Мэнхай Хэсун Ча (Měnghǎi Hèsōng chá, 勐海贺松茶) — геаграфічны знак на чай вёскі Хэсун (贺松) у раёне Бада на захадзе павета Мэнхай, Сішуанбаньна-Дайская аўтаномная акруга, правінцыя Юньнань. Хэсун знакаміты не садамі, а лесам: у масіве Дахэйшань (大黑山) побач з вёскай у 1961 годзе знайшлі дзікае чайнае дрэва вышынёй 32,12 м, якое ўславіла ўвесь раён Бада і загінула ў 2012 годзе. Клас прадукцыі дакумент знака не называе, а апісанняў чаю менавіта Хэсуна я не знайшоў.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Не ўстаноўлены: пералік знакаў клас не называе. Старыя сады Мэнхая — крыніца буйналіставай сыравіны перш за ўсё для пуэру, але з таго ж ліста робяць і чырвоны, і белы чай; які прадукт пакрывае знак, невядома.
- Катэгорыя: Вясковы знак павета Мэнхай. Пералік від знака не ўдакладняе, а прэса называе знакі павета па гарах і вёсках сертыфікацыйнымі (证明商标).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Юньнань (云南, Yúnnán), Сішуанбаньна-Дайская аўтаномная акруга (西双版纳, Xīshuāngbǎnnà), павет Мэнхай (勐海县, Měnghǎi Xiàn), раён Бада (巴达, Bādá), вёска Хэсун. Паводле нарыса часопіса «Пуэр», у ёй жывуць айні (僾尼, àiní) — галіна народа хані.
- Зона аховы: Пералік паказвае павет Мэнхай як адміністрацыйную прыналежнасць уладальніка знака; сам уладальнік не названы, юрыдычную мяжу зоны я не правяраў.
- Геаграфічныя каардынаты: Дакладных каардынат у знойдзеных крыніцах няма.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- 1961–1962 — знаходка. Паводле нарыса часопіса «Пуэр», у кастрычніку 1961 года мясцовыя айні знайшлі ў горным лесе каля Хэсуна вялікае чайнае дрэва. Юньнаньскі інстытут чаю двойчы пасылаў да яго даследчыкаў — у кастрычніку 1961-га і ў лютым 1962 года. Паводле нарыса на чайным партале, з Мэнхая да Бада яны ішлі пешшу тры дні, а вышыню мералі трохвугольнікам з зямлі і, не паверыўшы трыццаці з лішнім метрам, вярнуліся перамераць. Дзелавое выданне «Цземянь» адносіць знаходку да 1962 года.
- Дрэва. Вышыня — 32,12 м, дыяметр ствала каля 1 м, узрост паводле ацэнкі спецыялістаў — больш за 1700 гадоў. У 1967 годзе вецер зламаў верхавіну, засталося 14,7 м. Абхоп ля асновы часопіс называе 3,2 м, а запіс абследавання 1978 года ў пераказе партала — 2,9 м.
- 1980. Паводле часопіса, у тым жа лесе знайшлі яшчэ большае дзікае дрэва — 34 м вышынёй і 3,8 м у абхопе. «Царом» пры гэтым па звычцы называлі першае.
- 2004. Улады акругі і інстытут чаю абследавалі дзікія чайныя рэсурсы і налічылі больш за 6000 му супольнасцей старых дрэў. Часопіс адносіць гэтыя 6000 му да лесу Сяохэйшань (小黑山), а «Цземянь» піша пра 6000 му старых дрэў у лесе Дахэйшань каля Хэсуна.
- 2012 — гібель. Паводле «Цземяня», дрэва загінула сваёй смерцю ў 2012 годзе; часопіс «Пуэр» таксама піша пра гібель ад старасці. Рэшткі ствала, паводле часопіса, кажуць, адвезлі ў горад як экспанат, а на месцы дрэва стаяць альтанка і стэла.
- Знакі. Парасонавы знак «勐海茶» заяўлены ў 2012 годзе чайным цэнтрам павета і зарэгістраваны ў 2014-м; паводле «Юньнань жыбаа» (2022), павет зарэгістраваў 16 сертыфікацыйных знакаў, у тым ліку «勐海班章茶» і «勐海保塘茶». У пераліку GI-знакаў Юньнані на 28 снежня 2019 года «勐海贺松茶» стаіць радком 226, сярод пятнаццаці знакаў па гарах і вёсках Мэнхая.
- Назва: «Мэнхай» (勐海) — імя павета, «Хэсун» (贺松) — імя вёскі, «ча» (茶) — чай. Тлумачэння імя вёскі ў знойдзеных крыніцах няма.
- Культурнае значэнне: Нарыс пра гісторыю знаходак на чайным партале ставіць дрэва Бада ў шэраг гістарычных «цароў чаю»: культурнае дрэва Наньношаня, дзікае Бада і пераходнае Банвэя (邦崴). Часопіс «Пуэр» піша, што знаходка зрабіла Бада месцам паломніцтва аматараў чаю, а жыхары Хэсуна водзяць гасцей да дзікіх дрэў у лес Дахэйшань.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт / Культывар: Для чаю пад знакам у знойдзеных крыніцах не названы.
- Дрэва-патрыярх. Запіс абследавання 1978 года ў пераказе чайнага партала: ліст эліптычны, цёмна-зялёны, бліскучы, скурысты; спелы ліст у сярэднім 14 см у даўжыню (12–17) і 6 см у шырыню (5–7), 8–11 пар жылак; пупышка моцная і доўгая, голая, жоўта-зялёная, лускавінкі чырванаватыя; пупышкі кранаюцца ў пачатку сакавіка. Пазней дрэва аднеслі да віду 大理茶 (dàlǐ chá). Паводле слоў мясцовых жыхароў у тым жа запісе, у лесе ёсць яшчэ дзевяць дзікіх дрэў таго ж тыпу.
- Дзікія пупышкі. Часопіс «Пуэр» піша, што ў дзікіх дрэў Дахэйшаня пупышка даўжэйшая і шчыльнейшая, чым у культурных, і не зялёная, а пурпурна-бурая.
- Сыравіна, збор і стандарт збору: Патрабаванняў знака, тэрмінаў і стандарту збору ў знойдзеных крыніцах няма. Агляд чайных гор на чайным партале адносіць дзікія дрэвы Дахэйшаня да віду 大理茶 і налічвае ў горным раёне Бада яшчэ 3451 му культурных старых садоў; асобна пра сады Хэсуна даных няма.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Раён Бада каля мяжы з М’янмай. «Цземянь» змяшчае яго на захадзе павета, другі нарыс — на поўдні.
- Вышыня: Даныя разыходзяцца: запіс 1978 года змяшчае дрэва-патрыярх на вышыню каля 1500 м, а агляд чайных гор — на 1910 м, увесь масіў Дахэйшань — на 1760–2000 м. Вышыні самой вёскі і яе садоў у знойдзеных крыніцах няма.
- Клімат: Запіс 1978 года называе клімат каля дрэва трапічным. Іншых кліматычных даных пра Хэсун у знойдзеных крыніцах няма.
- Глебы: Каля дрэва-патрыярха — чырвона-бурыя, з тоўстым слоем і вялікім запасам перагною (запіс 1978 года). Для Бада ў цэлым адзін нарыс называе жоўтыя глебы (黄壤).
- Лес: Масіў Дахэйшань — паводле запісу 1978 года, другасны першабытны лес на крутых схілах; дрэва расло на паўднёва-ўсходнім схіле хрыбта. Агляд чайных гор называе лес мусонным вечназялёным шыракалістым, плошчай 5 км²; масіў, паводле таго ж агляду, абвешчаны запаведнікам.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Тэхналогіі чаю пад знакам у знойдзеных крыніцах няма, клас не названы. Галоўны прадукт старых садоў Мэнхая — шэн пуэр (生普, shēngpǔ); калі знак пакрывае яго, агульная схема такая:
- Збор (采摘, cǎizhāi).
- Астыванне ліста (摊晾, tānliàng).
- Фіксацыя ў катле (杀青, shāqīng).
- Скручванне (揉捻, róuniǎn).
- Сушка на сонцы (晒干, shàigān): Атрымліваецца рассыпны маача (晒青毛茶, shàiqīng máochá).
- Прасаванне (紧压, jǐnyā): Не абавязкова.
Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Мэнхай Хэсун Ча.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанняў чаю Хэсуна ў знойдзеных крыніцах няма. Для раёна Бада ў цэлым «Цземянь» піша пра высокі водар, насычаны смак і прыкметную салодкую ноту (香气高扬，滋味浓厚，甜香明显); пераносіць гэта на Хэсун нельга.
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар сухога ліста: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
- Смак: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
- Колер настою: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
- Чайнае дно (завараны ліст): Даных у знойдзеных крыніцах няма.
7. Хімічны Склад
Даных пра чай пад знакам няма. Ёсць толькі аналіз старых лістоў дрэва-патрыярха з запісу 1978 года ў пераказе партала: кафеін — 1,14 %, водарастваральныя рэчывы — 21,27 %, водарастваральныя поліфенолы — 6,07 %. Партал адзначае, што гэтыя лікі моцна адрозніваюцца ад даных па культурным дрэве Наньношаня. Да чаю пад знакам яны адносін не маюць.
8. Заварванне
Практыка класа. Знак клас не называе; арыенціры ніжэй — для шэн пуэру, галоўнага прадукту старых садоў Мэнхая.
- Тэмпература вады: 95–100 °C.
- Колькасць чаю: 5–8 г на 110–150 мл.
- Посуд: Гайвань або гліняны чайнік.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай; прасаваны — акуратна адламаць, не крышачы ліст.
- Коратка прамыць ліст кіпенем і зліць.
- Першыя настоі — 10–15 секунд.
- Разліваць цалкам.
- Дадаваць час з кожным заліваннем.
9. Захоўванне
Практыка класа. Шэн пуэр захоўваюць у сухім, чыстым, ветраным месцы без святла і пабочных пахаў, у дыхаючай упакоўцы; яго нярэдка вытрымліваюць гадамі.
10. Цана і Падробкі
Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
11. Цікавыя Факты
- Вышыню дрэва ў 1961 годзе мералі трохвугольнікам з зямлі; трыццаць з лішнім метраў здаліся памылкай, і ў лютым 1962 года дрэва перамералі — усё сышлося.
- У 1961 годзе шлях ад павятовага цэнтра да Бада займаў тры дні пешшу.
- У 1980 годзе побач знайшлі дрэва вышэйшае за знакамітае — 34 м, але «царом» так і засталося першае.
- Там, дзе стаяла дрэва, цяпер альтанка са стэлай.
12. Параўнанне з суседнімі чаямі
- Мэнхай Чжанлан Ча (勐海章朗茶): Знак буланскай вёскі таго ж раёна Бада, дзе стаяць старыя культурныя сады.
- Мэнхай Бада Маньмай Ча (勐海巴达曼迈茶): Знак вёскі Маньмай таго ж раёна Бада.
- Цяньцзячжай і Бада (千家寨 · 巴达): Артыкул нашай энцыклапедыі пра дзікія дрэвы-патрыярхі, у тым ліку пра загінулае дрэва Бада.
- Мэнхай (勐海): Аглядны артыкул энцыклапедыі пра павет.
Напрыканцы:
Мэнхай Хэсун Ча — знак вёскі, услаўленай адным дрэвам: дзікі гігант вышынёй 32 м, знойдзены ў лесе Дахэйшань у 1961 годзе, зрабіў Бада месцам паломніцтва і загінуў у 2012-м. Пра сам чай пад знакам дакументы маўчаць: ні класа, ні апісання, ні ўладальніка. Усё, што вядома дакладна, — радок правінцыйнага пераліку і гісторыя лесу вакол вёскі.