Dàtián gāoshān chá

Дацянь Гаошань Ча (Dàtián gāoshān chá, 大田高山茶) — «высакагорны чай Дацяня», ахоўнае імя чаю павета Дацянь (大田县) гарадской акругі Саньмін у цэнтры правінцыі Фуцзянь. Пад адным імем ідуць два класы — улун і чырвоны чай. Зона — увесь павет, без вышыннага парога, хаця, паводле тэхнічных умоў 2012 года, з садоў вышэй за 600 м больш за 90 % ляжаць на 800–1200 м.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Адзінага класа няма. Патрабаванні да аховы апісваюць улун (乌龙茶, wūlóngchá) і чырвоны чай (红茶, hóngchá) — з рознай тэхналогіяй і розным абліччам.
Катэгорыя: Ахоўнае рэгіянальнае імя павета; «высакагорны» (高山, gāoshān) — радавое слова, а не сорт і не клас.
Паходжанне: Кітай, правінцыя Фуцзянь (福建, Fújiàn), гарадская акруга Саньмін (三明, Sānmíng), павет Дацянь (大田, Dàtián).
Зона аховы: Увесь павет — 19 валасцей, пасёлкаў і гаспадарак, ад Піншаня (屏山) і Цзіяна (济阳) да Шыпая (石牌) і Дунфэна (东风).
Геаграфічныя каардынаты: 117°29′–118°03′ у. д., 25°29′–26°10′ пн. ш. — паводле аб’яўлення CNIPA.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Раннія згадкі. Паводле публікацыі 2021 года на партале «Фуцзянь жыбаа», чаяводства ў павеце прасочваецца з другога года Лунсін (隆兴) эпохі Паўднёвая Сун, гэта значыць з 1164 года. Там жа: павятовы летапіс 1611 года ўжо згадвае гандаль чаем. Першакрыніц я не бачыў.
- Тайваньскія сарты. Паводле той жа публікацыі, у канцы 1995 года павет завёз Цзінь Сюань (金萱), Цынсінь Дамао (青心大冇) і Жуаньчжы Улун (软枝乌龙); артыкул корпуса пра Дацянь Мэй Жэнь Ча адносіць пачатак да 1998–1999 гадоў — даты разыходзяцца.
- 2012. Сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне. Даведачны партал, які перадрукаваў тэхнічныя ўмовы, спасылаецца на аб’яўленне Міністэрства сельскай гаспадаркі № 1813 ад 3 жніўня 2012 года; з першакрыніцай я яго не зверыў. Трымальнік пасведчання — Чайнае таварыства павета Дацянь (大田县茶叶学会).
- 2017. Паводле правінцыйнага пераліку знакаў, сертыфікацыйны знак № 20158090 зарэгістраваны 14 верасня 2017 года; трымальнік — Чайная асацыяцыя павета Дацянь (大田县茶叶协会), тавар — «чай». Паводле публікацыі «Фуцзянь жыбаа» 2021 года, міністэрства сельскай гаспадаркі і сельскіх спраў адзначыла імя званнем дзяржаўнага ўзору сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання (国家级农产品地理标志示范样板).
- 2025. Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці КНР (CNIPA) аб’яўленнем № 640 ад 16 ліпеня прызнала 1409 прадуктаў з геаграфічным указаннем; Дацянь Гаошань Ча — радок 546, заяўнік — тое ж Чайнае таварыства. Другі дадатак задае патрабаванні: сарты, глебы, збор, тэхналогію і аблічча.
Назва: 大田 — імя павета, літаральна «вялікае поле»; 高山茶 (gāoshān chá) — «высакагорны чай».
Культурнае значэнне: Паводле «Фуцзянь жыбаа», Дацянь носіць званне «радзімы кітайскага высакагорнага чаю» (中国高山茶之乡) і называе сябе адзіным паветам з такім званнем. Галоўны брэнд павета — «чай прыгажуні» Дацянь Мэй Жэнь Ча (大田美人茶).

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сарты / Культывары: Патрабаванні CNIPA называюць «новыя высакаякасныя сарты»: Цзінь Гуаньінь (金观音, jīnguānyīn), Тэ Гуаньінь (铁观音, tiěguānyīn), Юэмінсян (悦茗香, yuèmíngxiāng), Даньгуй (丹桂, dānguì) і Тайча № 12 (台茶12号, táichá shí’èr hào) — гэта рэгістрацыйнае імя тайваньскага сорта Цзінь Сюань.
Патрабаванне да сорта: Клонавы, устойлівы, прыстасаваны да мясцовага клімату і прыдатны для свайго класа чаю.
Стандарт збору: Збор з захаваннем куста, партыямі і ў некалькі заходаў; паводле стандарту зрываюць далікатныя верхавінкавыя парасткі (嫩芽梢) — пад патрабаванні ўлуна ці чырвонага чаю; паводле ўмоў 2012 года — ручным шчыпком ці малымі нажніцамі.
Тэрміны збору: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Цэнтр Фуцзяні, заходні схіл сярэдняй часткі хрыбта Дайюньшань (戴云山). Паводле тэхнічных умоў 2012 года, вяршынь вышэй за 1000 м — 175, найвышэйшая — Дасяньфэн (大仙峰), 1553 м.
Вышыня садоў: Там жа: садоў вышэй за 600 м — 66 тыс. му, з іх больш за 90 % на вышыні 800–1200 м.
Клімат: Сярэднесубтрапічны мусонны. Сярэдняя гадавая тэмпература — 15,3–19,6 °C, ападкаў — 1491,7–1809,6 мм у год, бязмарозны перыяд — больш за 275 дзён, сонечнага ззяння ў сярэднім 1723,8 гадзіны ў год.
Глебы: Патрабаванні CNIPA: водапранікальныя чырвоныя, жоўта-чырвоныя і жоўтыя глебы, магутны профіль, ухіл меншы за 25°, pH 4,8–6,1, арганічнага рэчыва 0,6–2,5 %. Паводле ўмоў 2012 года, на паўночным захадзе павета пераважаюць чырвоныя глебы, на паўднёвым усходзе — жоўта-чырвоныя і жоўтыя, таўшчыня слоя звычайна большая за метр.
Угнаенні: У асноўным перапрэлая арганіка, складаныя ўгнаенні — дапаможна.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Патрабаванні задаюць ланцужок аперацый для кожнага класа, але без параметраў — тэмператур, часу і вільготнасці ў іх няма.

Улун:
1. Свежы ліст.
2. Сонечнае завяльванне (晒青, shàiqīng).
3. Страсанне і вытрымліванне ліста (做青, zuòqīng) — у агульнай схеме ўлуна гэта этап частковага акіслення.
4. Фіксацыя (杀青, shāqīng).
5. Фармоўка (做形, zuòxíng).
6. Сушка (烘干, hōnggān).
Чырвоны чай:
1. Свежы ліст.
2. Завяльванне (萎凋, wěidiāo).
3. Скручванне (揉捻, róuniǎn).
4. Ферментацыя, гэта значыць акісленне (发酵, fājiào).
5. Сушка (烘干, hōnggān).

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Аблічча зададзена патрабаваннямі CNIPA 2025 года; яно супадае з тэхнічнымі ўмовамі 2012 года.

Знешні выгляд сухога ліста: Улун — шчыльна скручаны і цяжкі, колер цёмна-зялёны з алейным бляскам (外形紧结、重实；色泽乌绿、油润). Чырвоны — шчыльна скручаныя палоскі (条索紧结).
Арамат сухога ліста: Асобных апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Арамат настою: Улун — высокі, чысты і доўгі, з відавочным кветкавым тонам (香气清高悠长，花香显). Чырвоны — высокі і востры (香气高锐).
Смак: Улун — насычаны і шчыльны, са салодкім свежым паслясмакам (滋味浓厚甘爽), з «высакагорным сугуччам» (高山茶韵) і ўстойлівасцю да многіх проліваў. Чырвоны — салодкі, свежы і бадзёры (滋味甘甜鲜爽).
Колер настою: Чырвоны — залаціста-жоўты, яркі (汤色金黄明亮). Для ўлуна патрабаванні колеру не называюць; у табліцы сартоў 2012 года ён мяняецца ад зеленавата-жоўтага і яркага ў вышэйшага сорта (绿黄、明亮) да светла-жоўтага ў трэцяга і аранжава-жоўтага ў чацвёртага.
Чайнае дно (завараны ліст): Улун — мясісты, мяккі, бліскучы (叶底肥厚软亮). Чырвоны — далікатны, ярка-чырвоны і роўны (叶底嫩艳匀红).

Паводле ўмоў 2012 года ўлун дзеліцца на пяць сартоў, чырвоны — на чатыры. Вышэйшы сорт чырвонага там — мясістыя тонкія палоскі з залацістым ворсам (肥嫩紧细、毫显；茸毛金黄) і ярка-чырвоны настой (红艳), што разыходзіцца з «залаціста-жоўтым» настоем агульнага апісання; дакументы гэтага не тлумачаць.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных паказчыкаў ні патрабаванні CNIPA, ні тэхнічныя ўмовы 2012 года не задаюць. Для бяспекі патрабаванні CNIPA адсылаюць да дзяржаўных нормаў у цэлым, а ўмовы 2012 года называюць іх прама: GB 2762 — забруджвальнікі, GB 2763 — рэшткі пестыцыдаў. Іншых дадзеных пра склад у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа — параметры залежаць ад таго, які чай пад гэтым імем у руках.

Улун: 95–100 °C, 5–7 г на гайвань 100–110 мл, хуткая прамыўка, першыя пролівы 15–20 секунд з паступовым падаўжэннем, шэсць-восем заліваў.
Чырвоны чай: 90–95 °C, 3 г на 150 мл, першы настой каля хвіліны, гайвань або фарфоравы чайнік, некалькі проліваў з падаўжэннем.

9. Захоўванне

Практыка класа. Улун з кветкавым араматам — у герметычнай упакоўцы, у прахалодным цёмным месцы, без вільгаці і пахаў. Чырвоны чай — у сухім цёмным месцы пры пакаёвай тэмпературы, у шчыльнай упакоўцы.

10. Кошт і Падробкі

Дадзеных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак геаграфічнага ўказання або сертыфікацыйны знак № 20158090; вытворца — з павета Дацянь.
- Памятаць, што «высакагорны» на ўпакоўцы без імя павета нічога не гарантуе: 高山茶 — радавое слова.
- Звяраць аблічча: улун — цяжкі цёмна-зялёны ліст з бляскам і кветкавы арамат; чырвоны — шчыльныя палоскі і салодкі высокі арамат.

11. Цікавыя Факты

Сярод сартоў у патрабаваннях — Тайча № 12, гэта значыць тайваньскі Цзінь Сюань: высакагорны чай Дацяня абапіраецца і на тайваньскі матэрыял.
«Чай прыгажуні» (大田美人茶), галоўны брэнд павета, у патрабаваннях да Дацянь Гаошань Ча не згаданы: гэта асобны рэгіянальны брэнд са сваімі групавымі стандартамі.
Паводле дадзеных павета ў тэхнічных умовах, у 2009 годзе ён выпрацаваў 3600 т чаю; паводле «Фуцзянь жыбаа», у 2019 годзе — 12,8 тыс. т чаю-сырца (干毛茶, gān máochá).

12. Параўнанне з іншымі чаямі

Шоўнін Гаошань Ча (寿宁高山茶): Таксама ахоўны «высакагорны» чай Фуцзяні, але зона — толькі вёскі вышэй за 500 м, а класы — чырвоны і зялёны чай.
Дацянь Мэй Жэнь Ча (大田美人茶): Моцна акіслены ўлун таго ж павета, «чай прыгажуні»; асобны брэнд, не апісаны ў патрабаваннях да высакагорнага чаю.
Тэ Гуаньінь (铁观音): Улун павета Аньсі; у Дацяне — адзін з сартоў.
Гао Шань Ча (高山茶): Радавое паняцце для чаёў высакагорных садоў, у корпусе — аглядны артыкул.

У заключэнне:

Дацянь Гаошань Ча — імя цэлага павета, пад якім ідуць улун і чырвоны чай. Дакументы падрабязныя пра месца — сады ў асноўным на 800–1200 м, кіслыя чырвоныя і жоўтыя глебы, клонавыя сарты ад Цзінь Гуаньінь да тайваньскага Тайча № 12 — і пра аблічча: кветкавы арамат ўлуна, салодкі бадзёры смак чырвонага чаю. Лікаў саставу і параметраў апрацоўкі ў іх няма.

Крыніцы

Нарматыўныя дакументы

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»