводзіць свае лічбы: амінакіслот 6–10 %, поліфенолаў каля 18–20 %. Метада, выбаркі і года яно не называе, таму гэта арыенцір з атрыбуцыяй, а не норма.

8. Заварванне

Практыка класа для далікатнага зялёнага чаю.

Тэмпература вады: 75–80 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуд: Шкляная шклянка, у якой бачныя жоўтыя парасткі, або белы гайвань.
Працэс:
1. Прагрэць посуд.
2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
4. Піць, пакідаючы частку настою.
5. Даліць ваду.
6. Два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. Герметычная ўпакоўка, халадзільнік пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і старонніх пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

10. Кошт і Падробкі

Даных пра рознічныя кошты ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак прадукту з геаграфічным указаннем і знак «广德黄金芽».
- Правяраць, што вытворца з дзевяці валасцей і пасёлкаў зоны.
- Сухі ліст — прамы, далікатна-жоўты з зелянінай; настой — светла-жоўты са схаванай зелянінай.
- Не блытаць з жоўтым чаем па класе: у залатых пупышак няма тамлення.

11. Цікавыя Факты

Тэхналогія запісана праз вільготнасць ліста: ад 69–71 % пасля раскладвання да 6 % пасля ўзмацнення водару.
У павеце Лансі той самай акругі ёсць сваё геаграфічнае ўказанне — «郎溪黄金芽».
Гатоўнасць фіксацыі дакумент правярае навобмацак: ліст павінен злёгку калоць руку (略有刺手感).

12. Параўнанне са Светлаліставымі Чаямі

Аньцзі Хуанцзінь Я (安吉黄金芽): Жаўталіставы зялёны чай павета Аньцзі ў Чжэцзяне — бліжэйшы сусед па імі.
Цзіньюнь Хуанча (缙云黄茶): Зялёны чай Чжэцзяна з сорту 中黄2号 — таго самага, што названы ў дакуменце Гуандэ.
Чжунхуан №1 (中黄一号): Артыкул корпуса пра сорт, які стаіць першым у пераліку Гуандэ.
Хошань Хуан Я (霍山黄芽): Аньхойскі жоўты чай па класе, з тамленнем, — для кантрасту.

Напрыканцы:

Гуандэ Хуанцзінь Я — зялёны чай, названы па колеры ліста: сарты 中黄 і 黄金叶 даюць жоўты сухі ліст, светла-жоўты настой і залацістае дно са схаванай зелянінай. Дакумент аховы 2025 года апісвае яго падрабязна — ад вышыні садоў да вільготнасці ліста на кожным этапе. Старыя радкі і падатковыя лічбы гавораць пра чай Гуандэ наогул; самі залатыя пупышкі — чай з сучасных сартоў.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»