Guānsī yúnwù chá

Гуаньсы Юньу Ча (Guānsī yúnwù chá, 官司云雾茶) — «воблачны чай Гуаньсы», гістарычны чай вёскі Гуаньсы (官司村) пасёлка Пуюань павета Чжоўнін (周宁县) гарадской акругі Ніндэ на паўночным усходзе правінцыі Фуцзянь. Даведачныя апісанні называюць яго зялёным чаем: тонкія серабрыста-шэра-зялёныя палоскі, водар з каштанавай нотай, пяшчотна-зялёны настой. Сыравіна — мясцовая насенная папуляцыя куста. У 2011 годзе імя стала першым геаграфічным сертыфікацыйным знакам павета Чжоўнін.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá) — паводле даведачных апісанняў, якія называюць яго неферментаваным чаем і прыводзяць тэхналогію зялёнага чаю; публікацыя партала «Кітайская сетка» (中国网, Zhōngguó wǎng) 2022 года называе срэбра 2000 года ўзнагародай «官司绿茶» — «зялёнага чаю Гуаньсы». Дакумента з класам няма: рэестр знака называе тавар проста «чай» (茶), так што знак клас не абмяжоўвае. У пераліку ўзнагарод даведніка ёсць і золата ў катэгорыі чырвонага чаю на акруговым конкурсе 2010 года, але да якога прадукту яно адносіцца, крыніца не кажа.
• Катэгорыя: Гістарычны горны чай усходняй Фуцзяні (闽东, Mǐndōng); геаграфічны сертыфікацыйны знак (2011).
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Фуцзянь (福建, Fújiàn), гарадская акруга Ніндэ (宁德, Níngdé), павет Чжоўнін (周宁, Zhōuníng), пасёлак Пуюань (浦源, Pǔyuán), вёска Гуаньсы.
• Зона знака: Правінцыйны пералік паказвае павет Чжоўнін — гэта прыналежнасць трымальніка, а не юрыдычная мяжа зоны; мяжу я не правяраў.
• Геаграфічныя каардынаты: Павет Чжоўнін — каля 27,1° пн. ш. і 119,3° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • Пачатак. Даведачныя апісанні са спасылкай на «Летапіс павета Чжоўнін» (《周宁县志》) пішуць, што ў восьмы год Ваньлі (万历) эпохі Мін, гэта значыць у 1580 годзе, жыхары вёскі Пуюань, якая ляжыць у пятнаццаці лі, перасяліліся ў лясістую мясцовасць Гуаньсы і пачалі саджаць там чай. Тая ж старонка ў іншым месцы адносіць пачатак да сярэдзіны эпохі Цын; першакрыніцы я не бачыў, разыходжанне не вырашыў.
  • Цын і Рэспубліка. Паводле даведачных апісанняў, у гады Гуансюй (光绪) чжоўнінскія купцы прывезлі гэты чай у Фучжоў, дзе яго ацанілі замежныя гандляры, і ў мясцовасці Дун’янсі (东洋溪, Dōngyángxī) адкрылася больш за дваццаць чайных фірмаў. У 1946–1949 гадах ён ішоў праз Фучжоў за мяжу на 20–40 % даражэй за чай суседніх паветаў.
  • Новае імя. Адно з даведачных апісанняў прама кажа, што Гуаньсы Юньу Ча як прадукт быў «створаны нанова» (新创制) пасля пачатку рэформаў, на аснове адабраных мясцовых кустоў. Старую гісторыю даведнікі пры гэтым пераказваюць пад цяперашнім імем, так што дзе канчаецца ранейшы чай вёскі і пачынаецца новы прадукт, па іх не ўстанавіць.
  • 1982–2000. Паводле даведачнага апісання — прэмія акруговага агляду знакамітых чаёў (1982), бронза на галіновым параўнанні міністэрства лёгкай прамысловасці (1988), срэбра Кітайскага міжнароднага чайнага кірмашу (2000). Афіцыйных пералікаў я не бачыў.
  • 2008. У кастрычніку мясцовая папуляцыя «官司茶» ўвайшла ў правінцыйны спіс каштоўнага генафонду чайнага куста для аховы і выкарыстання.
  • 2010–2011. Паводле даведачных апісанняў, да рэгістрацыі пад імёнамі «官司» і «官思» хадзілі розныя маркі, і ў 2010 годзе павет падаў заяўку на агульны знак. Паводле правінцыйнага пераліку, знак № 8644027 зарэгістраваны 14 чэрвеня 2011 года; трымальнік — Чайная асацыяцыя павета Чжоўнін (周宁县茶叶协会), тавар — «чай». Даведнікі называюць яго першым знакам павета і другім у акрузе Ніндэ, названым па вёсцы, пасля Таньян Гун Фу.
• Назва: 官司 (guānsī) — імя вёскі; 云雾 (yúnwù) — «воблакі і туман»; 茶 — чай.
• Культурнае значэнне: Даведнікі ставяць чай Гуаньсы ў адзін шэраг з чырвонымі Таньян Гун Фу і Бай Лінь Гунфу той жа акругі. Сёння павет прасоўвае агульны брэнд Чжоўнін Гаашань Юньу Ча (周宁高山云雾茶) — у той жа асацыяцыі на яго свае знакі 2017 і 2024 гадоў.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Сорт: Мясцовая насенная папуляцыя (有性原生群种), вядомая як «цайча вёскі Гуаньсы» (官司菜茶, guānsī càichá); паводле публікацыі «Жэньмінь ван», перадрукаванай камітэтам па дзяржмаёмасці правінцыі (2025), яна ўваходзіць у правінцыйны пералік ахаванага каштоўнага генафонду чайнага куста.
• Воблік куста: Паводле даведачнага апісання са спасылкай на павятовы летапіс — хмызняк з паўраскідзістай кронай, выпуклай паверхняй ліста, тоўстым (у сярэднім 0,51 мм), ломкім цёмна-зялёным лістом і сярэднім тэрмінам распускання пупышак; ураджайны і вынослівы.
• Стандарт збору: Каля свята Цынмін (清明), у яснае надвор’е; адна пупышка з адным або двума лістамі, ліст без пашкоджанняў, без нагрэву і пачырванення.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Паўночны ўсход Фуцзяні, нагор’е ўсходняй часткі правінцыі. Паводле даведачнага апісання, 87,7 % плошчы павета ляжыць на вышыні 500–1510 м; найвышэйшы пункт — гара Лунганшань (龙岗山), 1510 м.
• Вышыня: Сярэдняя вышыня павета — каля 800 м (тая ж публікацыя 2025 года). Вышынь самой вёскі Гуаньсы ў знойдзеных крыніцах няма.
• Клімат: Паводле той жа публікацыі — густыя росы і туманы круглы год, вялікая розніца дзённых і начных тэмператур.
• Глебы: Паводле публікацыі правінцыйнага культурнага таварыства, са слоў чайных спецыялістаў, сады павета ляжаць у асноўным на ўрадлівых магутных чырвона-жоўтых глебах. Для самой вёскі дадзеных няма.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Даведачнае апісанне прыводзіць машынную тэхналогію з параметрамі. Тэксту стандарту або правілаў знака я не бачыў, таму лічбы ніжэй — паводле даведніка, а не паводле дакумента.

1. Вытрымліванне свежага ліста (凉青, liángqīng): Слоем 15 см, 6–8 гадзін, з варушэннем раз на гадзіну — пакуль ліст не стане мяккім і цёмна-зялёным, а вільготнасць не апусціцца прыкладна да 70 %.
2. Фіксацыя (杀青, shāqīng): У барабаннай машыне: на ўваходзе каля 150 °C, на выхадзе каля 120 °C, 1–2 хвіліны, да вільготнасці 55–60 %.
3. Скручванне (揉捻, róuniǎn): 20 хвілін са зменай ціску — лёгкі, сярэдні, моцны, сярэдні, лёгкі, — пакуль ліст не згорнецца ў палоскі і не выступіць сок.
4. Сушка (干燥, gānzào) у тры прыёмы: падсушка на сушыльнай машыне пры 130 °C; затым абсмажванне ў барабане пры 90 °C да сямідзесяціпрацэнтнай сухасці; затым доўгае давядзенне пры 80 °C, якое фармуе тонкія гладкія палоскі серабрыста-шэра-зялёнага колеру, да вільготнасці 6 %.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне ніжэй даюць даведнікі; дакумента знака з апісаннем вобліку я не бачыў.

• Вонкавы выгляд сухога ліста: Тонкія шчыльныя палоскі, круглыя і гладкія, серабрыста-шэра-зялёныя (条索紧细、浑圆光滑呈银灰绿).
• Водар сухога ліста: Асобных апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
• Водар настою: Высокі, востры і ўстойлівы, з каштанавай нотай (香气高锐持久、显栗香).
• Смак: Салодкі, мяккі, свежы і бадзёры (滋味甘醇鲜爽).
• Колер настою: Пяшчотна-зялёны, чысты і яркі (汤色嫩绿、清澈明亮).
• Чайнае дно (завараны ліст): Ізумрудна-зялёнае, роўнае і мяккае (叶底翠绿、匀称柔软).

7. Хімічны Склад

Для гатовага чаю фізіка-хімічных дадзеных у знойдзеных крыніцах няма. Для сыравіны даведачнае апісанне са спасылкай на павятовы летапіс прыводзіць дадзеныя папуляцыі Гуаньсы: амінакіслот 4,1 %, поліфенолаў 25,4 %. Метаду і года замера крыніца не называе; гэта характарыстыка куста, а не норма для чаю.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

• Тэмпература вады: 80–85 °C.
• Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
• Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
• Працэс: Прагрэць посуд, наліць ваду па сценцы, першы настой — 40–60 секунд, затым два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Дадзеных пра бягучыя цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

• Як пазбегнуць падробак:
  • Шукаць геаграфічны сертыфікацыйны знак «官司云雾茶» (№ 8644027).
  • Правяраць, што вытворца з павета Чжоўнін.
  • Не блытаць з павятовым брэндам Чжоўнін Гаашань Юньу Ча і з іншымі «воблачнымі» чаямі: «юньу» — распаўсюджанае слова.

11. Цікавыя Факты

• Звесткі пра «Панамскую выставу» разыходзяцца. Адна публікацыя піша пра сярэбраны медаль чаю Гуаньсы ў 1915 годзе; даведнік — пра золата 1915 года для чаю фуцзяньскай фірмы, зробленага з ліста Гуаньсы, і пра срэбра 1946 года. Панамская выстава праходзіла ў 1915 годзе, і дата 1946 года з ёй не сыходзіцца. Ні адну версію я не пацвердзіў.
• Павятовы цэнтр Чжоўніна даведнік называе самым высокагорным у Фуцзяні.
• Знак названы па вёсцы, а не па павеце: паводле даведнікаў, у акрузе Ніндэ да яго так быў названы толькі Таньян Гун Фу.

12. Параўнанне з іншымі чаямі

• Таньян Гун Фу (坦洋工夫): Чырвоны чай той жа акругі Ніндэ, таксама з імем вёскі; першы такі знак акругі.
• Бай Лінь Гунфу (白琳工夫): Чырвоны чай Фудзіна, з якім даведнікі ставяць чай Гуаньсы ў адзін шэраг.
• Шоўнін Гаашань Ча (寿宁高山茶): Ахаваны горны чай суседняга павета Шоўнін той жа акругі — чырвоны і зялёны.
• Лушань Юнь У (庐山云雾): «Воблачны» зялёны чай правінцыі Цзянсі; агульнага з Гуаньсы — толькі слова «юньу».

У заключэнне:

Гуаньсы Юньу Ча — зялёны чай адной вёскі ўсходнефуцзяньскага нагор’я: мясцовая насенная папуляцыя, тонкія серабрыста-шэра-зялёныя палоскі, каштанавы водар і пяшчотна-зялёны настой. Гісторыя пераказваецца з разыходжаннямі — ад 1580 года або ад сярэдзіны Цын, з медалямі, якіх не пацвердзіць; цвёрдыя факты — знак 2011 года і ахаваная папуляцыя куста.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

• CNIPA 地理标志证明商标 №8644027

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»