Lóngchí xiāngjiān

Лунчы Сянцзянь (Lóngchí xiāngjiān, 龙池香尖), другая назва — Лунчы Цзяньча (龙池尖茶, Lóngchí jiānchá), — плоскі зялёны чай павета Хуайнін (怀宁县) гарадской акругі Аньцын, правінцыя Аньхой. Імя дадзена па гары Лунчыцзянь (龙池尖), вакол якой ляжаць сады; апісальна — «духмяныя кончыкі з Лунчыцзяня». Імя ахоўваецца як прадукт з геаграфічным указаннем з 2016 года і як сельскагаспадарчае ўказанне з 2019 года; у 2025 годзе CNIPA перавяло ахову сваім аб’яўленнем.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá): фіксацыя, выраўноўванне і фармоўка, сушка.
• Катэгорыя: Плоскі зялёны чай з геаграфічным указаннем.
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, Ānhuī), гарадская акруга Аньцын (安庆, Ānqìng), павет Хуайнін (怀宁, Huáiníng).
• Зона аховы: Пяць валасцей і пасёлкаў павета — Цынхэ (清河乡), Цзянчжэнь (江镇镇), Хунпу (洪铺镇), Хуандунь (黄墩镇) і Шыцзін (石镜乡). Патрабаванні CNIPA ахопліваюць іх у цяперашніх адміністрацыйных межах, а сельскагаспадарчае ўказанне — 18 адміністрацыйных вёсак тых жа пяці адзінак. Заяўнік па лініі CNIPA — народны ўрад павета Хуайнін, трымальнік сельскагаспадарчага ўказання — чайная асацыяцыя павета.
• Геаграфічныя каардынаты: 116°41′29″–116°53′08″ у. д., 30°27′30″–30°38′15″ пн. ш. (па сельскагаспадарчым указанні).

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • Датаванне. Даведачныя апісанні адносяць пачатак вытворчасці да эпохі Сун і тут жа гавораць пра «амаль 700 гадоў» традыцыі. Сун скончылася ў 1279 годзе, і дзве лічбы дрэнна сыходзяцца; дакументаў пра сунскую дату ў знойдзеных крыніцах няма.
  • Род Чэнь. Паветавае выданне (2019) са спасылкай на мясцовыя радаводы піша, што ў канцы Юань да вытокаў ракі Цыншуйхэ перасяліўся род Чэнь і пачаў разводзіць чай з мясцовых дзікарослых кустоў; стварэнне самога чаю той жа тэкст адносіць да пачатку Сун, і гэтая супярэчнасць застаецца ўнутры крыніцы. Па тым жа тэксце, чай ішоў на паднашэнні ў мясцовых манастырах — Лунчыань (龙池庵), Чжэнцзюэань (正觉庵) і іншых, — а ў канцы Цын і ў пачатку Рэспублікі яго адпраўлялі ў Аньцын, да стала правінцыйных, акруговых і павятовых ведамстваў.
  • 1915. Найстарэйшае знойдзенае сведчанне — «Хроніка павета Хуайнін» (《怀宁县志》) 4-га года Рэспублікі, у пераказе даведачных апісанняў: чай з Лунчыцзяня «выдатны»; сабраны каля Цынміна, пасля апрацоўкі ён «як малады шаўкапрад», а завараны горнай вадой, «па смаку не ніжэйшы за мэндынскі» (蒙顶).
  • З 1980-х. Па паветавым выданні, павет запрашаў спецыялістаў Аньхойскага сельскагаспадарчага ўніверсітэта і Аньхойскага інстытута чаю; ручную выпрацоўку замянілі машыннай і дадалі сплюшчванне (压扁), каб чай лепш вытрымліваў паўторныя залівы.
  • Узнагароды. Па тым жа выданні: 2004 — уключэнне ў «Даведнік чайных брэндаў Кітая» (《中国茶叶品牌指南》), 2009 — першая прэмія восьмага конкурсу «Чжунча бэй» (中茶杯), 2010 і 2014 — знак «龙池» прызнаны вядомай гандлёвай маркай Аньхоя, 2017 — нацыянальны каталог вядомай, асаблівай, высокаякаснай і новай сельгаспрадукцыі.
  • 2016. 28 снежня Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціне (AQSIQ) аб’яўленнем № 128 узяло «龙池香尖（龙池尖茶）» пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем і зацвердзіла патрабаванні да якасці.
  • 2019. Аб’яўленнем Міністэрства сельскай гаспадаркі і сельскіх спраў № 185 ад 24 чэрвеня чай зарэгістраваны як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне.
  • 2025. Аб’яўленне CNIPA № 632 (падпісана 9 чэрвеня, апублікавана 27 чэрвеня) прызнала Лунчы Сянцзянь прадуктам з геаграфічным указаннем. У заўвазе сказана, што запіс замяняе пункт 18 і дадатак 18 аб’яўлення AQSIQ 2016 года: ахова не новая, а перааформленая.
• Назва: 龙池 (lóngchí) — «драконава сажалка», частка імя гары; 香 (xiāng) — «духмяны»; 尖 (jiān) — «кончык», а заадно «пік» у імені гары. Другая назва значыць проста «чай з Лунчыцзяня».

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Сорт / Культывар: Па патрабаваннях CNIPA — мясцовыя традыцыйныя сарты (当地传统茶树品种). Сельскагаспадарчае ўказанне ўдакладняе: мясцовая папуляцыя (群体种) — кустоўе, сярэднеліставая, ранняга тэрміну. Патрабаванні CNIPA пры гэтым прадпісваюць вегетатыўнае размнажэнне (无性繁殖); як гэта суадносіцца з папуляцыяй, дакументы не тлумачаць.
• Сыравіна: Пупышка з адным лістом і пупышка з двума ледзь раскрытымі лістамі; ліст далікатны, шчыльны, з багатым ворсам.
• Стандарт збору: Па сельскагаспадарчым указанні — парастак цалкам, без расы і дажджавой вільгаці, без лускавінак і «рыбінага ліста»; сарваны ліст раскладваюць па класах і пускаюць у работу праз 6 гадзін.
• Час збору: Па патрабаваннях CNIPA — канец сакавіка — пачатак красавіка. Па сельскагаспадарчым указанні вышэйшы сорт збіраюць пасля Чуньфэнь і да Цынміна, астатнія заканчваюць каля Гуюй.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Нізкагор’е вакол гары Лунчыцзянь (433 м па сельскагаспадарчым указанні), «дах Хуайніна». Даведачныя апісанні змяшчаюць сады ля гары Шуанцзяньшань (双尖山) побач са скітам Лунчыань (龙池庵), на вышыні каля 400 м.
• Вышыня: Па патрабаваннях CNIPA — не ніжэй за 200 м.
• Клімат: Паўночны субтрапічны вільготны мусонны. Па павеце: 16–17 °C у сярэднім за год, сонечнае ззянне 2057,1 гадзіны, ападкі 1349,4 мм, бязмарозны перыяд 241 дзень. Зона ляжыць на поўдзень ад водападзелу возера Цайцзыху (菜子湖) і ракі Ваньхэ (皖河); па апісанні, летам тут каля 4 °C прахаладней, а ў зімовыя халады каля 2 °C цяплей, чым у астатнім павеце. Рассеянае святло і ранішнія туманы складальнікі звязваюць з водарам чаю.
• Глебы: Па патрабаваннях CNIPA — чырвоныя, жоўта-чырвоныя і жоўта-бурыя, таўшчынёй не менш за 1 м, арганічнага рэчыва не менш за 1,0 %, pH 5,5–6,0. Сельскагаспадарчае ўказанне дадае супесак і pH каля 5,57.
• Догляд: Не больш за 50 тыс. кустоў на гектар, угнаенне — макуха або гной. Адмову ад пестыцыдаў сцвярджаюць толькі даведачныя тэксты.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Схема па патрабаваннях CNIPA: завяльванне → фіксацыя → выраўноўванне і фармоўка → астыванне → сушка.

1. Завяльванне (摊凉, tānliáng): Слой не таўсцейшы за 5 см, пакуль ліст не пацямнее і не стане мяккім.
2. Фіксацыя (杀青, shāqīng): 180–200 °C, пакуль ліст не пацямнее.
3. Выраўноўванне і фармоўка (理条、做形, lǐtiáo, zuòxíng): Уручную — у катле пры 80 → 50 °C. Машынай — выраўноўванне пры 150 °C 2,5–3 хвіліны, астыванне 0,5–1 гадзіны, затым фармоўка пры 120 °C з прасаваннем 1–2 хвіліны, да 80 % сухасці.
4. Сушка (烘干, hōnggān): Першая пры 80 °C, гадзіна астывання, паўторная пры 60 °C да поўнай сухасці; вільготнасць — не больш за 5 %.

Сельскагаспадарчае ўказанне апісвае ручны спосаб: фіксацыя ў электрычнай патэльні каля 160 °C, па 100–150 г ліста, каля 3 хвілін; фармоўка там жа пры 80 → 50–60 °C, каля 4 хвілін, прыцісканнем далоні; сушка ў плеценых кошыках над драўняным вуголлем — каля 25 хвілін пры 80 °C, затым пры 60 °C. Для машын той жа дакумент дае барабанную фіксацыю пры 270 °C каля хвіліны, выраўноўванне пры 200 °C, фармоўку каля 190 °C і дасушку пры 160 °C; выраўноўванне і фармоўка тут гарачэйшыя, чым у патрабаваннях CNIPA (150 і 120 °C), і прычыну разыходжання дакументы не тлумачаць.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Першым ідзе апісанне CNIPA (яно паўтарае AQSIQ 2016 года), затым, дзе адрозніваецца, — сельскагаспадарчага ўказання.

• Знешні выгляд сухога ліста: Плоскі, «як наканечнік дзіды» (形扁似矛). Другі дакумент дадае: зялёны з бляскам, ворс прыкметны (绿润显毫).
• Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
• Водар настою: Чысты, высокі і насычаны, вытанчаны (清香高郁，香气清雅); або чысты і доўгі (清香持久).
• Смак: Мяккі і свежы (滋味醇爽); або свежы, мяккі, са салодкім вяртаннем (鲜醇回甘).
• Колер настою: Жоўта-зялёны і яркі (黄绿明亮); або далікатна-зялёны і яркі (嫩绿明亮).
• Чайнае дно (завараны ліст): Роўнае, зялёнае і светлае (匀整绿明); або пупышкі і лісты шчыльныя, далікатныя і роўныя, зялёныя і яркія (芽叶壮实，嫩匀绿亮).

7. Хімічны Склад

Патрабаванні CNIPA задаюць адзін паказчык: водны экстракт не менш за 38,0 %. Сельскагаспадарчае ўказанне — пяць, з іншым парогам экстракту: водны экстракт не менш за 36,0 %, сырая клятчатка не больш за 10,0 %, агульны попел не больш за 6,5 %, крошка і пыл не больш за 3,0 %, вільготнасць не больш за 7,0 %. Гэта нормы для прадукту, а не аналіз канкрэтных партый.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю: у дакументах указанняў параметраў няма.

• Тэмпература вады: 80–85 °C.
• Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
• Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
• Працэс: Прагрэць посуд, пакласці чай, наліць ваду па сценцы; першы настой — праз 40–60 секунд; піць, пакідаючы частку настою, і даліваць — два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у холадзе, без святла, вільгаці і пахаў. Сельскагаспадарчае ўказанне патрабуе: чай, не прададзены да канца мая, прыбіраць у халадзільную камеру, каб ён не пажаўцеў; тэрмін захоўвання — 12 месяцаў.

10. Кошт і Падробкі

Даных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма. Лічбы пра маштаб не сыходзяцца: 553 га і 124 т у год па сельскагаспадарчым указанні, 12,2 тыс. му і 170 т у адной воласці Цынхэ па даведачнай зводцы 2017 года, больш за 12 тыс. му ў валасцях Цынхэ, Цзянчжэнь, Хуандунь і іншых па зводцы 2018 года, больш за 6 тыс. му пад брэндам па сайце «Жэньмінь ван» (аньхойскі канал) 2020 года.

• Як пазбегнуць падробак:
  • Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання; дазвол на яго выдае CNIPA праз упраўленне інтэлектуальнай уласнасці павета Хуайнін.
  • Правяраць, што чай з пяці валасцей і пасёлкаў павета Хуайнін.
  • Ліст плоскі, «як наканечнік дзіды», зялёны з бляскам і прыкметным ворсам.

11. Цікавыя Факты

• Хроніка 1915 года ставіць чай не ніжэйшы за мэндынскі, а даведачныя апісанні прыводзяць побач прымаўку «вада з сярэдзіны Янцзы, чай з вяршыні Мэншань».
• Па запісе паветавага выдання, у збору ёсць звычай: першы збор пачынаюць незамужнія дзяўчыны, і рукі і твар пры гэтым не душаць і не пудраць, каб пабочны пах не прыстаў да ліста.
• 6 красавіка 2020 года, па паведамленні сайта «Жэньмінь ван» (аньхойскі канал), шаснаццаць блогераў вялі прамыя трансляцыі са збору ў воласці Цынхэ: за дзень на месцы прадалі чаю на 424 тыс. юаняў і сабралі заказаў на 2,3 млн.
• Адзін чай ахоўваюць два дакументы з рознымі нормамі: водны экстракт не менш за 38 % у CNIPA і не менш за 36 % у сельскагаспадарчага ўказання, настой «жоўта-зялёны» ў аднаго і «далікатна-зялёны» ў другога.

12. Параўнанне з іншымі чаямі

• Цяньчжу Цзянь Хао (天柱剑毫): Плоскі «мечападобны» чай гары Цяньчжу, той жа акругі Аньцын.
• Дуду Цуймін (都督翠茗): Плоскі аньхойскі чай гары Дуду ля возера Чааху, чыю форму параўноўваюць з парасткам бамбука.
• Мэндын Гань Лу (蒙顶甘露): Скручаны чай гары Мэншань у Сычуані. Хроніка 1915 года параўноўвала чай Лунчыцзяня з мэндынскім чаем наогул, а не з гэтым сортам.

У заключэнне:

Лунчы Сянцзянь — плоскі зялёны чай нізкагор’я павета Хуайнін: ліст «як наканечнік дзіды», чысты высокі водар, мяккі свежы смак. Яго мінулае трымаецца на адным радку хронікі 1915 года, а сучаснасць — на двух дакументах аховы, якія апісваюць чай крыху па-рознаму.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

• CNIPA 地理标志产品认定 №632

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»