Gūliáo chá

Гуляо Ча (Gūliáo chá, 姑辽茶) — чай з гары Гуляо ў пасёлку Дунмэнь (东门镇) павета Фусуй (扶绥县) гарадской акругі Чунцзо на паўднёвым захадзе Гуансі-Чжуанскага аўтаномнага раёна. Сыравіну давалі старыя дрэвы дрэвападобнай формы ў адгор’ях хрыбта Шываньдашань (十万大山); сярод іх, паводле мясцовых звестак, сем дрэў старэйшых за тысячу гадоў. Імя не паказвае на клас: раней ліст сушылі на сонцы або рабілі з яго зялёны чай, а з 2011 года — перш за ўсё чырвоны. З 2014 года гэта прадукт з геаграфічным указаннем; імя ёсць і ў другім спісе пагаднення Кітая і Еўрасаюза.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Адзінага класа няма. Раней тут рабілі зялёны чай; з 2011 года галоўным стаў глыбока акіслены чырвоны чай «壮乡红» (Zhuàngxiāng hóng, «чырвоны чай чжуанскага краю»). Агенцтва Сіньхуа ў 2012 годзе называла новымі прадуктамі «姑辽乌龙茶» і «姑辽红茶». Тэхнічных патрабаванняў з указаннем класа ў знойдзеных крыніцах няма.
• Паходжанне: Кітай, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён (广西, Guǎngxī), гарадская акруга Чунцзо (崇左, Chóngzuǒ), павет Фусуй, пасёлак Дунмэнь.
• Месца: Тры вёскі вясковага камітэта Люту (六头村) — Гуляо (姑辽屯), Губяа (姑标屯) і Губу (姑卜屯). Межы ахоўнай зоны ў знойдзеных крыніцах не прыведзены.
• Геаграфічныя каардынаты: Павет Фусуй — каля 22,6° пн. ш. і 107,9° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • Паданне. Паводле легенды, якую пераказвае медыяплатформа Чунцзо, продак-чжуан доўга пакутаваў ад болю ў жываце і паносу. У сне нябесная дзева (仙姑) паказала яму на чайнае дрэва каля крыніцы «天仙泉» у глыбіні гор, і адвар з яго ацаліў.
  • Цынская эпоха. Сайт упраўлення рыначнага нагляду Гуансі са спасылкай на «афіцыйныя матэрыялы» піша, што пры Цын Гуляо Ча быў данніцкім чаем (贡茶), а на мяжы XIX і XX стагоддзяў яго вывозілі ў В’етнам і адтуль у Францыю. Першасных дакументаў у знойдзеных крыніцах няма.
  • Раней. Паводле рэпартажу 2020 года, ліст старых дрэў сушылі на сонцы і прадавалі па 60 юаняў за цзінь; Сіньхуа (2012) піша, што да 2009 года якасць была няроўнай.
  • 2010–2011. Паводле партала нематэрыяльнай спадчыны, запрошаны паветам чаязнаўца прыехаў у Гуляо ў сакавіку 2010 года, а ў 2011-м перарабіў ранейшую тэхналогію зялёнага чаю ў тэхналогію глыбока акісленага «壮乡红», узяўшы за ўзор тайваньскі улун Дунфан Мэй Жэнь. Паводле газеты «Чжунго чжышы чаньцюань бао» (2018), у сакавіку 2011 года тры вёскі стварылі кааператыў «壮乡红», а ў чэрвені па ініцыятыве пасёлка пабудавана чайная фабрыка Дунмэня.
  • Выстава Кітай — АСЕАН. «Гуансі жыбаа» (2020) і партал нематэрыяльнай спадчыны пішуць, што «壮乡红» прызначалі чырвоным чаем выставы ў 2011 і 2012 гадах; медыяплатформа Чунцзо гаворыць пра чатыры гады запар пачынаючы з 2010-га.
  • 2014. Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціне ўзяло Гуляо Ча пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем; даведнік датуе рашэнне 11 кастрычніка. Нумар аб’явы ў знойдзеных крыніцах не пазначаны.
  • 2018. Паводле той жа газеты (кастрычнік 2018 года), у маі гандлёвая палата пасёлка Дунмэнь зарэгістравала геаграфічны сертыфікацыйны знак «姑辽茶»; нумар знака не пазначаны.
  • Пагадненне з Еўрасаюзам. Гуляо Ча значыцца ў спісе са 175 кітайскіх найменняў другой чаргі пагаднення Кітая і Еўрасаюза аб геаграфічных указаннях.
• Назва: Паводле газеты 2018 года, спачатку чай звалі «仙姑茶» і «福寿茶», а імя «姑辽» тлумачаць як «чай, якім нябесная дзева лечыць хваробы»; ад чаю яго атрымалі вёска і гара.
• Культурнае значэнне: Чай чжуанскіх вёсак гары Гуляо.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Тып расліны: Дрэвападобная (乔木型) форма чайнай расліны. Паводле рэпартажу 2020 года, таму і з-за патрабавальнасці да месца прамысловае развядзенне пакуль немагчымае.
• Старыя дрэвы: Лік у крыніцах розны — ад 5100 з лішнім (Сіньхуа, 2012) да больш як 5520 (рэпартаж 2020 года); упраўленне рыначнага нагляду Гуансі (2024) называе 5166. Старэйшых за 100 гадоў — ад 580 да 1500 дрэў паводле розных падлікаў. Сыходзяцца крыніцы ў двух ліках: старэйшых за 500 гадоў — больш за сотню, старэйшых за тысячу — сем.
• Сорт: Публікацыя 2026 года называе новы сорт «姑辽215». Статусу і апісання сорту ў знойдзеных крыніцах няма.
• Селекцыя: Паводле рэпартажу 2020 года, вырошчванне, селекцыю і перапрацоўку Гуляо Ча кансультуе Гуансійскі інстытут паўднёвасубтрапічных сельскагаспадарчых навук (广西南亚热带农业科学研究所).
• Стандарт і час збору: Звестак у знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Адгор’і хрыбта Шываньдашань; схілы гары Гуляо, паводле апісанняў, амаль заўсёды ў тумане.
• Вышыня: Больш за 600 м; газеты 2018 і 2026 гадоў называюць 650 м.
• Глебы: Сіньхуа (2012) піша пра чырвоныя глебы (红壤). Сцвярджэнні мясцовых тэкстаў пра асяроддзе, «багатае каліем, цынкам і селенам», аналізамі ў знойдзеных крыніцах не падмацаваны.
• Маштаб: Паводле публікацыі 2026 года, у павеце больш за 13,4 тыс. му пад чаем Гуляо, гадавы выпуск — каля 81 т, кошт прадукцыі — амаль 55 млн юаняў. Упраўленне рыначнага нагляду Гуансі (2024) называе тры базы — пасёлкі Дунмэнь, Чжундун (中东镇) і Люцяа (柳桥镇) — і піша, што старыя дрэвы суседнічаюць з новымі садамі.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Тэхнічных патрабаванняў да перапрацоўкі ў знойдзеных крыніцах няма. Газета 2018 года і медыяплатформа Чунцзо пералічваюць такія этапы:

1. Завяльванне (萎凋, wěidiāo).
2. Фіксацыя (杀青, shāqīng).
3. Скручванне (揉捻, róuniǎn).
4. Ферментацыя (发酵, fājiào).
5. Сушка (烘干, hōnggān).
6. Давядзенне водару (提香, tíxiāng).

Гэта пералік, а не тэхналагічная карта: у ім і фіксацыя, і ферментацыя, а да якога варыянту чаю ён адносіцца, не сказана. Сіньхуа (2012) апісвае шлях да новых улуну і чырвонага чаю як «сонечнае завяльванне — абсмажванне — скручванне — ферментацыя — сушка» (晒青-翻炒-揉捋-发酵-烘烤).

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Падрабязныя апісанні (упраўленне рыначнага нагляду Гуансі, 2024; партал нематэрыяльнай спадчыны) адносяцца да чырвонага «壮乡红»; пра зялёны варыянт звестак няма.

• Знешні выгляд сухога ліста: Цёмны, амаль чорны, скручаны жгут (色泽乌黑，条索卷曲).
• Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
• Водар настою: Насычаны, доўгі і чысты (香气浓长清远); паводле апісанняў Чунцзо і ўпраўлення — са слаямі кветкавага, мядовага і фруктовага водараў.
• Смак: Насычаны і свежы (茶味醇厚清爽), гладкі, з доўгім салодкім послесмакам.
• Колер настою: Празрысты і светлы; у «壮乡红» — залацісты.
• Чайнае дно (завараны ліст): Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.

Крыніцы пішуць пра дваццаць праліваў без страты колеру і смаку.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных патрабаванняў у знойдзеных крыніцах няма. Лік 28,2 % чайных поліфенолаў крыніцы адносяць да рознага: упраўленне рыначнага нагляду Гуансі (2024) і медыяплатформа Чунцзо (2023) — да Гуляо Ча наогул, публікацыя 2026 года — да новага сорту «姑辽215». Метаду і ўзору крыніцы не называюць.

8. Карысныя Ўласцівасці

Правераных звестак пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма. Легенда пра ацаленне — паданне, а не доказ.

9. Заварванне

Практыка класа; параметры залежаць ад таго, які варыянт у руках.

• Чырвоны («壮乡红»): 90–95 °C, 3 г на 150 мл, першы настой каля хвіліны, гайвань, некалькі праліваў з падаўжэннем.
• Зялёны: 80–85 °C, 3 г на 150 мл, першы настой 40–60 секунд, шклянка або гайвань, два-тры залівы.

10. Захоўванне

Практыка класа. Чырвоны чай — у сухім цёмным месцы пры пакаёвай тэмпературы, у шчыльнай упакоўцы, удалечыні ад пахаў. Зялёны — у герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, выпіць на працягу года.

11. Цана і Падробкі

Паводле публікацый 2020 і 2026 гадоў, цана за цзінь вырасла з 30–60 юаняў да 600. Паводле газеты 2018 года, рознічны кошт вышэйшага сорту ў 2017 годзе даходзіў да 12 тыс. юаняў за кілаграм, звычайнага чырвонага чаю — да 1800 юаняў.

• Як пазбегнуць падробак:
  • Шукаць знак геаграфічнага ўказання і сертыфікацыйны знак «姑辽茶».
  • Правяраць, што вытворца з павета Фусуй.
  • Удакладняць клас: пад гэтым імем прадавалі і чырвоны, і зялёны чай.
  • Чай са старых дрэў і чай з новых садоў — розныя прадукты з рознай цаной.

12. Цікавыя Факты

• Паводле Сіньхуа (2012) і газеты 2018 года, на кожным старым дрэве вісіць бірка з узростам і нумарам — сістэма «на дрэве бірка, за дрэвам чалавек» (树挂牌，人包树).
• Марка чырвонага чаю носіць імя не гары, а народа — «壮乡红», «чырвоны чай чжуанскага краю».
• У другім спісе пагаднення з Еўрасаюзам побач з ім з Гуансі — Лю Бао Ча і Лін’юнь Байхаа (凌云白毫).

13. Параўнанне з іншымі чаямі Гуансі

• Лю Бао Ча (六堡茶): Цёмны чай павета Цанъу, самы вядомы чай Гуансі.
• Лін’юнь Хун Ча (凌云红茶): Чырвоны чай горнага павета Лін’юнь на паўночным захадзе Гуансі.
• Чжаапін Хун Ча (昭平红茶): Гунфу-чырвоны чай павета Чжаапін на ўсходзе аўтаномнага раёна.
• Дунфан Мэй Жэнь (東方美人): Тайваньскі моцнаакіслены улун, які, паводле партала нематэрыяльнай спадчыны, служыў узорам для чырвонага Гуляо Ча.

У заключэнне:

Гуляо Ча — чай вясковага гаю старых дрэў на паўднёвым захадзе Гуансі, які вырас у галіну: ад высушанага на сонцы ліста і зялёнага чаю да чырвонага «壮乡红» і аховы з 2014 года. Купляючы яго, варта пытаць і клас, і паходжанне ліста — са старых дрэў гары Гуляо або з новых садоў.