Měnghǎi Mànnuò chá

Мэнхай Маньно Ча (Měnghǎi Mànnuò chá, 勐海曼糯茶) — геаграфічны знак на чай, названы па вёсцы Маньно (曼糯) павета Мэнхай Сішуанбаньна-Дайскай аўтаномнай акругі, правінцыя Юньнань. Клас прадукцыі ў знойдзеных дакументах не названы, і з месцам не ўсё ясна: вёсак Маньно ў Мэнхаі дзве. Больш вядомая ляжыць у воласці Мэнван на самай поўначы павета; чайныя выданні завуць яе старыя сады «малым Баньчжанам».

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Не ўстаноўлены: дакумент знака клас не называе. З буйналіставай сыравіны Мэнхая робяць перш за ўсё шэн пуэр (生普, shēngpǔ), але таксама чырвоны і белы чай. Чайныя выданні апісваюць чай Маньно як пуэр.
Катэгорыя: Чай старых садоў Мэнхая; геаграфічны знак. Пералік яго від не ўдакладняе, а прэса называе знакі павета сертыфікацыйнымі (证明商标).
Паходжанне: Кітай, правінцыя Юньнань (云南, Yúnnán), Сішуанбаньна-Дайская аўтаномная акруга (西双版纳, Xīshuāngbǎnnà), павет Мэнхай (勐海县, Měnghǎi Xiàn). Кандыдатаў два:
- Маньно воласці Мэнван (勐往乡, Měngwǎng xiāng) — паводле апісанняў, у сельскім камітэце Мэнван, каля мяжы з паветам Ланьцан і раёнам Сымаа гарадской акругі Пуэр.
- Маньно на Буланшані (布朗山, Bùlǎngshān) — апісанні адносяць яе да сельскага камітэта, імя якога пішуць па-рознаму (曼昂, 勐昂, 勐昴), а адно — да сельскага камітэта Цзілян (吉良).
Зона аховы: Пералік паказвае павет Мэнхай як адміністрацыйную прыналежнасць уладальніка знака. Юрыдычную мяжу зоны я не правяраў, і да якой з двух вёсак адносіцца знак, дакумент не кажа.
Геаграфічныя каардынаты: Маньно воласці Мэнван, паводле апісанняў, — 22°24′ пн. ш. і 100°25′ у. д. Каардынат буланшаньскай вёскі ў знойдзеных крыніцах няма. Сам павет Мэнхай ляжыць паміж 21°28′ і 22°28′ пн. ш.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Чайная дарога. Да рэспубліканскай эпохі чай гор на захад ад Ланьцана, паводле апісанняў, ішоў праз Мэнхай, Мэнъа і Мэнван, перапраўляўся праз раку каля Ночжа і сыходзіў у Сымаа і Пуэр. Маньно стаяла на гэтай дарозе.
- Перасяленне. Паводле апавяданняў мясцовых старажылаў, якія прыводзяць чайныя выданні, булан прыйшлі ў Маньно з Ланьцана больш за чатырыста гадоў таму. Маньно называюць першай буланскай вёскай у Мэнване і самай вялікай.
- Росквіт і заняпад. Паводле тых жа апавяданняў, запісаных у пачатку 2010-х гадоў, за семдзесят-восемдзесят гадоў да таго ў вёсцы было больш за дзвесце двароў і два будыйскія храмы. Пасля 1949 года праклалі аўтадарогу з Мэнхая ў Ланьцан, караваны сышлі, чай перасталі купляць; састарэлыя храмы, на рамонт якіх не было грошай, разабралі ў 1958 годзе, чайныя дрэвы секлі пад збожжа, а воласць рабіла стаўку на каўчук. Гэта выкладанне чайных выданняў; дакументаў я не бачыў.
- Знакі Мэнхая. Парасонавы знак «勐海茶» заяўлены ў 2012 годзе чайным цэнтрам павета, зарэгістраваны ў 2014-м і ўведзены ва ўжыванне ў 2016-м. У пераліку GI-знакаў Юньнані на канец 2019 года за ім ідуць пятнаццаць знакаў па гарах і вёсках, сярод іх «勐海曼糯茶». Прэса 2022 года гаворыць пра шаснаццаць знакаў павета — столькі ж чайных знакаў у Мэнхая ў пераліку, калі лічыць і парасонавы.
Назва:
- «Мэнхай» (勐海) — імя павета.
- «Маньно» (曼糯) — імя вёскі. У мясцовых імёнах з мовы дай «мань» (曼) значыць «вёска»; значэнне другога склада ў знойдзеных крыніцах не растлумачана.
- «Ча» (茶) — чай.
Культурнае значэнне: Маньно воласці Мэнван — тры пасёлкі: у Дачжаі жывуць булан, у Шанчжаі — хань, у Чжунчжаі — хань і лаху. Паданне звязвае з вёскай камень са «следам несмяротнага», да якога, паводле апавяданняў, прыходзілі буланы нават з М’янмы.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сорт / Культывар: Мясцовы буйналіставы чай старых садоў; сорт у знойдзеных крыніцах не названы. Для буланшаньскай Маньно гандлёвае апісанне са спасылкай на абследаванне старых чайных дрэў акругі 2004 года называе 60 му садоў разнавіднасці 苦茶 (kǔchá, «горкі чай»): у яе горкія пупышкі, але салодкае паслясмаканне.
Збор: Тэрміны ў знойдзеных крыніцах не пазначаны.
Стандарт збору: У знойдзеных крыніцах не прыведзены.
Патрабаванні да сыравіны: Апісанні гавораць пра старыя сады плошчай больш за 2000 му каля Маньно воласці Мэнван. Патрабаванняў знака да сыравіны я не бачыў.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Поўнач павета Мэнхай, воласць Мэнван, стык з паветам Ланьцан і раёнам Сымаа. Рэльеф воласці задае гара Дахэйшань (大黑山): паўночны захад высокі, сярэдзіна — катлавіна Мэнван, а па ўсходняй мяжы цячэ рака Ланьцан (澜沧江, Láncāng jiāng).
Сады: Паводле апісанняў, на ўсходнім, наветраным схіле Дахэйшаня, у басейне рэчкі Сяншуйхэ (响水河), за 85 км ад павятовага цэнтра.
Вышыня вырошчвання: Вёска — 1266 м; для чайнай гары Маньно ў цэлым адно апісанне дае 1200–1300 м.
Глебы: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
Клімат: Адно апісанне называе для Маньно воласці Мэнван 1300–1400 мм ападкаў за год; іншых кліматычных даных у знойдзеных крыніцах няма. Пра вышыню, глебы і клімат буланшаньскай вёскі даных таксама няма.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Тэхналогія чаю пад знакам у знойдзеных крыніцах не апісана. Для шэн пуэра са старых вёсак звычайная паслядоўнасць такая:

Збор (采摘, cǎizhāi).
Астыванне ліста (摊晾, tānliàng).
Фіксацыя ў катле (杀青, shāqīng).
Скручванне (揉捻, róuniǎn).
Сушка на сонцы (晒干, shàigān): Атрымліваецца рассыпны маоча (晒青毛茶, shàiqīng máochá).
Прэсаванне (紧压, jǐnyā): Не абавязкова.

Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Мэнхай Маньно Ча.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне ніжэй чайныя выданні даюць для пуэра са старых дрэў Маньно воласці Мэнван. Да прадукту пад знакам яго афіцыйна ніхто не прывязваў.

Знешні выгляд сухога ліста: Шчыльна скручаны, даволі цёмны і бліскучы (条索紧结较黑亮).
Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Водар настою: Чысты (茶香纯正), з моцнай «горна-лясной» нотай (山野气较强); водар трымаецца на дне кубка (杯底留香).
Смак: Гарката прыкметная, даўкасць доўгая, але ў настоі ёсць салодкасць; салодкае вяртанне прыходзіць не адразу, затое добрае, настой даволі поўны (苦显涩长，汤中有甜，回甘稍慢但较好，汤尚饱满).
Колер настою: Залаціста-жоўты, яркі (汤色金黄明亮).
Чайнае дно (завараны ліст): Жоўта-зялёны, роўны (叶底黄绿匀齐).

Пра чай буланшаньскай Маньно адно апісанне кажа толькі, што гарката і даўкасць у яго вельмі моцныя, а сам чай «багаты змесцівам» (苦涩味很重，内含物质丰富).

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных даных у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа. Знак клас не называе; арыенціры ніжэй — для шэн пуэра, якім чай Маньно апісаны ў чайных выданнях.

Тэмпература вады: 95–100 °C.
Колькасць чаю: 5–8 г на 110–150 мл.
Посуд: Гайвань або гліняны імбрычак.
Працэс:
1. Прагрэць посуд.
2. Пакласці чай; прэсаваны — акуратна адламаць, не крышачы ліст.
3. Кооценно прамыць ліст кіпенем і зліць.
4. Першыя настоі — 10–15 секунд.
5. Разліваць цалкам, не пакідаючы ліст у вадзе.
6. Дадаваць час з кожным залівам; пры горкай сыравіне лепш скарачаць пралівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. Шэн пуэр захоўваюць у сухім, чыстым, праветраным месцы без святла і пабочных пахаў, у папяровай або іншай дыхаючай упакоўцы. Такі чай з гадамі мяняецца, і яго нярэдка вытрымліваюць спецыяльна.

10. Кошт і Падробкі

Бягучых коштаў у знойдзеных крыніцах няма. Гандлёвае выданне піша, што з 2010 па 2016 год кошт на чай старых дрэў Маньно вырас у дзесяць разоў; праверыць гэтую лічбу мне няма чым.

Як пазбегнуць падробак:
- Удакладняць, пра якую Маньно гаворка: імя носяць дзве вёскі павета, і іх чай розны.
- Шукаць знак «勐海曼糯茶» і правяраць, што вытворца з павета Мэнхай.
- Памятаць пра змешванне: паводле слоў таго ж выдання, нядобрасумленныя гандляры змешваюць чай Маньно з чаем Лао Маньэ і выдаюць сумесь за Лао Баньчжан.
- Звяраць аблічча з апісаннямі: цёмны шчыльны ліст, залаціста-жоўты настой.

11. Цікавыя Факты

У Мэнхаі дзве вёскі Маньно, і мянушка «малы Баньчжан» (小班章) адносіцца да той, што ў воласці Мэнван.
Сады Маньно воласці Мэнван — самыя паўночныя старыя сады павета: да ракі Ланьцан па прамой крыху больш за 10 км.
Вёску апісваюць як былую стаянку на чайнай дарозе ад Мэнхая да пераправы праз Ланьцан.

12. Параўнанне з іншымі чаямі Мэнхая

Лао Баньчжан (老班章): Эталон магутнага буланшаньскага пуэра; ад яго ідзе мянушка «малы Баньчжан».
Лао Маньэ (老曼峨): Горкі буланшаньскі чай; паводле слоў гандлёвага выдання, менавіта з ім Маньно змешваюць пры падробцы Лао Баньчжана.
Мэнхай (勐海): Павет і яго парасонавы знак; «勐海曼糯茶» — адзін з асобных знакаў павета па гарах і вёсках.

У заключэнне:

Мэнхай Маньно Ча — знак, за якім больш пытанняў, чым дакументаў: клас не названы, вёсак з гэтым імем у павеце дзве. Больш вядомая тая, што ў воласці Мэнван: самы паўночны стары сад Мэнхая, былая стаянка на чайнай дарозе, тры народы ў трох пасёлках і пуэр, які чайныя выданні апісваюць як цёмны, гаркавата-даўкі і салодкі ў паслясмаканні.