Гуаньіньху Люйча (Guānyīnhú lǜchá, 观音湖绿茶) — плоскі зялёны чай павета Сяочан (孝昌县) гарадской акругі Сяогань на паўночным усходзе правінцыі Хубэй. Імя дадзена па возеры Гуаньіньху, вакол якога ляжыць курортная зона; разам з ёй у зону аховы ўваходзяць чатыры воласці і пасёлкі павета. З 29 снежня 2015 года чай ахоўваецца як прадукт з геаграфічным указаннем, а ў 2021 годзе ў яго з’явіўся стандарт гарадской акругі. Апісанні зводзяць яго аблічча да «чатырох чысціняў»: чысты ізумрудны сухі ліст, чысты празрысты настой, чысты водар і зялёнае чайнае дно.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Клас названы ў ахоўным імені.
- Катэгорыя: Плоскі зялёны чай Сяоганя; прадукт з геаграфічным указаннем (2015).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, Húběi), гарадская акруга Сяогань (孝感, Xiàogǎn), павет Сяочан (孝昌, Xiàochāng).
- Зона аховы: Пяць адзінак павета Сяочан у іх цяперашніх адміністрацыйных межах: курортная зона экалагічнага і культурнага турызму возера Гуаньіньху (观音湖生态文化旅游度假区), воласць Сяоу (小悟乡) і пасёлкі Сяохэ (小河镇), Вэйдзянь (卫店镇) і Вандзянь (王店镇). Пералік узяты з базы прадуктаў з геаграфічным указаннем; з тэкстам самога аб’явы я яго не звяраў.
- Геаграфічныя каардынаты: Павятовы цэнтр Сяочана — каля 31,3° пн. ш. і 114,0° у. д.; дакладных каардынат зоны аховы ў знойдзеных крыніцах няма.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Паданне. Упраўленне па наглядзе за рынкам Сяоганя (2023) піша, што гісторыя чаю ўзыходзіць да паданняў, прасочваецца да эпох Суй і Тан і расквітнела пры Мін і Цын, — і тут жа называе тэрмін больш за дзве тысячы гадоў, не тлумачачы разыходжання. Даведачнае апісанне пераказвае два паданні. Паводле першага, у гады Суй і Тан «наньянскі ван» У Юньчжао (伍云昭), ратуючыся ад танскіх войскаў, кінуўся са скалы гары Шаохуашань (少华山), быў выратаваны, стаў манахам і пасадзіў сто чайных кустоў ля скалы на беразе возера Гуаньіньху. Паводле другога, у эпоху Мін цзіньшы Лі Дааюань (李道元), які пастрыгся ў манахі на гары Шаохуашань, прывёз насенне чаю з іншых мясцін і пасеяў яго ў ваколіцах возера — так, паводле слоў апісання, запісана на стэле. Тэксту стэлы я не бачыў; дакументальных пацверджанняў гэтым звесткам няма.
- 2015. Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціну (AQSIQ) аб’явай 2015 года № 162 узяло «观音湖绿茶» пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем; даведачная база датуе рашэнне 29 снежня 2015 года. Публікацыя Упраўлення па наглядзе за рынкам Сяоганя (2023) называе годам прызнання 2016-ы; разыходжанне я не вырашыў. Прадукт стаіць у пераліку геаграфічных указанняў Хубэя, які Упраўленне інтэлектуальнай уласнасці правінцыі апублікавала ў студзені 2022 года.
- 2021. З’явіўся стандарт гарадской акругі Сяогань DB4209/T 21—2021 «地理标志产品 观音湖绿茶»; яго нумар і назва вядомыя па пераліках стандартаў. Ці дзейнічае ён цяпер, я не правяраў; тэксту яго я не бачыў і патрабаванняў стандарту не прыводжу.
- Назва: «Гуаньіньху» (观音湖) — імя возера; «люйча» (绿茶) — зялёны чай.
- Культурнае значэнне: Даведачнае апісанне прыводзіць мясцовую прымаўку «正月眠枣二月花，三月雨前观音茶» — «у першым месяцы спіць фінік, у другім квітнее, у трэцім, да дажджоў, — чай Гуаньінь». Апісанне называе яе даўняй народнай песняй; аўтара і часу запісу не прыводзіць.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сарты / Культывары: Паводле даведачнага апісання, саджаюць у асноўным палепшаныя сарты Эча № 1 (鄂茶1号, Èchá 1) і Фудзін Дабай (福鼎大白, Fúdǐng dàbái); у іншым месцы таго ж апісання названы яшчэ Чжунча 108 (中茶108, Zhōngchá 108).
- Стандарт збору: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
- Час збору: Дакладных тэрмінаў у знойдзеных крыніцах няма. Прымаўка пра «трэці месяц да дажджоў» гаворыць пра веснавы чай, але гэта фальклор, а не патрабаванне.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Узгоркі і горы павета Сяочан вакол возера Гуаньіньху, на паўночным усходзе правінцыі Хубэй.
- Вышыня вырошчвання: 450–800 м — паводле даведачнага апісання, якое, мяркуючы па форме, пераказвае патрабаванні да ўмоў месца.
- Глебы: Паводле таго ж апісання — жоўта-бурыя (黄棕壤), pH 5,5–6,5, багатыя арганічным рэчывам, з урадлівым слоем не менш за 0,5 м.
- Клімат: Дакладных дадзеных для зоны аховы ў знойдзеных крыніцах няма.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Дакумента з тэхналогіяй Гуаньіньху Люйча я не бачыў. Для плоскага зялёнага чаю звычайная паслядоўнасць такая:
- Раскладванне свежага ліста (摊放, tānfàng): Ліст раскладваюць тонкім слоем, каб ён аддаў частку вільгаці.
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне і захоўвае зялёны колер.
- Наданне формы (做形, zuòxíng): Ліст выпростваюць і прыціскаюць, пакуль ён не стане плоскім.
- Сушка (干燥, gānzào): Дасушванне да ўстойлівай вільготнасці і вывядзенне водару.
Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Гуаньіньху Люйча.
Публікацыя Упраўлення па наглядзе за рынкам Сяоганя (2023) называе мясцовыя прыёмы толькі па імёнах: збор і апрацоўка ў сезон дажджоў мэйюй, «падвойная фіксацыя» (二次杀青), «адкладзенае вяртанне вільгаці» (延时回潮) і «выдаленне ворсу на двух машынах» (双机脱毫). Параметраў гэтых прыёмаў яна не прыводзіць.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанне ніжэй дадзена для вышэйшага сорту (特级) — паводле даведачнага апісання і паводле базы прадуктаў з геаграфічным указаннем.
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Плоскі, гладкі і прамы, стройны, ізумрудна-зялёны (扁平光直，挺秀翠绿); роўны і чысты, з прыкметным ворсам (匀齐光洁，显毫).
- Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Чысты і ўстойлівы, з прыкметнай кветкавай нотай (清香持久，显花香).
- Смак: Свежы і мяккі, сакавіты і бадзёры (鲜醇，润爽).
- Колер настою: Далікатна-зялёны і яркі (嫩绿明亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): Мяккае, далікатнае і роўнае (柔嫩匀齐).
«Чатыры чысціні» (四清) апісання раскрываюць так: сухі чай чыста-ізумрудны (干茶清翠), настой празрысты (茶汤清亮), смак з чыстым водарам (茶味清香), чайнае дно зялёнае (叶底青绿).
Апісанне Упраўлення па наглядзе за рынкам Сяоганя (2023) характарызуе водар інакш — «выразны каштанавы, з лёгкай кветкавай нотай» (明显栗香，略显花香). З апісаннем якасці гэта разыходзіцца; якое бліжэй да цяперашняга чаю, я не ведаю.
7. Хімічны Склад
Даведачнае апісанне прыводзіць такія паказчыкі; да якога сорту яны адносяцца, у ім не сказана:
| Паказчык | Значэнне |
|---|---|
| Вільготнасць | не больш за 6,5 % |
| Парашок і крошка | не больш за 5,5 % |
| Агульная попел | не больш за 7 % |
| Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | не менш за 42 % |
| Сырая клятчатка | не больш за 10 % |
Гэта пераказ патрабаванняў, а не дадзеныя выпрабаванняў; першакрыніцы з табліцай я не бачыў. Парог экстрактыўных рэчываў тут вышэйшы, чым у стандарце суседняга Сяочан Фэнхуаншань Ча (не менш за 38 %).
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань — у шкле відаць, як плоскі ліст устае ў вадзе.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы частку настою.
- Даліць ваду.
- Два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Кветкавая нота і зялёны колер сыходзяць першымі, таму чай лепш выпіць на працягу года.
10. Кошт і Падробкі
Дадзеных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак прадукта з геаграфічным указаннем і імя «观音湖绿茶».
- Правяраць, што вытворца з зоны аховы: курортная зона Гуаньіньху, воласць Сяоу, пасёлкі Сяохэ, Вэйдзянь або Вандзянь павета Сяочан.
- Ліст — плоскі, прамы і ізумрудны, з ворсам; настой — далікатна-зялёны і празрысты.
11. Цікавыя Факты
- У аднаго павета Сяочан тры ахоўныя чайныя імёны, і ўсе тры апісаны як зялёны чай; два іншыя звязаны з пасёлкам Чжоусян, які ў зону Гуаньіньху Люйча не ўваходзіць.
- Імя чаю — тапонім: «观音» тут адносіцца да возера, і з фуцзяньскімі улунамі Тэ Гуаньінь (铁观音) або Хуан Гуаньінь (黄观音) чай нічым, акрамя слова, не звязаны.
- Мясцовая прымаўка ставіць «чай Гуаньінь» у адзін шэраг з красаваннем фініка — як прыкмету трэцяга месяца.
12. Параўнанне з суседнімі чаямі
- Сяочан Фэнхуаншань Ча (孝昌凤凰山茶): Плоскі зялёны чай пасёлка Чжоусян таго ж павета, сертыфікацыйны знак 2015 года; у яго ёсць стандарт з поўнай тэхналогіяй.
- Чжоусян Фэнхуан Ча (周巷凤凰茶): Прадукт з геаграфічным указаннем таго ж пасёлка Чжоусян, які ахоўваецца з 2014 года.
- Дау Люйча (大悟绿茶): Зялёны чай суседняга павета Дау той жа акругі Сяогань, прадукт з геаграфічным указаннем 2012 года, у трох формах ліста.
У заключэнне:
Гуаньіньху Люйча — плоскі зялёны чай павета Сяочан, з садоў на вышыні 450–800 м вакол возера, якое дало яму імя. Апісанне малюе прамы ізумрудны ліст з ворсам, устойлівы водар з кветкавай нотай і далікатна-зялёны настой. Дакументы пацвярджаюць ахову з 2015 года і стандарт 2021-га; даўняя гісторыя, якую прыводзяць даведнікі, застаецца паданнем.
Крыніцы
Нарматыўныя дакументы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»