Téngchōng lǜchá · thetea.app

Тэнчун Люйча (Téngchōng lǜchá, 腾冲绿茶) — зялёны чай гарадскога павета Тэнчун (腾冲市) гарадской акругі Баошань на захадзе правінцыі Юньнань, ля мяжы з М’янмай. Імя — адзін з пяці геаграфічных сертыфікацыйных знакаў, якія Тэнчун, паводле паведамлення мясцовых улад, зарэгістраваў у 2016 годзе па пяці класах чаю.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Клас пазначаны ў імені, якое стаіць у шэрагу пяці знакаў па класах — 绿茶, 红茶, 乌龙茶, 黑茶, 白茶, — і пацверджаны апісаннем знака: усе яго прадукты зялёныя.
Катэгорыя: Юньнаньскі зялёны чай; геаграфічны сертыфікацыйны знак з серыі «腾冲茶».
Прадукты знака: Абсмажаны (炒青, chǎoqīng), высушаны гарачым паветрам (烘青, hōngqīng) і сонечны (晒青, shàiqīng) зялёны чай, кожны ў двух відах — неапрацаваны чай (毛茶, máochá) і рафінаваны (精制茶, jīngzhìchá). Такі падзел быў і ў нацыянальным стандарце буйналіставага зялёнага чаю GB/T 14456.2-2008; рэдакцыя 2018 года, паводле яе прадмовы, ад яго адмовілася.
Паходжанне: Кітай, правінцыя Юньнань (云南, Yúnnán), гарадская акруга Баошань (保山, Bǎoshān), гарадскі павет Тэнчун (腾冲, Téngchōng).
Зона знака: Паводле зводнай базы геаграфічных указанняў «地理标志特产大全», уся цяперашняя адміністрацыйная тэрыторыя павета Тэнчун (腾冲县现辖行政区域). Правілаў знака я не знайшоў; заяўку на ўсе пяць знакаў серыі, паводле даных павятовага чайнага ўпраўлення, падала чайная асацыяцыя Тэнчуна.
Геаграфічныя каардынаты: Каля 25,0° пн. ш. і 98,5° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Пачатак. Паводле павятовай публікацыі 2014 года, чай у Тэнчуне саджаюць з гадоў Хун’у (洪武) дынастыі Мін (明).
- 1912–1921. Паводле публікацыі на сайце ўрада Тэнчуна (2021), Фэн Чжэньго (封镇国), які з 1912 года служыў інспектарам у Сяомэнтуне (小猛统) па суседстве з чайным Мэнку (勐库), закупіў больш за 12 тыс. цзіняў мэнкускіх чайных насення і высадзіў іх каля роднай вёскі Цуаньлун (窜龙村), а пазней раздаваў насенне па воласцях разам з настаўленнем па пасадцы. Публікацыя называе яго пачынальнікам садовага чаяводства ў даліне ракі Лунчуаньцзян (龙川江). Павятовая публікацыя 2014 года адносіць завоз насення да 1920-х гадоў.
- 1941–1942. Паводле той жа публікацыі 2021 года, 30 студзеня 1941 года ў павеце адкрыліся курсы чаяводства, куды запісалася больш за сто вучняў; сярод выкладчыкаў быў запрошаны спецыяліст па чаі Лу Ін (陆溁). Сын Фэн Чжэньго, Фэн Вэйдэ (封维德), звёў вопыт двух пакаленняў у дапаможнік «Чжун ча цянь шо» (《种茶浅说》) — «Коратка пра вырошчванне чаю»; Лу Ін яго прагледзеў і напісаў прадмову. У маі 1942 года Тэнчун занялі японскія войскі, і курсы распусцілі.
- 2015–2016. Паводле даных павятовага чайнага ўпраўлення, у 2015 годзе чайная асацыяцыя Тэнчуна падала заяўку на пяць знакаў па класах чаю; паводле паведамлення ўрада, у 2016 годзе знакі зарэгістраваны, сярод іх 腾冲绿茶.
- 2019. Знак — у правінцыйным пераліку геаграфічных знакаў Юньнані на 28 снежня 2019 года (радок 66).
- 2024. Упраўленне сельскай гаспадаркі паведамляла пра пяць геаграфічных сертыфікацыйных знакаў на чай у павеце.
Назва: 腾冲 (Téngchōng) — імя гарадскога павета, раней Тэн’юэ (腾越); 绿茶 (lǜchá) — зялёны чай.
Могача. Могача (磨锅茶, móguōchá) — мясцовы тэнчунскі чай. Паводле адказу гарадскога ўпраўлення сельскай гаспадаркі (2024), на конкурсах 2023 года могача судзілі асобнай ад зялёнага чаю катэгорыяй, а план развіцця галіны на 2023–2025 гады ставіць задачу адзінага брэнда «磨锅茶» з ухілам на ахову геаграфічнага ўказання. Паводле нарыса на сайце ўрада Тэнчуна (2025), у воласці Пучуань (蒲川) марку могача зарэгістравалі ў 1994 годзе, і з таго часу яго там робяць многія. Да якога класа адносіцца могача і як ён суадносіцца са знакам «腾冲绿茶», крыніцы не гавораць.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сорт / Культывар: У апісанні знака не названы. Паводле ўпраўлення сельскай гаспадаркі, у 2023 годзе ў павеце было больш за 50 тыс. му папуляцыі 云南群体大叶种 (Yúnnán qúntǐ dàyèzhǒng), 64 тыс. му клонавага сорту 云抗10号 (Yúnkàng shí hào) і 47 тыс. му супольнасцей старых чайных дрэў (1 му — каля 667 м²). На 2024 год упраўленне сельскай гаспадаркі рэкамендавала з чайных сартоў два — 紫娟 (Zǐjuān) і 佛香3号 (Fóxiāng sān hào). Што з гэтага ідзе на зялёны чай, крыніцы не гавораць.
Сыравіна: Рафінаваны абсмажаны чай паводле апісання знака — адзіночныя пупышкі, гэта значыць самая пяшчотная сыравіна. У неапрацаваным чаі «сустракаюцца пяшчотныя сцябліны». Стандарту збору я не знайшоў.
Час збору: Даных у знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Захад Юньнані, каля хрыбта Гаалігуншань (高黎贡山). Паводле даных урада Тэнчуна, мяжа павета з М’янмай — 150 км.
Клімат і глебы: Тэнчун вядомы вулканамі. Паводле павятовай публікацыі 2014 года, клімат тут трапічны мусонны, сярэднегадавая тэмпература — 14,9 °C, ападкаў — 1400–1700 мм у год, а чай расце на вулканічных лававых плато, на ўрадлівых вулканічных попелавых глебах. Гэта апісанне павета, а не патрабаванні знака.
Вышыня вырошчвання: Для зоны знака даных няма. Паводле павятовай публікацыі 2014 года, вышыні ў Тэнчуне — ад 930 да 3780 м.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Тэхналогіі гэтага чаю і яе параметраў у знойдзеных крыніцах няма. Зялёны чай звычайна робяць так:

Раскладванне свежага ліста (摊放, tānfàng).
Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне.
Скручванне (揉捻, róuniǎn).
Сушка (干燥, gānzào): У катле — абсмажаны чай, гарачым паветрам — хунцын, на сонцы — шайцын.

Неапрацаваны чай затым сартуюць і дапрацоўваюць у рафінаваны. Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Тэнчун Люйча.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Воблік — паводле апісання знака ў зводнай базе геаграфічных указанняў; ніжэй галоўнае з шасці апісанняў.

Вонкавы выгляд сухога ліста: Абсмажаны неапрацаваны — шчыльны, цяжкі, з вострымі кончыкамі, шэра-зялёны і свежы (灰绿鲜润); абсмажаны рафінаваны — адзіночныя прамыя пупышкі, суцэльна пакрытыя серабрыстым пухам (单芽紧直…银毫满坡). Хунцын — мясісты, з кончыкамі, зялёны і алеісты, з пухам. Шайцын — мясісты, цёмна-зялёны, у рафінаванага пуху «асабліва многа» (白毫特多).
Арамат сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Арамат настою: Чысты высокі стойкі (清高持久) у абсмажанага неапрацаванага, стойкі арамат пяшчотнага ліста (嫩香持久) у рафінаванага, густы арамат пяшчотнага ліста ў хунцына, чысты (清香) у шайцына.
Смак: Насычаны, свежы і бадзёры (浓鲜爽) у абсмажанага, свежы, бадзёры і мяккі (鲜爽浓醇) у хунцына, насычаны і мяккі (浓醇) або мяккі і поўны (醇厚爽口) у шайцына.
Колер настою: Жоўта-зялёны і празрысты (黄绿明亮) амаль ва ўсіх відаў; у рафінаванага абсмажанага — зялёны і яркі (绿亮).
Чайнае дно (завараны ліст): Мясістае, пяшчотнае і мяккае, жоўта-зялёнае і яркае; у рафінаванага абсмажанага — пяшчотна-зялёнае; у шайцына — з пупышкамі. У апісанні сонечнага неапрацаванага чаю ў базе дзве відавочныя памылкі друку; сэнс адноўлены па суседніх апісаннях.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных даных у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

Тэмпература вады: 80–85 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуд: Шкляная шклянка або белая гайвань.
Працэс: Прагрэць посуд, наліць ваду па сценцы; першы настой — праз 40–60 секунд; піць, пакідаючы частку настою, і даліваць ваду; два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць геаграфічны сертыфікацыйны знак «腾冲绿茶»; паводле зводнай базы геаграфічных указанняў, яго нумар — 17175323.
- Правяраць, што вытворца з Тэнчуна.
- Не блытаць знак з чатырма суседнімі знакамі серыі: у кожнага класа свой.

11. Цікавыя Факты

Паводле павятовай публікацыі 2014 года, перапіс налічыў у Тэнчуне 115 мясцовых рэсурсаў чайнага куста, і спецыялісты называлі павет «скарбніцай сартоў».
Адна з тэнчунскіх кампаній — сярод складальнікаў нацыянальнага стандарту буйналіставага зялёнага чаю GB/T 14456.2-2018.
Паводле нарыса на сайце ўрада Тэнчуна (2025), у воласці Пучуань каля агменю п’юць «грымотны чай» (雷响茶); як яго рыхтуюць, нарыс не апісвае.

12. Параўнанне з іншымі юньнаньскімі зялёнымі чаямі

Юньнань Люйча (云南绿茶): Агляд юньнаньскага зялёнага чаю ўсіх трох спосабаў сушкі.
Хуэйлун Люйча (回龙绿茶): Зялёны чай суседняга павета Лянхэ акругі Дэхун.
Дэхун Гушу Люйча (德宏古树绿茶): Зялёны чай са старых дрэў суседняй акругі Дэхун.
Наньцзянь Люйча (南涧绿茶): Зялёны чай са знакам павета Наньцзянь акругі Далі.
Тэнчун Хунча (腾冲红茶): Суседні знак той жа серыі — чырвоны чай.

У заключэнне:

Тэнчун Люйча — зялёны чай вулканічнага краю каля хрыбта Гаалігуншань. Знак 2016 года ахоплівае ўсе тры спосабы сушкі, ад неапрацаванага чаю да пупышак у серабрыстым пуху, з жоўта-зялёным настоем і свежым насычаным смакам. Правілаў знака і тэхналогіі знойдзеныя крыніцы не называюць, а як са знакам суадносіцца мясцовы могача, застаецца адкрытым.

Крыніцы

Нарматыўныя дакументы

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»