Сіянь Улунча (Xīyán wūlóngchá, 西岩乌龙茶) — улун гор Сіяньшань пасёлка Фэнлан павета Дабу (大埔县) гарадской акругі Мэйчжоу на паўночным усходзе правінцыі Гуандун. Паводле апісання павета, сады ляжаць вышэй за 1250 м, а характар чаю перадаюць пяць слоў: 清、香、甘、滑、醇 — чысты, духмяны, салодкі, гладкі, мяккі. У 2013 годзе чай атрымаў ахову як прадукт з геаграфічным указаннем, і дакумент да яе падрабязны: глебы, тэрміны і стандарт збору, тэхналогія з тэмпературамі сушкі, выгляд і фізіка-хімічныя нормы.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Улун (乌龙茶, wūlóngchá), паўферментаваны. Клас указаны ў найменні; тэхналогія паводле дакумента — завяльванне на сонцы, устрэсванне з адлежкай, фіксацыя, скручванне, сушка — улунная.
- Катэгорыя: Высакагорны улун паўночнага ўсходу Гуандуна; прадукт з геаграфічным указаннем (2013).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Гуандун (广东, Guǎngdōng), гарадская акруга Мэйчжоу (梅州, Méizhōu), павет Дабу (大埔县, Dàbù xiàn), пасёлак Фэнлан (枫朗镇, Fēnglǎng zhèn), горы Сіяньшань (西岩山, Xīyán shān).
- Зона аховы: Цяперашняя адміністрацыйная тэрыторыя пасёлка Фэнлан павета Дабу.
- Геаграфічныя каардынаты: Павет Дабу — каля 24,4° пн. ш. і 116,7° у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- 1995. Паводле звестак павета, Сіянь Улунча атрымаў сярэбраную ўзнагароду на другой Кітайскай сельскагаспадарчай выставе.
- 2013. Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціну (AQSIQ) абвяшчэннем № 81 (падпісана 26 чэрвеня, апублікавана 3 ліпеня 2013 года) узяло чай пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем. Гэтае абвяшчэнне ахавала пяць найменняў — качыныя яйкі двух відаў з Юйяо, каштаны Фэнкая, месяцавыя пернікі Учуаня і гэты чай; чай сярод іх адзін.
- 2017. Правінцыя Гуандун зацвердзіла мясцовы стандарт DB44/T 1961-2017 «Прадукт з геаграфічным указаннем. Сіянь Улунча» (地理标志产品 西岩乌龙茶); ён дзейнічае з 10 чэрвеня 2017 года. Складальнікі — мясцовая чайная група і павятовыя службы якасці і сельскай гаспадаркі.
- Назва:
- «Сіянь» (西岩) — «заходняя скала», імя гары.
- «Улунча» (乌龙茶, wūlóngchá) — «улун».
- Культурнае значэнне: Павятовы сайт ставіць Сіянь Улунча ў спіс хакскіх асаблівых прадуктаў Дабу. На тых жа схілах робяць і іншыя улуны: сайт называе побач з ім «Сіянь даньцун» (西岩单丛), у тым ліку ў выглядзе шарыкаў, і сорт «Хуанчжысян» (黄枝香), які саджаюць на вышыні 1250 м з 1993 года.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт / Культывар: Паводле дакумента — сярэдне- і дробналістыя улунныя сарты і мясцовая папуляцыя (中小叶乌龙茶品种及当地群体种); канкрэтныя сарты не названы. Саджанцы — вегетатыўныя, клонавыя (无性系).
- Збор: Толькі веснавы, адзін раз на год — з пачатку сакавіка да сярэдзіны мая.
- Стандарт збору: Парастак з прыпыненай пупышкай і двума-трыма лістамі (驻芽两叶, 驻芽三叶). Лепш за ўсё — «сярэдні раскрыты ліст» (中开面), калі на парастку ўтварылася пара лістоў без росту пупышкі (对夹叶).
- Патрабаванні да сыравіны: Ліст не мучаць і не перапальваюць на сонцы; на ім не павінна быць расы ці дажджавой вады.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Горы Сіяньшань у пасёлку Фэнлан павета Дабу.
- Вышыня вырошчвання: Паводле звестак павета — вышэй за 1250 м над узроўнем мора. Дакумент дадае, што жоўтыя і чырвоныя глебы раёна ляжаць на вышыні ад 500 да 1000 м і вышэй.
- Глебы: Паводле дакумента — чатыры тыпы: жоўтая глеба, чырвоная глеба, латэрытная чырвоная глеба і рысавыя глебы. На Сіяньшані пераважаюць жоўта-чырвоныя глебы — рыхлыя, вільготныя, урадлівыя. pH 3,9–4,7, арганічнага рэчыва — 2,3–4,0 (адзінкі ў перадруку не пазначаны).
- Клімат: Звестак у знойдзеных крыніцах няма.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Паводле дакумента ланцужок такі: збор → завяльванне на сонцы → устрэсванне з адлежкай → фіксацыя → скручванне → сушка; затым дапрацоўка.
- Завяльванне на сонцы (晒青 — shàiqīng): Тонкім слоем, на лёгкім сонцы — лепш з 9 да 11 раніцы ці з 16 да 17 гадзін. Ліст губляе каля 15 % вільгаці, цямнее, верхняе лісце абвісае.
- Устрэсванне (做青 — zuòqīng): Устрэсванне (碰青, 摇青) чаргуюць з адлежкай некалькі разоў. Дакумент называе гэты этап ключавым для водару і смаку Сіяня. Ад круга да круга ўстрэсванняў больш і яны мацнейшыя, адлежка даўжэйшая, слой ліста таўсцейшы.
- Фіксацыя (杀青 — shāqīng): Высокая тэмпература, хутка, да роўнай і поўнай фіксацыі.
- Скручванне (揉捻 — róuniǎn): З чаргаваннем націску і паслаблення, да шчыльных скруткаў пры ўмераным разбурэнні клетак.
- Сушка (烘焙 — hōngbèi): У два прыёмы. Першая — пры 150 °C 20–30 хвілін. Другая — пры 100 °C, даўжэй, «на слабым агні тонкім слоем» (文火薄焙). Ліст своечасова варочаюць, каб ён праграваўся і сох раўнамерна.
- Дапрацоўка (精制 — jīngzhì): Звядзенне партый, прасейванне, адвейванне, ручная выбарка, паўторная прагрэўка і ўпакоўка.
Ступень акіслення ў лічбах дакумент не задае.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
- Знешні выгляд сухога ліста: Паводле дакумента — скруткі буйныя, шчыльныя, поўныя, гладкія і роўныя (条索肥壮紧结，饱满光滑匀整); колер жоўта-карычневы, алеісты (黄褐油润).
- Водар сухога ліста: Асобна не апісаны; звестак у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Кветкава-мядовы, чысты і прыродны, густы і ўстойлівы (花蜜香味，清香天然，香浓持久).
- Смак: Шчыльны, мяккі і салодкі, насычаны і свежы, з добрым салодкім вяртаннем (醇厚甘润、浓醇鲜爽、回甘性好).
- Колер настою: Аранжава-жоўты, яркі, з залацістым адценнем (橙黄明亮、略显金黄).
- Чайнае дно (завараны ліст): Пяшчотна-зялёны, роўны, мяккі і бліскучы (嫩绿，匀齐柔亮).
Павятовы сайт апісвае чай інакш, у больш зялёнай манеры: скруткі шчыльныя і завітыя, смарагдава-зялёныя з алеістым бляскам (条索紧结卷曲，色泽翠绿油光), настой зеленавата-жоўты (汤色绿黄明亮), водар высокі кветкавы, смак мяккі і свежы. Разыходжанне з дакументам крыніцы не тлумачаць.
7. Хімічны Склад
Дакумент задае нормы: водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы — не менш за 36 %, чайныя поліфенолы — не менш за 21 %, вільготнасць — не больш за 6,0 %, дробязь — не больш за 1,0 %, попел — не больш за 6,0 %. Норма па кафеіне ў знойдзеным перадруку пазначана з відавочнай памылкай, таму тут яна не прыводзіцца.
8. Заварванне
Практыка класа для улуна. Асобных рэкамендацый у дакуменце няма.
- Тэмпература вады: 95–100 °C.
- Колькасць чаю: 6–8 г на 110–150 мл.
- Посуд: Гайвань ці невялікі гліняны чайнік.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай.
- Хутка прамыць яго гарачай вадой і зліць.
- Першыя настоі — 10–20 секунд.
- Разліваць цалкам.
- Паўторныя залівы з невялікім дадаткам часу; улун вытрымлівае шмат заліваў.
9. Захоўванне
Практыка класа для улуна. У герметычнай упакоўцы, у прахалодным цёмным сухім месцы, без пабочных пахаў.
10. Цана і Падробкі
Звестак пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць на ўпакоўцы знак прадукта з геаграфічным указаннем.
- Правяраць, што вытворца знаходзіцца ў пасёлку Фэнлан павета Дабу: зона аховы — толькі ён.
- Сухі ліст — буйныя шчыльныя жоўта-карычневыя скруткі з алеістым бляскам.
- Настой — аранжава-жоўты і яркі, водар — кветкава-мядовы.
11. Цікавыя Факты
- Сіянь Улунча збіраюць толькі ўвесну — адзін збор у год, з сакавіка да сярэдзіны мая.
- Дакумент патрабуе ад сушкі дзвюх ступеняў: 150 °C, затым 100 °C «на слабым агні».
- Характар чаю павет апісвае пяццю словамі: чысты, духмяны, салодкі, гладкі, мяккі.
- У абвяшчэнні 2013 года чай ахаваны разам з качынымі яйкамі, каштанамі і месяцавымі пернікамі.
12. Параўнанне з іншымі улунамі
- Лінтоу Даньцун (岭头单丛): Улун павета Жаопін суседняй акругі Чаочжоу, названы паводле сорту. Дакумент Сіяня сартоў не называе — толькі сярэдне- і дробналістыя улунныя сарты і мясцовую папуляцыю.
- Сіннін Даньцун (兴宁单丛): Улун той жа акругі Мэйчжоу, з іншага павета.
- Даньцун (单枞): Агульнае імя гуандунскіх улунаў, якія гістарычна робяць з асобных кустоў; Сіянь Улунча — асобны прадукт са сваім дакументам і зонай у адзін пасёлак.
Напрыканцы:
Сіянь Улунча — улун аднаго горнага пасёлка на паўночным усходзе Гуандуна, з садамі вышэй за 1250 м і адным веснавым зборам у год. Яго дакумент апісвае ўсё ад глебы да сушкі: парастак з двума-трыма лістамі, сонечнае завяльванне, шматразовае ўстрэсванне, двухступенчатую сушку пры 150 і 100 °C. У кубку — кветкава-мядовы водар, аранжава-жоўты настой і доўгая салодкасць; павет зводзіць яго характар да пяці слоў — чысты, духмяны, салодкі, гладкі, мяккі.
Крыніцы
Нарматыўныя дакументы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»