Цзінсянь Ланьсян Ча (Jīngxiàn lánxiāng chá, 泾县兰香茶) — зялёны чай павета Цзін (泾县) гарадской акругі Сюаньчэн на поўдні правінцыі Аньхой. 兰香 — «архідэйны водар», і менавіта ён разам з формай ліста, падобнай да лязоў вышывальных нажніц (绣剪形), складае візітную картку чаю. Павет выводзіць імя ад старога 白云兰香, згаданага ў павятовым летапісе эпохі Цзяцын, а цяперашнюю тэхналогію — ад пачатку 1990-х. Чай ахоўваецца трыма спосабамі: сертыфікацыйным знакам, сельскагаспадарчым геаграфічным указаннем і прызнаннем прадукта з геаграфічным указаннем. Зона акрэслена з рэдкай дакладнасцю — не валасцямі, а асобнымі вёскамі.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Урад павета прама называе Цзінсянь Ланьсян «名优绿茶» — знакамітым зялёным чаем. Слова 兰香 ў імені апісвае водар, а не тэхналогію, таму клас устаноўлены па гэтым апісанні, а не па імені.
- Катэгорыя: Пупышкавы зялёны чай поўдня Аньхоя; трайная ахова геаграфічнай назвы.
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, Ānhuī), гарадская акруга Сюаньчэн (宣城, Xuānchéng), павет Цзін (泾县, Jīngxiàn).
- Зона аховы: Дзевяць пасёлкаў і валасцей, 46 адміністрацыйных вёсак. Унутры адной воласці частка вёсак уваходзіць у зону, частка — не, таму зона не супадае з адміністрацыйнымі межамі валасцей.
- Геаграфічныя каардынаты: 30°23′59″–30°51′05″ пн. ш., 117°58′56″–118°40′57″ у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Летапіс Цзяцын. Па словах урада павета, летапіс «泾县志» эпохі Цзяцын згадвае сярод тутэйшых каштоўных чаёў 白云兰香 — цяперашні Цзінсянь Ланьсян — і 涌溪火青.
- Пачатак 1990-х. Тэхналогію Цзінсянь Ланьсяна абнавілі пры ўдзеле вядомых чайных навукоўцаў старэйшага пакалення; павет называе сярод іх Чэнь Чуаня (陈椽).
- 2013. Прыняты правінцыйны мясцовы стандарт Аньхоя на Цзінсянь Ланьсян Ча — DB34/T 1842-2013.
- 2014. Упраўленне таварных знакаў зацвердзіла сертыфікацыйны знак геаграфічнага ўказання «泾县兰香茶». Павет увёў пад ім «шэсць адзінстваў» — адзіныя брэнд, стандарт, упакоўку, кіраванне, прасоўванне і нагляд — і звёў пад адно імя больш за дзевяноста ранейшых чайных марак.
- 2018. Міністэрства сельскай гаспадаркі абвясціла аб рэгістрацыі сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання па заяўцы чайнай асацыяцыі павета Цзін; нумар — AGI02471.
- 2025. Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) прызнала яго прадуктам з геаграфічным указаннем аб’явай № 632.
- Назва: «Цзінсянь» (泾县) — «павет Цзін». «Ланьсян» (兰香) — «архідэйны водар». «Ча» (茶) — «чай».
- Узнагароды: Павет пералічвае больш за дваццаць узнагарод, сярод іх золата Усекітайскай сельскагаспадарчай выставы, вышэйшая прэмія конкурсу «Чжунча бэй», золата Кітайскага міжнароднага кірмашу сельгаспрадукцыі; гадоў па кожнай узнагародзе ў знойдзеных крыніцах няма.
- Культурнае значэнне: Для павета Цзін, радзімы 涌溪火青 і 泾县特尖, Ланьсян — агульнае імя, пад якое ў 2014 годзе звялі больш за дзевяноста ранейшых марак. Знак, паводле дадзеных 2014 года, выкарыстоўвалі больш за сто фірмаў і кааператываў павета.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт / Культывар: Даведачныя выклады апісання геаграфічнага ўказання называюць мясцовую папуляцыю чайнага куста, адабраныя з яе лініі накшталт «Ланьсян № 1» (兰香一号) і іншыя сарты, прыдатныя для гэтага чаю.
- Стандарт збору: Адна пупышка з адным толькі што раскрытым лістом (一芽一叶初展).
- Час збору: Па тых жа выкладах — звычайна з канца сакавіка да сезону Гуюй (谷雨).
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Горы паўднёвага ўсходу, цэнтральнай часткі поўдня і паўночнага захаду павета Цзін.
- Клімат: Паўночны субтрапічны мусонны, вільготны: мяккія тэмпературы, багатыя дажджы, шмат сонца, ясна выражаныя чатыры сезоны.
- Глебы: Па даведачных выкладах апісання геаграфічнага ўказання — горныя жоўта-бурыя глебы на пяшчаніках і сланцах, рыхлыя і ўрадлівыя, арганічнага рэчыва больш за 5 %, pH 5–6.
- Вышыня: Вышыня садоў у знойдзеных крыніцах не названая; тыя ж выклады даюць толькі вышэйшы пункт гор — 1175 м.
- Склад зоны па пасёлках і валасцях:
- Цайцунь (蔡村镇): Аймінь, Сунцунь, Сяокан, Юэлянвань.
- Тынсі (汀溪乡): Дананькэн, Хунсін, Хунлін, Гаошань, Цаосі, Сухун, Таолін, Гочун, Шанцао.
- Ланцяо (榔桥镇): Сіян, Хуанцянь, Юнсі, Цюгуй, Усі, Маду.
- Маалінь (茂林镇): Ляньчан, Шаньшуй, Туншань, Гаоху, Наньжун, Танлі, Сіліфэн, Сікоу, Паньцунь, Фэнцунь.
- Таохуатань (桃花潭镇): Лунтань, Чацзі, Ляньхун, Сідзі.
- Цзінчуань (泾川镇): Губа, Цыньфэн, Паньшы.
- Цыньсі (琴溪镇): Цыньсі, Лэцынь.
- Хуанцунь (黄村镇): Пін’юань, Цзюфэн.
- Чанцяо (昌桥乡): Сіньцяо, Вандзянь, Байшань, Юаньдзянь, Чжунцяо, Цяньфан.
- Маштаб павета: Паводле дадзеных павета, у ім больш за 92 тысячы му чайных садоў і каля 2600 тон сухога чаю на год. Лічбы адносяцца да ўсяго чаю павета, а не толькі да Ланьсяна.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Даведачныя выклады апісання геаграфічнага ўказання даюць такую паслядоўнасць; дапускаецца і ручная, і машынная выпрацоўка:
- Завяльванне сыравіны (摊放, tānfàng).
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне.
- Фармоўка (做形, zuòxíng): Лісту надаюць простую распраўленую форму.
- Першая сушка (初烘, chūhōng).
- Ахалоджванне (摊凉, tānliáng).
- Дасушка (复烘, fùhōng).
- Упакоўка.
Тэмператур і часу аперацый у знойдзеных крыніцах няма. Павет паведамляе, што тэхналогію абнавілі ў пачатку 1990-х; адзін з апісанняў гісторыі серыі «兰香» удакладняе, што за аснову ўзялі мясцовую тэхналогію «вострага» чаю (尖茶), павысілі далікатнасць сыравіны і палепшылі фармоўку. Роднасны па імені 汀溪兰香 даведнікі адносяць да прагрэўных «вострых» зялёных чаёў (烘青尖茶).
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанне ўзята з патрабаванняў сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання.
- Знешні выгляд сухога ліста: Форма «ляза вышывальных нажніц» (绣剪形), простая і распраўленая (平直舒展); колер пяшчотна-зялёны, роўны і вільготны, з прыкметным ворсам (嫩绿、匀润显毫).
- Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Пяшчотны, густы і стойкі (嫩香馥郁、持久); павет удакладняе, што пасля заварвання трымаецца архідэйны водар (兰花香持久).
- Смак: Свежы, бадзёры, насычаны, са салодкім вяртаннем (鲜爽醇厚、回甘).
- Колер настою: Пяшчотна-зялёны, празрысты і яркі (嫩绿、清澈鲜亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): Пяшчотна-зялёны, чысты па колеры, мясісты і роўны (嫩绿鲜明、肥壮匀整).
Тыповымі прыкметамі апісанне называе дзве: форму нажніц і архідэйны водар.
7. Хімічны Склад
Патрабаванні да прадукту па апісанні геаграфічнага ўказання:
- Вільготнасць: не вышэй за 7,0 %.
- Агульны попел: не вышэй за 6,5 %.
- Вадараспушчальныя рэчывы: не менш за 35 %.
- Дробка і пыл: не вышэй за 6,0 %.
Дадзеных пра ўтрыманне катэхінаў, амінакіслот і кафеіну ў знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы траціну настою.
- Даліць ваду.
- Два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай непразрыстай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без вільгаці, святла і чужых пахаў. Чай сезону: лепш выпіць яго на працягу года.
10. Кошт і Падробкі
Дадзеных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак геаграфічнага ўказання «泾县兰香茶».
- Правяраць, што вытворца з павета Цзін.
- Ліст — просты, плоскі, з ворсам; настой — пяшчотна-зялёны, водар — архідэйны.
11. Цікавыя Факты
- Зона аховы праведзена па вёсках: 46 вёсак у дзевяці пасёлках і валасцях.
- Імя «Ланьсян» аб’яднала пад сабой больш за дзевяноста ранейшых чайных марак павета.
- Паводле дадзеных павета, чайных прадпрыемстваў і гаспадарак у ім 696, а працу ў галіне прама ці ўскосна маюць больш за 60 тысяч чалавек.
12. Параўнанне з чаямі павета і суседзяў
- Цзінсянь Тэ Цзянь (泾县特尖): Іншы прагрэўны зялёны чай таго ж павета, з уласным імем. Атаясамліваць два імёны нельга.
- Юнсі Хо Цын (涌溪火青): Жамчужны зялёны чай вёскі Юнсі, якая ўваходзіць у зону Ланьсяна. У Хо Цына ліст скатаны ў шчыльныя шарыкі, у Ланьсяна — просты і плоскі.
- Шучэн Сяо Лань Хуа (舒城小兰花): Аньхойскі зялёны чай, таксама вядомы архідэйным водарам, але з іншай акругі.
На заканчэнне:
Цзінсянь Ланьсян Ча — агульнае зялёнае імя павета Цзін: просты ліст у форме нажніц, пяшчотна-зялёны настой і стойкі архідэйны водар. Яго зона акрэслена пайменна, да вёскі, а ахова тройчы пацверджана рознымі ведамствамі. Воблік, нормы прадукту і парадак выпрацоўкі вядомыя па апісанні геаграфічнага ўказання; тэмператур і часу аперацый у адкрытых крыніцах няма.
Крыніцы
Нарматыўныя дакументы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»