Xiāngyáng gāoxiāng chá

Сян’ян Гаасян Ча (Xiāngyáng gāoxiāng chá, 襄阳高香茶) — «высокаараматны чай Сян’яна», агульны чайны брэнд і геаграфічны сертыфікацыйны знак гарадской акругі Сян’ян (襄阳) на паўночным захадзе правінцыі Хубэй. Пад ім працуюць маркі розных паветаў і, паводле мясцовых апісанняў, выпускаецца зялёны, чырвоны і цёмны чай, але твар брэнда зялёны: формула якасці — «высокі каштанавы водар, мяккі смак, яркі настой, вытрымка многіх заварванняў» (高栗香、滋味醇、汤色亮、耐冲泡). Знак зарэгістраваны ў 2012 годзе.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Адзінага класа няма. Мясцовыя апісанні пералічваюць пад брэндам зялёны, чырвоны і цёмны чай; на конкурсах «楚茶杯» 2024–2025 гадоў, паводле дадзеных Сян’янскай акадэміі сельскагаспадарчых навук, чаі брэнда ўзнагароджвалі і як зялёныя, і як чырвоныя. Формула якасці, апісанне знака і эталонныя ўзоры адносяцца да зялёнага; дакумента, які замацоўвае за знакам адзін клас, у знойдзеных крыніцах няма.
Паходжанне: Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, Húběi), гарадская акруга Сян’ян (襄阳, Xiāngyáng).
Зона знака: Рэестр партала геаграфічных указанняў называе раёнам паходжання ўсю цяперашнюю адміністрацыйную тэрыторыю Сян’яна (襄阳市现辖行政区域). Вытворчасць засяроджана на поўдні — у паветах Наньчжан (南漳), Баокан (保康) і Гучэн (谷城).
Геаграфічныя каардынаты: Каля 32° пн. ш. і 111–112° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Старажытнасць. Мясцовыя публікацыі пішуць пра «больш чым тры тысячы гадоў» чаяводства ў Сян’яне. Гэта традыцыйная формула такіх тэкстаў, а не правераная дата.
- Мін і Цын. Паводле тых жа публікацый, Сян’ян быў важным перавалачным цэнтрам Вялікага чайнага шляху (万里茶道).
- 2012. 14 студзеня апублікавана рэгістрацыя геаграфічнага сертыфікацыйнага знака «襄阳高香茶» — № 9011381, уладальнік — Сян’янская чайная асацыяцыя.
- 2013. Хубэйскае ўпраўленне па кантролі якасці і тэхнічным наглядзе зацвердзіла правінцыйны стандарт DB42/T 897-2013 «襄阳高香茶 (地理标志证明商标)»: выпушчаны 8 красавіка, дзейнічае з 14 мая 2013 года. Яго тэксту ў знойдзеных крыніцах няма.
- 2023. На першым правінцыйным конкурсе «楚茶杯» марка «襄阳高香茶 · 玉皇剑» атрымала званне «караля» зялёнага чаю.
- Пагадненне з Еўрасаюзам. Імя значыцца ў спісе са 175 кітайскіх найменняў другой чаргі пагаднення Кітая і Еўрасаюза аб геаграфічных указаннях; мясцовая прэса (2023) адносіць уключэнне да 2022 года.
- 2024. Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці ўключыла Сян’ян Гаасян Ча ў першую групу з 44 праектаў нацыянальнай праграмы аховы геаграфічных указанняў.
- 2026. Уведзены правінцыйны стандарт DB42/T 2501-2026 «襄阳高香茶加工技术规程» — правілы перапрацоўкі. Паводле дадзеных Сян’янскай акадэміі сельскагаспадарчых навук, яго прымяняюць 30 прадпрыемстваў.
Назва: «Сян’ян» (襄阳) — імя акругі, «гаасян» (高香) — «высокі водар».
Культурнае значэнне: Мадэль «марка прадпрыемства плюс агульны брэнд»: пад агульным імем — маркі «汉家刘氏», «玉皇剑», «水镜庄», «荆山锦» і мясцовыя імёны накшталт «磨坪贡茶».

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сарты / Культывары: Назваў сартоў для гэтага брэнда ў знойдзеных крыніцах няма.
Стандарт збору: Пры распрацоўцы эталонных узораў 2024 года патрабаванні да сыравіны пашырылі: замест адзіночнай пупышкі, пупышкі з адным або двума лістамі — да «пупышкі з двума-трыма лістамі» (一芽二三叶).
Час збору: Тыя ж патрабаванні ахопліваюць чай да Цынміна (明前), чай сезона Гуюй (谷雨) і, нарэшце, майскі «летне-асенні» чай.
Эталонныя ўзоры: Паводле паведамлення сян’янскага ўпраўлення сельскай гаспадаркі (верасень 2024 года), эксперты ацанілі 41 узор ад 15 прадпрыемстваў і ўстанавілі чатыры сарты: вышэйшы (特级), першы, другі і трэці; чатыры ранейшыя формы ліста звялі да двух — завітой (曲形) і жгутавой (条形). Эталонаў атрымалася сем: завітыя чатырох сартоў і прамыя жгутавыя трох.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Горы поўдня Сян’яна; мясцовыя апісанні адносяць акругу да зоны высокаараматных зялёных чаёў гор Цыньба (秦巴山).
Клімат: Субтрапічны мусонны, з халоднай зімой і гарачым летам; апісанне 2013 года адзначае вялікія перапады тэмператур і скупыя веснавыя дажджы. Паводле публікацыі пра эталонныя ўзоры, зімовы спакой кустоў тут даўжэйшы, чым у Чжэцзяне і Фуцзяні, і ліст паспявае назапасіць больш рэчываў.
Галоўная зона: Паводле «Хубэй жыбаа» (2024), ядром вырошчвання служыць пасёлак Ушань (五山镇) павета Гучэн — каля 58 тыс. му садоў.
Плошча і выпуск: Паводле «Хубэй жыбаа», у 2022 годзе пад чаем было 460 тыс. му і выпушчана 22 тыс. т сухога чаю; паводле дадзеных акругі, у 2024 годзе плошча садоў наблізілася да 500 тыс. му, выпуск — каля 30 тыс. т, экспарт — больш чым у 40 краін і рэгіёнаў.
Глебы і вышыня: Паводле апісання 2013 года — у асноўным друзавыя пранікальныя глебы падтыпу жоўта-бурых зямель (黄棕壤). Вышынь у метрах у знойдзеных крыніцах няма.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Правінцыйны стандарт DB42/T 2501-2026, паводле апісання распрацоўшчыкаў, рэгулюе ўсю перапрацоўку — ад збору свежага ліста да ўпакоўкі. Тэксту стандарта і параметраў аперацый у знойдзеных крыніцах няма.

Агульная схема класа для зялёнага чаю, а не апісанне тэхналогіі гэтага брэнда:

Завяльванне (摊放, tānfàng).
Фіксацыя (杀青, shāqīng).
Скручванне (揉捻, róuniǎn).
Сушка (干燥, gānzào).

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанні адносяцца да зялёнага чаю; для чырвонага і цёмнага дадзеных няма. Аснова — апісанне знака Хубэйскага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці (2022); аб ранейшых чатырох формах ліста — даведачнае апісанне 2013 года.

Вонкавы выгляд сухога ліста: Шчыльны, круглявы і прамы жгут ізумруднага колеру. Ранейшыя формы — ігольчастая (з адзіночных пупышак), плоская, завітая з сярэбраным ворсам і жгутавая.
Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Водар настою: Насычаны водар смажанага каштана з кветкавай нотай (板栗香浓郁带花香); у ігольчастай і завітай формаў апісаны як чысты, свежы і доўгі.
Смак: Свежы і бадзёры (鲜爽); у формуле брэнда — мяккі і насычаны (滋味醇).
Колер настою: Празрысты, жоўта-зялёны, яркі; у ігольчастай формы — абрыкосава-зялёны.
Чайнае дно (завараны ліст): Жоўта-зялёнае, яркае, пупышкі з лістамі роўныя; у завітай формы яны раскрываюцца «кветкай».

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных патрабаванняў знака ў знойдзеных крыніцах няма. Газета «Цзінцзі жыбаа» ў 2023 годзе паведаміла, што ў чаі знойдзена да 68 асноўных араматычных рэчываў, а ўтрыманне гераніёлу, неролідолу і фітолу на 10 % і больш вышэй, чым у большасці падобных зялёных чаёў. Метаду і выбаркі публікацыя не называе; гэта словы крыніцы, а не норма.

8. Заварванне

Практыка класа; параметры залежаць ад таго, які чай пад брэндам у руках.

Зялёны: 80–85 °C, 3 г на 150 мл, першы настой 40–60 секунд, шкляны стакан або гайвань, два-тры паўторныя залівы.
Чырвоны: 90–95 °C, 3 г на 150 мл, першы настой каля хвіліны, гайвань або фарфоравы чайнік, некалькі праліваў з падаўжэннем.

9. Захоўванне

Практыка класа. Зялёны чай — у герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў, выпіць на працягу года. Чырвоны — у сухім цёмным месцы пры пакаёвай тэмпературы, у шчыльнай упакоўцы.

10. Кошт і Падробкі

Дадзеных аб коштах у знойдзеных крыніцах няма. Кошт брэнда, паводле дадзеных акругі, у 2024 годзе ацэнены ў 927 млн юаняў.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць сертыфікацыйны знак «襄阳高香茶» (№ 9011381) і пытацца, ці дапушчаны вытворца да яго выкарыстання.
- Правяраць, што вытворца з гарадской акругі Сян’ян.
- З 2024 года ў зялёнага чаю брэнда ёсць эталонныя ўзоры чатырох сартоў — вышэйшага, першага, другога і трэцяга; сорт варта ўдакладняць у прадаўца.
- Каштанавы водар ёсць у многіх зялёных чаёў Кітая і паходжання не даказвае.

11. Цікавыя Факты

Другая палова імя называе не сорт і не форму ліста, а ўласцівасць — «высокі водар»; знак пры гэтым ахоплівае ўсю гарадскую акругу.
Апісанне 2013 года называе Сян’ян краем «старым і маладым»: чай тут быў здаўна, але ўсур’ёз яго сталі развіваць з 1970-х гадоў, і пісьмовых сведчанняў па гісторыі мясцовага чаю мала.
Пры распрацоўцы эталонных узораў патрабаванні да сыравіны не ўзмацнілі, а змякчылі — да пупышкі з двума-трыма лістамі і майскага чаю.

12. Параўнанне з іншымі чаямі Сян’яна

Сян’ян Хун (襄阳红): Чырвоны чай той жа акругі са сваім знакам.
Баокан Люйча (保康绿茶): Зялёны чай павета Баокан са сваім знакам; прэса згадвае баоканскія маацзянь і чырвоны чай і пад агульным брэндам.
Мопін Гунча (磨坪贡茶): Горны зялёны чай павета Наньчжан; уваходзіць у лік мясцовых імёнаў пад агульным брэндам.
Сешань Дэцуй (薤山叠翠): Зялёны чай гор Сешань павета Гучэн, асобны прадукт з геаграфічным указаннем.

У заключэнне:

Сян’ян Гаасян Ча — агульная шыльда чайнай галіны Сян’яна: знак 2012 года, стандарты 2013 і 2026 гадоў, другі спіс пагаднення з Еўрасаюзам і першая група нацыянальнай праграмы аховы. Пад ёй выпускаюць розныя класы, але твар брэнда — зялёны чай з каштанавым водарам і яркім настоем, які з 2024 года звяраюць па эталонных узорах.

Крыніцы

Нарматыўныя дакументы

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»