Цзіньюнь Хуанча (Jìnyún huángchá, 缙云黄茶) — зялёны чай з жаўталістага сорту павета Цзіньюнь (缙云县) гарадской акругі Лішуй, правінцыя Чжэцзян. Імя перакладаецца як «жоўты чай Цзіньюня», але да жоўтага класа чай не адносіцца: у яго няма тамлення (闷黄), без якога жоўтага чаю не бывае. «Жоўты» тут — колер вясновага ліста. Сыравіну даюць кусты сорту «中黄2号», выведзенага з прыроднага мутанта, знойдзенага ў садзе вёскі Шанху. Вясновыя парасткі ў яго ярка-жоўтыя, «колеру сланечніка», а амінакіслот у іх, паводле даных Чайнага інстытута, 6,8–8,3 %. З 2014 года імя ахоўваецца геаграфічным сертыфікацыйным знакам.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá) з жаўталістага сорту. Тэхналогія — зялёная: фіксацыя, скручванне, сушка.
- Пастка імя: «黄茶» (huángchá) у імені — не клас, а колер ліста. Гэтак сама «白茶» у імёнах светлалістых сартоў часта не значыць белы чай: Аньцзі Байча — зялёны.
- Катэгорыя: Чай са светлалістых (黄化, huánghuà) сартоў; геаграфічны сертыфікацыйны знак (2014).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Чжэцзян (浙江, Zhèjiāng), гарадская акруга Лішуй (丽水, Lìshuǐ), павет Цзіньюнь (缙云, Jìnyún). Павет пазначаны як адміністрацыйная прыналежнасць трымальніка знака; юрыдычную мяжу зоны я не правяраў.
- Геаграфічныя каардынаты: Цзіньюнь — каля 28,7° пн. ш. і 120,1° у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Знаходка. У садзе вёскі Шанху (上湖村) павета Цзіньюнь знайшлі прыродны мутант мясцовага чайнага куста з жоўтым лістом. Даведнік датуе знаходку 2006 годам; Чайны інстытут Кітайскай акадэміі сельскагаспадарчых навук піша, што селекцыя заняла больш за дзесяць гадоў. Гэтыя тэрміны дрэнна сыходзяцца: ад 2006 года да зацвярджэння сорту ў 2015-м менш за дзесяць гадоў.
- Селекцыя. Сорт вывелі Чайны інстытут акадэміі, сельскагаспадарчае ўпраўленне павета Цзіньюнь і чайны кааператыў Шанху: адбор асобнага куста, размнажэнне, параўнальныя выпрабаванні.
- З 2010 года павет пачаў масавую пасадку сорту.
- 2012–2014. Заяўка на геаграфічны сертыфікацыйны знак пададзена 19 сакавіка 2012 года, рэгістрацыя — 28 сакавіка 2014 года.
- 2015. Сорт «中黄2号» зацверджаны камісіяй Чжэцзяна па неасноўных сельскагаспадарчых культурах пад нумарам 浙(非)审茶2015001. Паводле паведамлення інстытута (студзень 2016 года), сорт ужо пачалі распаўсюджваць у Чжэцзяне, Сычуані, Гуйчжоу і іншых месцах.
- Назва: «Цзіньюнь» (缙云) — імя павета; «хуанча» (黄茶) — «жоўты чай», па колеры ліста.
- Культурнае значэнне: Цзіньюнь Хуанча — прыклад таго, як адна знаходка ў вясковым садзе стала сортам, знакам і галіной павета. Урад Лішуя піша пра яго як пра асобную галіну жаўталістага чаю.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт: 中黄2号 (Zhōnghuáng 2). Куст, сярэднелісты, сярэдняга тэрміну, сярэдняй велічыні, з прамастойнай кронай.
- Колер ліста: Вясновыя парасткі ярка-жоўтыя, «колеру сланечніка» (葵花黄色). Летнія — зялёныя, асеннія — зноў жоўтыя. Спелыя лісты, ніз і глыбіня кроны — зялёныя.
- Парасткі: Апушэння мала; парасткі закладваюцца даволі густа і доўга застаюцца пяшчотнымі (发芽密度较大，持嫩性强).
- Сыравіна: Вясновыя парасткі жоўтага колеру — менавіта яны даюць аблічча чаю.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Поўдзень цэнтральнай часткі Чжэцзяна, горны павет акругі Лішуй.
- Клімат: Вільготны субтрапічны; дакладных даных па садах у знойдзеных крыніцах няма.
- Вышыня і глебы: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
- Асаблівасць сорту: Жоўты колер ліста — вынік мутацыі, а не ўмоў вырошчвання: вясной парасткі жоўтыя, летам зелянеюць. Таму галоўны сезон гэтага чаю — вясна.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Даведка адносіць Цзіньюнь Хуанча да тэхналогіі зялёнага чаю: фіксацыя, скручванне, сушка. Дакумента з патрабаваннямі да тэхналогіі ў знойдзеных крыніцах няма, параметраў таксама.
Ніжэй — агульная схема зялёнага чаю, а не апісанне менавіта гэтага чаю:
- Раскладванне свежага ліста (摊放, tānfàng): Ліст раскладваюць тонкім слоем, каб ён аддаў частку вільгаці.
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне і захоўвае колер ліста.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn).
- Сушка (干燥, gānzào).
Тамлення (闷黄), якое робіць чай жоўтым па класе, у гэтай тэхналогіі няма.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанне ніжэй даў Чайны інстытут для чаю з сорту 中黄2号.
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Залаціста-жоўты, што прасвечваецца зелянінай (金黄透绿).
- Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Чысты (清香).
- Смак: Пяшчотны і свежы (滋味嫩鲜).
- Колер настою: Далікатна-зялёны і яркі, з залацістым водсветам (嫩绿明亮、透金黄).
- Чайнае дно (завараны ліст): Далікатна-жоўтае, свежае і жывое (叶底嫩黄鲜活).
7. Хімічны Склад
Даныя Чайнага інстытута для вясновых парасткаў сорту 中黄2号 (адна пупышка з двума лістамі, у пераліку на сухую масу):
| Паказчык | Змест |
|---|---|
| Амінакіслоты | 6,8–8,3 % |
| Поліфенолы | 12,4–15,9 % |
| Кафеін | 2,8–2,9 % |
| Экстрактыўныя рэчывы | 42,1–46,4 % |
Гэта даныя аб сыравіне сорту, а не паказчыкі гатовага чаю па стандарце: дакумента знака з фізіка-хімічнымі патрабаваннямі ў знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для пяшчотнага зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 75–80 °C — у сорту шмат амінакіслот, і гарачая вада глушыць іх свежасць.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляная шклянка — у ёй бачны жоўта-зялёны ліст.
- Працэс:
- Прагрэць шклянку.
- Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы частку настою.
- Даліць ваду.
- Два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.
10. Кошт і Падробкі
Даных аб коштах у знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць геаграфічны сертыфікацыйны знак № 10636089; паводле правінцыйнай базы, карыстацца ім дазволена дзесяці кампаніям.
- Правяраць, што вытворца з павета Цзіньюнь.
- Ліст — залаціста-жоўты з зелянінай, настой — далікатна-зялёны з залацістым водсветам.
- Не блытаць з жоўтым чаем па класе: у Цзіньюнь Хуанча няма тамлення.
11. Цікавыя Факты
- Усе кусты сорту 中黄2号 вядуць пачатак ад аднаго мутанта з вясковага саду.
- Ліст жоўты толькі вясной і восенню, летам ён зелянее.
- Знак зарэгістраваны раней, чым зацверджаны сам сорт: знак — 2014, сорт — 2015.
- Сорт з Цзіньюня разышоўся ў іншыя правінцыі; на ім жа стаіць, напрыклад, Гуан’юань Хуанча ў Сычуані.
12. Параўнанне з іншымі светлалістымі чаямі
- Аньцзі Байча (安吉白茶): Зялёны чай з белалістага сорту 白叶一号; тая самая пастка імя, толькі з «белым».
- Аньцзі Хуанцзінь Я (安吉黄金芽): Жаўталісты зялёны чай павета Аньцзі на поўначы Чжэцзяна.
- Гуан’юань Хуанча (广元黄茶): Жаўталісты зялёны чай Сычуані з сартоў 中黄1号 і 中黄2号.
- Цзюньшань Іньчжэнь (君山银针): Сапраўдны жоўты чай з тамленнем — для кантрасту.
У заключэнне:
Цзіньюнь Хуанча — зялёны чай, які завецца жоўтым з-за колеру ліста. Яго крыніца — адзін мутант з саду вёскі Шанху, які стаў сортам 中黄2号: вясновыя парасткі колеру сланечніка, амінакіслот у сыравіне да 8,3 %, пяшчотны свежы смак і залацісты водсвет у зялёным настоі. Знак ахоўвае імя з 2014 года.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»