Yóuxī hóng

Юсі Хун (Yóuxī hóng, 尤溪红) — чырвоны чай павета Юсі (尤溪县) гарадской акругі Саньмін у цэнтры правінцыі Фуцзянь. Поўная назва па стандарце — «尤溪红茶», а «尤溪红» — яе прама названае скарачэнне. Галоўная асаблівасць, запісаная ў стандарце, — лёгкае ўстрэсванне ліста падчас завяльвання: прыём улунскай школы, для чырвонага чаю незвычайны. Назва ахоўваецца геаграфічным сертыфікацыйным знакам, патрабаванні да чаю задае групавы стандарт 2022 года, а зона вытворчасці супадае з усёй цяперашняй тэрыторыяй павета.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Чырвоны чай (红茶, hóngchá). Групавы стандарт T/CSTEA 00040-2022 «Геаграфічны сертыфікацыйны знак. Юсі хунча» прама вызначае яго як чырвоны чай.
Катэгорыя: Фуцзяньскі чырвоны чай з геаграфічным знакам; асобны групавы стандарт для «высокаараматнага» юсіскага чырвонага чаю прыняты ў 2024 годзе.
Паходжанне: Кітай, правінцыя Фуцзянь (福建, Fújiàn), гарадская акруга Саньмін (三明, Sānmíng), павет Юсі (尤溪, Yóuxī).
Зона аховы: Стандарт абмяжоўвае вытворчасць цяперашняй адміністрацыйнай тэрыторыяй павета Юсі. Правінцыйны пералік знакаў паказвае той самы павет як прыналежнасць трымальніка знака.
Рэжым аховы: Геаграфічны сертыфікацыйны знак Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці Кітая (CNIPA) № 15234145, тавар — чай. У правінцыйным пераліку на 30 чэрвеня 2026 года рэгістрацыя значыцца дзейнай.
Геаграфічныя каардынаты: Павет Юсі — каля 26,2° пн. ш. і 118,2° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- X стагоддзе. Даведачныя сайты, спасылаючыся на «некаторыя матэрыялы», пішуць, што ў Юсі пачалі вырошчваць чай з сярэдзіны X стагоддзя. Першакрыніцы гэтай даты я не бачыў.
- Эпоха Сун. Юсі — радзіма філосафа Чжу Сі (朱熹). Папулярныя тэксты пра юсіскі чай цытуюць яго верш «Чайны ачаг» (茶灶), але ён напісаны пра камень у гарах Уішань, а не пра Юсі.
- 2022. 28 чэрвеня апублікаваны групавы стандарт T/CSTEA 00040-2022. Яго распрацавалі павятовая чайная асацыяцыя і чайнае таварыства Саньміна. Ёсць і рэгламент вытворчасці T/CSTEA 00041-2022, а ў зялёнага чаю павета — свой стандарт T/CSTEA 00043-2022.
- 2024. 21 лютага Фуцзяньская асацыяцыя вучоных і тэхнікаў старэйшага пакалення выпусціла групавы стандарт T/FASST 00002-2024 «Юсіскі высокаараматны чырвоны чай»: градацыі, свежы ліст, тэхналогія, патрабаванні да якасці, маркіроўка, захоўванне.
Назва: «Юсі» (尤溪) — імя павета і ракі; «хун» (红) — «чырвоны», скарачэнне ад «хунча» (红茶).
Культурнае значэнне: Даведачныя сайты са спасылкай на Фуцзяньскае чайнае таварыства адносяць Юсі да «мнагакласавых» чайных раёнаў правінцыі: тут робяць і зялёны, і чырвоны, і іншыя чаі. Для павета чырвоны чай — другая ахоўная лінія побач з зялёным.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Гатунак / Культывар: Стандарт патрабуе гатункаў, прыдатных для чырвонага чаю, але, па знойдзеным пераказе, канкрэтных гатункаў не называе. Даведачныя сайты пішуць, што да 2009 года ў павеце было больш за дваццаць гатункаў правінцыйнага і дзяржаўнага ўзроўню; зверыць гэта я не змог. Паводле звестак Саньмінскага гарадскога ўпраўлення сельскай гаспадаркі (2025), у павеце ў асноўным вырошчваюць Фуюнь № 6 (福云6号), Мэйчжань (梅占), Тэ Гуаньінь (铁观音), Цзінь Гуаньінь (金观音), мясцовы цайча (菜茶), Цзінь Мудань (金牡丹) і Цілань (奇兰) — гэта гатункі ўсіх чаёў павета, а не пералік стандарту чырвонага чаю.
Сыравіна: Па стандарце — маладыя пупышкі і парасткі. Гарадское ўпраўленне сельскай гаспадаркі піша, што тры лініі прадукцыі «尤溪红» робяць з адзіночных пупышак па тэхналогіі гунфу-чырвонага чаю.
Стандарт і час збору: Дакладных дадзеных у знойдзеных пераказах стандарту няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Цэнтр правінцыі Фуцзянь, паміж горнымі сістэмамі Даюнь (戴云山) і Уішань.
Клімат: Паводле даведачных сайтаў са спасылкай на Фуцзяньскае чайнае таварыства — субтрапічны мусонны, з рысамі і кантынентальнага, і марскога; мяккі круглы год, дажджлівы.
Глебы: Кіслыя чырваназёмы на карэнных пародах, друзлыя, з глыбокім профілем (тая самая крыніца).
Вышыня вырошчвання: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Стандарт T/CSTEA 00040-2022 запісвае такую паслядоўнасць:

Завяльванне з лёгкім ўстрэсваннем (萎凋, wěidiāo; 轻摇青, qīng yáoqīng). Ліст завяльваюць і злёгку ўстрэсваюць — прыём, які прыйшоў з улунскай школы.
Скручванне (揉捻, róuniǎn).
Ферментацыя (发酵, fājiào).
Сушка (干燥, gānzào).
Сартаванне і даводка арамату.

Устрэсванне пашкоджвае краі ліста і запускае частковае акісленне яшчэ да скручвання; так улунская школа развівае кветкавы арамат. Гэта агульнае тлумачэнне прыёму, а не замер менавіта для Юсі Хун. Параметраў працэсу ў знойдзеных пераказах стандарту няма.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Сенсорных градацый стандарту я не бачыў. Ніжэй два апісанні. Першае дало Саньмінскае гарадское ўпраўленне сельскай гаспадаркі (2025) — пра лініі «尤溪红» з адзіночных пупышак. Другое паўтараюць даведачныя сайты. У колеры настою яны разыходзяцца; з дакументам знака не зверына ні адно.

Знешні выгляд сухога ліста: Паводле гарадскога ўпраўлення — шчыльны і тонкі, алеісты, з прыкметнымі залацістымі кончыкамі (紧细、油润、金毫显). Паводле даведачных сайтаў — шчыльны і тонкі, з добра захаванымі кончыкамі (紧细，苗锋良好), залацісты, з мноствам варсінак (色泽金黄多毫).
Арамат сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Арамат настою: Паводле гарадскога ўпраўлення — свежы, стойкі, з кветкава-фруктовымі нотамі і гатункавым араматам (鲜活、持久、显花果香、品种香). Паводле даведачных сайтаў — насычаны, з цукровым тонам (浓郁带糖香).
Смак: Паводле гарадскога ўпраўлення — салодкі, мяккі і гладкі (甘甜、醇滑). Паводле даведачных сайтаў — мяккі, з салодкім паслясмакам (醇和回甘).
Колер настою: Паводле гарадскога ўпраўлення — аранжава-чырвоны, яркі (橙红明亮); паводле даведачных сайтаў — аранжава-жоўты, яркі (橙黄明亮).
Чайнае дно (завараны ліст): Паводле гарадскога ўпраўлення — адны пупышкі, роўныя, мяккія і бліскучыя (全芽匀整、软亮). Паводле даведачных сайтаў — чырвонае, роўнае, тонкае і мяккае (红均细软).

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных паказчыкаў стандарту ў знойдзеных пераказах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для чырвонага чаю.

Тэмпература вады: 90–95 °C.
Колькасць чаю: 3–4 г на 150 мл.
Посуд: Белая фарфоравая гайвань — у ёй бачны колер настою.
Працэс:
1. Прагрэць посуд.
2. Першы настой — 10–20 секунд.
3. Кожны наступны — крыху даўжэй.
4. Чатыры-шэсць заліванняў.

Даведачны сайт раіць для юсіскага чырвонага чаю круты кіпень, 4 г на 100 мл і першае кароткае заліванне на 5–7 секунд як прамыванне.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, пры пакаёвай тэмпературы, у сухім цёмным месцы, без пабочных пахаў. Чырвоны чай пераносіць захоўванне лепш за зялёны, але кветкавы арамат з часам слабее.

10. Цана і Падробкі

Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць на ўпакоўцы знак геаграфічнага ўказання.
- Правяраць, што чай зроблены ў павеце Юсі.
- Не блытаць з юсіскім зялёным чаем: у таго свой знак і свой стандарт.

11. Цікавыя Факты

У стандарт чырвонага чаю запісаны ўлунскі прыём — лёгкае ўстрэсванне ліста.
«Юсі Хун» — афіцыйнае скарачэнне, прама названае ў стандарце.
Даведачны сайт прыводзіць фразу, прыпісаную «старцу Чжу» (朱老): уішаньскі скальны чай хочуць пакаштаваць несмяротныя, а юсіскі чырвоны ў свеце не знайсці. Каго маюць на ўвазе, сайт не ўдакладняе. Калі Чжу Сі, то прыпісванне відавочна позняе: чырвоны чай з’явіўся значна пазней за эпоху Сун.
У павета два ахаваныя чаі: чырвоны і зялёны, і ў кожнага свой стандарт 2022 года.

12. Параўнанне з іншымі фуцзяньскімі чаямі

Юсі Люй Ча (尤溪绿茶): Зялёны чай таго самага павета са сваім калектыўным знакам і стандартам T/CSTEA 00043-2022.
Таньян Гун Фу (坦洋工夫): Стары гунфу-чырвоны чай усходу Фуцзяні; у Юсі Хун, у адрозненне ад класічнай гунфу-схемы, запісана ўстрэсванне ліста.
Цзінь Гуаньінь хунча (金观音红茶): Чырвоны чай з улуннага гатунку; прыклад таго самага фуцзяньскага ходу — злучаць чырвоную тэхналогію з улунным араматам.

У заключэнне:

Юсі Хун — чырвоны чай цэнтральнай Фуцзяні з рэдкім для класа радком у стандарце: лёгкае ўстрэсванне ліста пры завяльванні, узятае ва ўлуннай школы. Дакументы пра яго дакладныя ў галоўным — клас, зона на ўсю тэрыторыю павета, тэхналогія і знак, — а апісанні смаку даюць гарадское ўпраўленне сельскай гаспадаркі і даведачныя сайты: шчыльны тонкі ліст з залацістымі кончыкамі, салодкі мяккі смак; у колеры настою, аранжава-чырвоным або аранжава-жоўтым, яны разыходзяцца.