Tiānhuá gǔjiān

Цяньхуа Гуцзянь (Tiānhuá gǔjiān, 天华谷尖) — зялёны чай павета Тайху (太湖县) гарадской акругі Аньцын на паўднёвым захадзе правінцыі Аньхой, ля паўднёвых схілаў гор Дабешань. Сухі ліст падобны на рысавае зерне (形似稻谷), настой — смарагдава-зялёны. Чай створаны ў красавіку 1986 года пад кіраўніцтвам прафесара Чэнь Чуаня (陈椽): за аснову ўзялі гістарычны мясцовы чай Наньян Гуцзянь (南阳谷尖) і далі яму новае імя. У снежні 2015 года Галоўная ўправа па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціне ўзяла яго пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем; ахоўнае імя пішацца ў двайной форме «天华谷尖（南阳谷尖）». З возерам Тайху ў Цзянсу павет не звязаны.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá): завяльванне, фіксацыя, сушка. Павятовая ўправа культуры і турызму (2023) называе яго зялёным чаем тыпу хунцын (烘青), гэта значыць высушаным гарачым паветрам.
Катэгорыя: Адноўлены знакаміты чай Аньхоя (1986); прадукт з геаграфічным указаннем (2015).
Паходжанне: Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, Ānhuī), гарадская акруга Аньцын (安庆, Ānqìng), павет Тайху (太湖, Tàihú). Другое імя — Наньян Гуцзянь (南阳谷尖, Nányáng gǔjiān).
Зона аховы: Дзесяць валасцей і пасёлкаў павета Тайху: Цяньхуа (天华镇), Люфань (刘畈乡), Міто (弥陀镇), Бэйчжун (北中镇), Байлі (百里乡), Нючжэнь (牛镇镇), Танцюань (汤泉乡), Сыцянь (寺前镇), Цзіньсі (晋熙镇) і Чэнсі (城西乡) — паводле даведачнага артыкула аб прадукце.
Геаграфічныя каардынаты: Павет Тайху — каля 30,4° пн. ш. і 116,3° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Да 1986 года. Павятовыя крыніцы пішуць, што пры Мін і Цын мясцовы «пупышкавы чай» (芽茶) ішоў данінай у Міністэрства фінансаў (户部贡品), а на паўднёвым захадзе Аньхоя быў вядомы Наньян Гуцзянь; на хронікі яны не спасылаюцца.
- 1986. Паводле павятовых апісанняў, у красавіку 1986 года пад кіраўніцтвам вядомага спецыяліста па чаі прафесара Чэнь Чуаня «раскапалі» гістарычны Наньян Гуцзянь, зрабілі чай «асаблівым спосабам» і перайменавалі ў Цяньхуа Гуцзянь. Выпуск, паводле даных павятовага партала, аднавілі ў 1987 годзе.
- Снежань 1986 года. Кіраўнікі павета прывезлі ў Пекін два цзіня новага чаю Чжао Пучу (赵朴初) — ураджэнцу Тайху, які дзесяцігоддзямі жыў удалечыні ад радзімы. Ён адказаў вершам «咏天华谷尖茶» (раздзел 12).
- Узнагароды. Паводле даных павятовага партала: у 1987 і 1988 гадах Чайнае таварыства правінцыі Аньхой прызнавала чай знакамітым чаем правінцыі; у 1989 годзе Міністэрства сельскай гаспадаркі прысвоіла яму званне «выдатнага знакамітага чаю» (部优名茶); у сакавіку 2002 года чай атрымаў сертыфікат «зялёнага харчовага прадукта», а ў канцы 2002 года — званне вядомай маркі Аньхоя.
- Мясцовы стандарт. Правінцыйны стандарт «地理标志产品天华谷尖茶» DB34/T 426-2015 апублікаваны 30 снежня 2015 года, уведзены 30 студзеня 2016 года і замяніў рэдакцыю DB34/T 426-2004.
- Снежань 2015 года — ахова. Галоўная ўправа па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціне зацвердзіла Цяньхуа Гуцзянь як прадукт з ахоўным геаграфічным указаннем.
- Снежань 2025 года. Імя значыцца ў аб’яве № 660 Дзяржаўнай управы інтэлектуальнай уласнасці аб допуску прадпрыемстваў да спецыяльнага знака.
Назва: Павятовы партал тлумачыць яго так: «цянь» (天) — вышыня гор, «хуа» (华) — лепшае ў рэчы, «гу» (谷) — форма чаю, падобная да збожжа, і адначасова сезон Гуюй (谷雨, «хлебныя дажджы»). «Цзянь» (尖) значыць «кончык»; гэты знак партал не тлумачыць. Імя супадае і з назвай пасёлка і вяршыні Цяньхуа.
Культурнае значэнне: Павет будуе на чаі сістэму марак «два зялёныя і адзін чырвоны» (两绿一红): Цяньхуа Гуцзянь, зялёны Цяньхуа Юньу (天华云雾, раней «二祖禅茶») і чырвоны Цяньхуа Хун (天华红). У інтэрв’ю намесніка кіраўніка павета чайная культура звязана з паданнем аб другім патрыярху чань Хуэйкэ (慧可), які быццам бы пражыў тут больш за трыццаць гадоў і вырошчваў чай з манахамі. Паводле паведамлення 2023 года, Цяньхуа Гуцзянь унесены ў спіс нематэрыяльнай спадчыны павятовага ўзроўню.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сорт / Культывар: У знойдзеных крыніцах гатункі чайнага куста не названы. Мясцовы стандарт дзеліць чай на гатункі якасці (分级), але ягоны тэкст недаступны.
Збор: Паводле паведамлення павятовай управы культуры і турызму (2023), чай збіраюць і робяць каля свята Цынмін (清明); тлумачэнне імя звязвае яго і з сезонам Гуюй (谷雨). Дакладных тэрмінаў у знойдзеных крыніцах няма.
Стандарт збору: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
Патрабаванні да сыравіны: Даных у знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Узгоркі і нізкагор’і паўднёвага захаду Аньхоя; паводле даведачнага артыкула, на паўночны захад ад павятовага цэнтра цягнуцца адгор’і Дабешаня з вяршынямі вышэй за 800 м.
Клімат: Паўночны субтрапічны мусонны з выразнай зменай сезонаў. Даведачны артыкул прыводзіць сярэднюю гадавую тэмпературу 16,4 °C, каля 1937,7 гадзіны сонца ў год, бязмарозны перыяд 249 дзён і 1368,4 мм ападкаў.
Вышыня вырошчвання: Публіцыстычны тэкст пра вершы Чжао Пучу называе радзімай чаю вяршыню Цяньхуа (天华峰) на паўднёвым схіле Дабешаня вышынёй «каля тысячы метраў», з густым лесам, вялікім сутачным перападам тэмператур і туманамі круглы год. Афіцыйнай вышыннай адзнакі няма.
Глебы: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
Плошча садоў: Даведачны артыкул называе 103 тыс. му садоў павета на канец 2017 года; намеснік кіраўніка павета ў інтэрв’ю — 136 тыс. му і 6030 т сухога чаю за 2024 год. Гэта лічбы па ўсім чаі павета, а не па адным Цяньхуа Гуцзянь.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Даведачны артыкул пераказвае тэхнічныя патрабаванні аховы. Этап, на якім ліст набывае форму рысавага збожжа, у знойдзеных тэкстах не апісаны.

Завяльванне свежага ліста (摊放, tānfàng): У прахалодным праветраным месцы 4–6 гадзін, пакуль вільготнасць ліста не апусціцца прыкладна да 70 %.
Фіксацыя (杀青, shāqīng): Пры 120–140 °C, пакуль сціснуты ў кулаку ліст не пачне збірацца ў ком і рассыпацца, а колер не пацямнее; краі не павінны падгарэць.
Сушка (烘焙, hōngbèi) у два прыёмы: Першая сушка — пры 100–120 °C, дасушка — пры 80–100 °C. У гатовым чаі застаецца каля 5 % вільгаці.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Знешні выгляд сухога ліста: Падобны на рысавае зерне (形似稻谷), смарагдава-зялёны (色泽翠绿).
Арамат сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Арамат настою: Чысты (香清) — паводле прыпіскі Чжао Пучу да верша; іншыя апісанні — высокі і доўгі.
Смак: Свежы, бадзёры і поўны (滋味鲜爽、醇厚). Павятовы партал адзначае, што чай вытрымлівае шмат заварак.
Колер настою: Смарагдава-зялёны (汤色碧绿).
Чайнае дно (завараны ліст): Роўнае і светлае (叶底匀整明亮).

Паводле публіцыстычнага тэксту пра вершы Чжао Пучу, у шклянцы лісце ўстае і пагойдваецца, як травінкі.

7. Хімічны Склад

Патрабаванні аховы называюць адзін фізіка-хімічны паказчык: водарастваральных экстрактыўных рэчываў (水浸出物) — не менш за 38 %. Іншых даных у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю: для самога Цяньхуа Гуцзянь рэжымаў у знойдзеных крыніцах няма.

Тэмпература вады: 80–85 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуд: Шкляная шклянка.
Працэс:
1. Прагрэць шклянку, пакласці чай, наліць ваду па сценцы.
2. Першы настой — праз 40–60 секунд; піць, пакідаючы частку настою.
3. Даліць ваду; два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак прадукту з геаграфічным указаннем; двайное імя «天华谷尖（南阳谷尖）」 — афіцыйнае імя ахоўнага прадукту.
- Правяраць, што вытворца з дзесяці валасцей і пасёлкаў павета Тайху акругі Аньцын.
- Ліст — у форме рысавага збожжа, смарагдавы; настой — смарагдава-зялёны.
- Тэксты, якія адносяць чай да Люаня, звязваюць яго з Аньхуа ў Хунані або называюць «адным з дзесяці знакамітых чаёў», павятовымі крыніцамі не пацвярджаюцца.

11. Цікавыя Факты

Чжао Пучу ў вершы «咏天华谷尖茶» перабірае цэйлонскі чай і японскі Удзі і аддае першынство роднаму: «清芬独赏我天华». У прыпісцы да верша (跋) ён апісаў чай трыма словамі: колер смарагдавы, арамат чысты, смак доўгі (色碧、香清而味永).
Мясцовы стандарт на гэты чай існаваў ужо ў 2004 годзе — за адзінаццаць гадоў да дзяржаўнай аховы імя.

12. Параўнанне з іншымі чаямі Аньхоя

Цяньчжу Цзянь Хао (天柱剑毫): Зялёны чай гары Цяньчжу ў суседнім Цяньшане; ліст плоскі, «мечападобны», а ў Цяньхуа Гуцзянь — у форме збожжа.
Юэсі Цуй Лань (岳西翠兰): Зялёны чай павета Юэсі ў сэрцы Дабешаня, таксама новы знакаміты чай 1980-х.
Лю Ань Гуа Пянь (六安瓜片): Знакаміты зялёны чай суседняй акругі Люань; у некаторых тэкстах Цяньхуа Гуцзянь памылкова адносяць да Люаня.

На заканчэнне:

Цяньхуа Гуцзянь — зялёны чай павета Тайху, адноўлены ў 1986 годзе з гістарычнага Наньян Гуцзянь: ліст у форме рысавага збожжа, смарагдавы настой, свежы і поўны смак. За ім — правінцыйны стандарт з 2004 года, дзяржаўная ахова з 2015-га і вершы земляка Чжао Пучу, які аддаў яму першынство перад чаямі Цэйлона і Удзі.