Баакан Люйча (Bǎokāng lǜchá, 保康绿茶) — зялёны чай павета Баакан (保康县) гарадской акругі Сян’ян на паўночным захадзе правінцыі Хубэй. Павет цалкам горны і ляжыць у сістэме гор Цзіншань (荆山); сады, паводле паведамлення правінцыйнай газеты, стаяць у асноўным вышэй за 800 м, сярод аблокаў і туманаў. Імя ахоўваецца геаграфічным сертыфікацыйным знакам з 2012 года, і зона знака — уся цяперашняя тэрыторыя павета. Апісанне знака малюе тонкі смарагдавы ліст, чысты, высокі і ўстойлівы водар, далікатна-зялёны яркі настой і чай, які вытрымлівае шмат заліванняў.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Клас названы ў самым ахаваным імені; тэхналагічных патрабаванняў знака я не бачыў.
- Катэгорыя: Горны зялёны чай паўночнага захаду Хубэя; геаграфічны сертыфікацыйны знак (2012).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, Húběi), гарадская акруга Сян’ян (襄阳, Xiāngyáng), павет Баакан (保康, Bǎokāng).
- Зона знака: Цяперашняя адміністрацыйная тэрыторыя павета Баакан (保康县现辖行政区域) — так сказана ў даведцы знака. Па кітайскай Вікіпедыі, у павеце дзесяць пасёлкаў і адна воласць, плошча — 3221,53 км².
- Геаграфічныя каардынаты: Каля 31°53′ пн. ш. і 111°16′ у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Пачатак садоў. Паводле паведамлення Міністэрства сельскай гаспадаркі 2014 года, цяперашняя чайная гаспадарка павета пачалася з пробнай пасадкі 203 му ў пачатку 1960-х гадоў; да 2014 года сады выраслі да 158 тыс. му, выпрацоўка — да 9400 т у год. Даведачныя апісанні маркі 保康松针 пішуць, што гэты чай згадваўся ў тэкстах яшчэ пры Тан і быў вядомы ў гады Цяньлуна (乾隆) дынастыі Цын. Першакрыніц яны не называюць, і я іх не бачыў.
- 2012. Зарэгістраваны геаграфічны сертыфікацыйны знак «保康绿茶 BAO KANG GREEN TEA» № 10987830, тавар — чай. Першы тэрмін — з 21 снежня 2012 года па 20 снежня 2022 года.
- 2023. Паводле паведамлення правінцыйнай газеты, у гэтым годзе павет прызнаны «ключавым чаявытворчым паветам краіны» (全国茶叶重点县). Паведамленне 2025 года кажа, што званне «ключавога чайнага павета» (全国茶业重点县域) павет атрымлівае сем гадоў запар, і называе яго сярод «сотні чайных паветаў краіны» (全国茶叶百强县) і дзесяці экалагічных чайных паветаў Кітая.
- 2025. Паведамленнем Упраўлення інтэлектуальнай уласнасці Хубэя ад 30 снежня 2025 года чатыром гаспадаркам павета — дзвюм кампаніям і двум кааператывам — зменены дазволы на карыстанне знакам, са тэрмінам да 20 снежня 2032 года. Гэта канец другога дзесяцігадовага тэрміну, гэта значыць знак прадоўжаны; пра само падаўжэнне паведамленне не кажа.
- Назва: 保康 — імя павета, 绿茶 — «зялёны чай». Англійская частка знака — «BAO KANG GREEN TEA».
- Маркі ўнутры знака: Унутры знака павет развівае ўласны брэнд — ігольчасты 保康松针 (Bǎokāng sōngzhēn, «хваёвыя іголкі Баакана»). Прэса 2025 года называе і грамадскі брэнд «襄阳高香茶 — 保康毛尖、保康红»: «высокаараматны чай Сян’яна» — бааканскі маацзянь і бааканскі чырвоны чай. Чырвоны чай пад гэтым брэндам да знака зялёнага чаю не адносіцца.
- Культурнае значэнне: Чай — адна з галоўных галін павета; паводле паведамлення 2025 года, яна дае працу і даход прыкладна сарака тысячам чалавек.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Гатункі / Культывары: У даведцы знака гатункі не названыя; у знойдзеных крыніцах даных няма.
- Сыравіна: Для знака ў цэлым даных у знойдзеных крыніцах няма. Для маркі 保康松针 даведачныя апісанні называюць збор аднаго пупышка з адным лістом, без лістоў, пашкоджаных насякомымі і марозам.
- Час збору: Для знака ў цэлым даных няма. Для 保康松针, паводле тых жа апісанняў, збор пачынаюць у межах пяці-шасці дзён да або пасля свята Цынмін (清明, Qīngmíng), гэта значыць у пачатку красавіка.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Паўночны захад Хубэя, горы сістэмы Цзіншань. Міністэрства сельскай гаспадаркі ў 2014 годзе апісвала павет так: глыбокія горы і густыя лясы, чыстыя ручаі, грады вяршынь, аблокі і туманы, вялікая розніца дзённых і начных тэмператур, умераныя дажджы.
- Вышыня росту: Сады ў асноўным вышэй за 800 м — паводле паведамлення газеты «Нунцунь сіньбаа» (2025). Апісанне 2026 года называе іншы дыяпазон — ад 600 да 1040 м. Межаў вышыні ў дакументах знака я не бачыў.
- Ядро маркі 保康松针: Паводле даведачных апісанняў — пасёлак Дзянья (店垭) на поўдні павета і наваколлі Хуанбаа (黄堡) на поўначы.
- Плошча садоў: Паводле даных прэсы 2025 года, чайная база павета — 201 тыс. му, з іх 152 тыс. му даюць ураджай; 80 тыс. му — «зялёныя» экалагічныя сады, 15 тыс. му маюць арганічны сертыфікат Еўрасаюза. Гадавая выпрацоўка — больш за 8800 т сухога чаю, сукупны кошт прадукцыі галіны — больш за 2 млрд юаняў (паводле тых жа паведамленняў прэсы).
- Глебы і клімат у лічбах: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Патрабаванняў да тэхналогіі ў даведцы знака няма. Ніжэй — агульная схема зялёнага чаю, а не апісанне менавіта Баакан Люйча:
- Раскладванне свежага ліста (摊放, tānfàng): Ліст раскладваюць тонкім слоем, каб ён аддаў частку вільгаці.
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне і захоўвае зялёны колер.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn).
- Сушка (干燥, gānzào).
Пра тэхналогію маркі 保康松针 даведачныя апісанні разыходзяцца. Адно называе яе ігольчастым зялёным чаем паравой фіксацыі (针形蒸青绿茶), але тут жа пералічвае чатыры аперацыі — фіксацыю (杀青, shāqīng), скручванне ў катле (锅揉, guōróu), «паценне» (拍汗, pāihàn) і сушку (烘干, hōnggān). Іншыя даведкі прыводзяць паравую схему з тымі ж этапамі, што ў Эньшы Юй Лу. Параметраў не дае ні адно апісанне, і першакрыніцы ні для адной схемы я не знайшоў.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанне ніжэй — з даведкі знака «保康绿茶».
- Знешні выгляд сухога ліста: Тонкі і вытанчаны, смарагдавага колеру (外形纤秀，色泽翠绿).
- Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Чысты, высокі і ўстойлівы (香气清高持久); даведка не ўдакладняе, сухога ліста гэта водар або настою.
- Смак: Духмяна-салодкі, мяккі, з прахалодай, свежы і прыемны (滋味香甜软凉，鲜醇爽口).
- Колер настою: Далікатна-зялёны, яркі (汤色嫩绿明亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): Мясісты і далікатны ліст (叶底肥嫩).
Даведка асобна адзначае, што чай вытрымлівае вельмі шмат заліванняў (极耐冲泡).
Марку 保康松针 даведачныя апісанні малююць так: шчыльныя, акруглыя, гладкія і прамыя іголкі з прыкметным пушком, цёмна-смарагдавыя і алеіста-бліскучыя; водар свежы і чысты, смак салодкі і мяккі, настой далікатна-зялёны, празрысты і яркі, завараны ліст далікатна-зялёны, яркі і роўны.
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічных даных у знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы частку настою.
- Даліць ваду.
- Некалькі паўторных заліванняў — даведка знака падкрэслівае, што чай іх вытрымлівае.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.
10. Цана і Падробкі
Даных аб цэнах у знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць геаграфічны сертыфікацыйны знак «保康绿茶» № 10987830.
- Правяраць, што вытворца з павета Баакан і дапушчаны да знака: правінцыйнае ўпраўленне публікуе спісы карыстальнікаў.
- Ліст — тонкі і смарагдавы, настой — далікатна-зялёны і яркі, водар — чысты і ўстойлівы.
11. Цікавыя Факты
- Зона знака — уся тэрыторыя павета, без вылучэння асобных пасёлкаў.
- Кітайская Вікіпедыя называе Баакан найбуйнейшым у Хубэі паветам арганічнага чаю.
- Павет вывозіць не толькі ліставы чай: паводле паведамлення 2025 года, экспарт гатовага чаю (精制茶), чайнага экстракта і іншых прадуктаў перапрацоўкі перавысіў 1000 т і прынёс 25 млн долараў.
- Імя «荆山锦» — «парча гор Цзіншань» — Міністэрства сельскай гаспадаркі ў 2014 годзе называла сярод асаблівай прадукцыі павета; кааператыў з гэтым іменем — сярод карыстальнікаў знака ў спісе 2025 года.
12. Параўнанне з іншымі зялёнымі чаямі
- Мэйцзы Гунча (梅子贡茶): Горны зялёны чай павета Чжусі, таксама паўночны захад Хубэя; у яго падрабязны дакумент аховы з гатункам і вышынёй садоў, у Баакан Люйча — толькі аблічча і зона.
- Эньшы Юй Лу (恩施玉露): Хубэйскі ігольчасты чай з паравой фіксацыяй; частка даведак прыпісвае марцы 保康松针 тую ж схему, але апісанні яе тэхналогіі разыходзяцца.
- Аньхуа Сун Чжэнь (安化松针): Хунаньскі зялёны чай з тым жа вобразам «хваёвых іголак» у імені.
- Дэнцунь Люй Ча (邓村绿茶): Высакагорны зялёны чай акругі Ічан на захадзе Хубэя.
На заканчэнне:
Баакан Люйча — горны зялёны чай паўночнага захаду Хубэя пад знакам, які ахоўвае імя на ўсёй тэрыторыі павета. Дакумент пра яго кароткі і кажа толькі пра аблічча: тонкі смарагдавы ліст, чысты ўстойлівы водар, далікатна-зялёны настой і шмат заліванняў. Астатняе — маштаб галіны, якая за шэсцьдзесят гадоў вырасла з пробнай пасадкі ў дзвесце тысяч му садоў, і ігольчастая марка 保康松针, чыю тэхналогію яшчэ трэба пацвердзіць першакрыніцай.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»