Чжэньба Маацзянь (Zhènbā máojiān, 镇巴毛尖) — зялёная гарбата павета Чжэньба (镇巴县) гарадской акругі Ханьчжун на самым поўдні правінцыі Шэньсі, у гарах Дабашань каля мяжы з Сычуанню. Слова «маацзянь» — «пухнатыя кончыкі» — называе форму, а не тэхналогію; клас вызначае ланцужок апрацоўкі з патрабаванняў аховы: фіксацыя, два скручванні, сушка і абсмажванне, без акіслення і без тамлення. Імя ахоўваецца як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (AGI03433) і як прадукт з геаграфічным указаннем у пераліку CNIPA 2025 года.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёная гарбата (绿茶, lǜchá). Патрабаванні аховы не называюць клас словам, але задаюць зялёную тэхналогію — фіксацыя (杀青, shāqīng), скручванне, сушка — без акіслення і без тамлення (闷黄, mènhuáng); настой пяшчотна-зялёны.
- Катэгорыя: Зялёная гарбата ханьчжунскага поўдня Шэньсі з двума рэжымамі аховы.
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Шэньсі (陕西, Shǎnxī), гарадская акруга Ханьчжун (汉中, Hànzhōng), павет Чжэньба (镇巴, Zhènbā).
- Заяўнік: Станцыя тэхнічнага кіраўніцтва гарбатаводствам павета Чжэньба (镇巴县茶叶技术指导站).
- Зона аховы: 20 пасёлкаў і вулічных кантор павета, у іх 137 адміністрацыйных вёсак. Названы васемнаццаць: Няньцзы, Бамяо, Гуаньінь, Сінлун, Пін’ань, Юнлэ, Дачы, Цзяньчы, Саньюань, Ліба, Чанлін, Яньчан, Чынань, Башань, Юйду, Сяоян, Цзін’ян і Янцзяхэ — «і іншыя». Паводле даведачнага спісу ў павеце роўна 20 такіх адзінак, і не названы толькі Цыншуй (青水) і Жэньцунь (仁村); вёсак і жылых камітэтаў у павеце, па даведцы, 256.
- Геаграфічныя каардынаты: 107°25′–108°16′ у. д., 32°08′–32°50′ пн. ш.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Да аховы. Гісторыі гарбаты ў знойдзеных крыніцах няма: ні дат, ні ўзнагарод, ні летапісаў.
- Сельскагаспадарчае ўказанне. Міністэрства сельскай гаспадаркі і сельскіх спраў зарэгістравала імя пад нумарам AGI03433; года рэгістрацыі ў знойдзеных крыніцах няма.
- 2025. Аб’ява CNIPA № 646 уключыла «镇巴毛尖» у пералік прадуктаў з геаграфічным указаннем (радок 759 дадатку) і зацвердзіла патрабаванні аховы: зону, гатункі, участак, агратэхніку, тэхналогію, выгляд і фізіка-хімічныя паказчыкі.
- Назва: «Чжэньба» (镇巴) — імя павета; «маацзянь» (毛尖) — «пухнатыя кончыкі», па выглядзе сухога ліста.
- Культурнае значэнне: Ханьчжун — гарбатны поўдзень Шэньсі, аддзелены ад засушлівай поўначы хрыбтом Цыньлін. Паводле артыкула нашага корпуса, павет уваходзіць і ў зону акруговага парасонавага імя Ханьчжун Сянь Хаа (汉中仙毫); Чжэньба Маацзянь — асобнае найменне са сваімі патрабаваннямі.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Гатункі: Патрабаванні аховы называюць папуляцыю 紫阳槠叶群体种 (Zǐyáng zhūyè qúntǐzhǒng) — з імем павета Цзыян той жа правінцыі ў назве — і гатунак 名山131 (Míngshān 131), «і іншыя». Апісанняў кустоў дакумент не дае.
- Збор: Толькі ручны (全部手工采摘); пупышкі з лісцем поўныя і роўныя, без расы і пашкоджанняў (芽叶饱满匀整，不带露水无损伤).
- Стандарт збору: Колькі лістоў браць з пупышкай, дакумент не кажа; дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
- Сезоны: Правілы абрэзкі згадваюць вясновы і восеньскі збор; дакладных тэрмінаў у знойдзеных крыніцах няма.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Паводле даведачных дадзеных, павет ляжыць у заходняй частцы гор Дабашань і ва ўсходняй частцы хрыбта Міцаншань, у паўднёва-ўсходнім куце акругі Ханьчжун, і на поўдні мяжуе з сычуаньскімі Ваньюанем і Тунцзянам. Яго перасякаюць рэкі двух басейнаў — Цзялінцзяна і Ханьцзяна.
- Вышыня вырошчвання: Паводле патрабаванняў аховы — 800–1200 м. Рэльеф павета, па даведцы, — ад 425 м каля пасёлка Бамяо да 2534 м на гары Цзяньганьшань.
- Клімат: Для садоў дадзеных няма. Па даведцы аб павеце: вільготная паўночная субтрапічная зона паўднёва-ўсходняга мусона, прыкметна кантынентальная; сярэдняя гадавая тэмпература 13,8 °C, ападкі 1250 мм, бязмарозны перыяд 236 дзён.
- Глебы: Паводле патрабаванняў аховы — жоўта-бурыя (黄棕壤), жоўта-карычневыя (黄褐土), жвіровыя (石渣土) і пясчаныя з пліткавым абломкам (片砂土); пласт не меншы за 1 м, pH 5,5–6,0, арганічнага рэчыва не менш за 2,0 %.
- Агратэхніка: Густая пасадка па гарызанталях схілу ў адну ці дзве лініі, «丁»-падобна, 25 000–32 000 саджанцаў на гектар. Угнаенне па схеме «адно асноўнае, два дадатковыя» (一基两追): асноўнае, пераважна арганічнае, — восенню ці зімой пры глыбокім узворванні, не драбней за 20 см; дадатковыя — вясной і летам-восенню, у асноўным хуткадзейны азот. Абрэзка вясновая — пасля вясновага збору, глыбокая (10–15 см) ці моцная (палова кроны); восеньская — пасля восеньскага збору, на 3–5 см вышэй за мінулы зрэз.
- Маштаб: Даведачны артыкул аб павеце называе 35 тыс. му гарбатных садоў і 420 тон гарбаты ў год, не паказваючы года.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Патрабаванні аховы задаюць ланцужок апрацоўкі, але не даюць параметраў — ні тэмператур, ні часу, ні вільготнасці. Парадак этапаў паводле дакумента: раскладванне свежага ліста (摊放, tānfàng) → фіксацыя (杀青, shāqīng) → скручванне (揉捻, róuniǎn) → разбіванне камякоў (解块, jiěkuài) → першая сушка (初烘, chūhōng) → астыванне (摊晾, tānliàng) → паўторнае скручванне (复揉, fùróu) → абсмажванне з перакочваннем ліста (滚炒, gǔnchǎo) → дасушванне (足干, zúgān) → адбор (精选, jīngxuǎn) → пакаванне.
Па агульнай схеме зялёнай гарбаты, а не па апісанні менавіта гэтай, фіксацыя нагрэвам спыняе акісленне, а абсмажванне і дасушванне замацоўваюць водар. Асаблівасць ланцужка бачная і без параметраў: скручванняў два, паміж імі — падсушка і астыванне, а ў канцы — абсмажванне.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанне ніжэй даюць патрабаванні аховы; яно кароткае, і трох падпунктаў у ім няма.
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Моцны і шчыльна скручаны, зялёны з вільготным бляскам, з прыкметным ворсам (外形壮实紧结、色泽绿润显毫).
- Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Асобна не апісаны — водар згаданы толькі ў апісанні смаку; дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
- Смак: Мяккі і духмяны, са салодкім вяртаннем (滋味醇香回甘).
- Колер настою: Пяшчотна-зялёны, празрысты і яркі (茶汤嫩绿透亮).
- Гарбатнае дно (завараны ліст): Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Дакумент дадае, што гарбата багатая на экстрактыўныя рэчывы і вытрымлівае шмат заліванняў (内含物丰富耐冲泡).
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічныя паказчыкі паводле патрабаванняў аховы:
| Паказчык | Патрабаванне |
|---|---|
| Экстрактыўныя рэчывы | не менш за 40,0 % |
| Амінакіслоты | не менш за 3 % |
| Поліфенолы | не менш за 16 % |
| Катэхіны | 15 % |
У катэхінаў у дакуменце няма знака параўнання — проста «15 %»; гэта зверана па выяве старонкі. Парог гэта ці сярэдняе, не зразумець. Дакумент называе гарбату багатай на амінакіслоты і цынк, але лічбы па цынку не дае. Гэта патрабаванні аховы, а не вымярэнні партыі.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнай гарбаты.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць гарбаты: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
- Працэс: Прагрэць посуд, наліць ваду па сценцы, першы настой — праз 40–60 секунд; піць, пакідаючы трэць, і даліваць. Звычайна два-тры паўторныя залівы, але патрабаванні аховы адзначаюць, што гарбата вытрымлівае шмат заліванняў.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года.
10. Кошт і Падробкі
Дадзеных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: заяўку вытворцы з зоны прымае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці павета, правярае правінцыйнае, а права на знак аб’яўляе CNIPA.
- Правяраць, што вытворца з павета Чжэньба, а на ўпакоўцы стаіць менавіта «镇巴毛尖»: слова «маацзянь» месца не гарантуе.
- Сухі ліст — моцны, шчыльна скручаны, зялёны з ворсам; настой — пяшчотна-зялёны і празрысты.
11. Цікавыя Факты
- Ручны збор абавязковы для ўсяго наймення: на гатункі дакумент гарбату не дзеліць.
- Зона аховы названа «20 пасёлкаў і вулічных кантор», а пералічаны васемнаццаць.
- Адна з дзвюх гатункавых асноў носіць імя іншага гарбатнага павета Шэньсі — Цзыяна.
12. Параўнанне з іншымі гарбатамі поўдня Шэньсі і маацзянямі
- Ханьчжун Сянь Хаа (汉中仙毫): Акруговае парасонавае імя, у зону якога ўваходзіць і Чжэньба; тут — павятовае найменне са сваімі патрабаваннямі.
- Уцзы Сяньхаа (午子仙毫): Гарбата павета Сісян той жа акругі з плоска-выгнутым лістом; у Чжэньба Маацзянь ліст моцны і шчыльна скручаны.
- Цзыян Маа Цзянь (紫阳毛尖): Маацзянь акругі Анькан; імя Цзыяна носіць і папуляцыя з патрабаванняў да Чжэньба Маацзянь.
- Сіньян Маа Цзянь (信阳毛尖): Хэнаньская гарбата з тым жа словам у імені — «маацзянь» называе форму, а не месца.
У заключэнне:
Чжэньба Маацзянь — зялёная гарбата паўднёвага краю Шэньсі, дзе горы Дабашань выходзяць да Сычуані. Пра яго гісторыю крыніцы маўчаць, затое патрабаванні аховы 2025 года апісваюць яго падрабязна: сады на 800–1200 м, ручны збор, два скручванні з абсмажваннем у канцы, моцны зялёны ліст з ворсам, пяшчотна-зялёны празрысты настой і мяккі смак з салодкім вяртаннем. Тэрміны збору, водар, гарбатнае дно і кошты пакуль застаюцца белай плямай.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»