Юнчунь Міньнань Шуйсянь (Yǒngchūn Mǐnnán shuǐxiān, 永春闽南水仙) — паўднёвафуцзяньскі улун з сорту шуйсянь павета Юнчунь (永春县) гарадской акругі Цюаньчжоу, правінцыя Фуцзянь. Сорт прыйшоў сюды з поўначы: паводле матэрыялу на партале «Фуцзянь жыбаа», у гады Даагуан жыхар вёскі Сяньсі пасёлка Хуян прывёз саджанцы шуйсяня з Уішаня і, злучыўшы паўночную і паўднёвую манеру апрацоўкі, стварыў «міньнаньскі шуйсянь». Паўднёвая школа адрозніваецца ад паўночнай больш лёгкім акісленнем і пражаркай і скручваннем у тканіне, якое робіць ліст сагнутым, амаль шарыкам. З 2009 года імя ахоўваецца геаграфічным сертыфікацыйным знакам, які трымае чайная галіновая асацыяцыя павета.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Улун (乌龙茶, wūlóngchá) паўднёвафуцзяньскай (闽南, Mǐnnán) школы. У рэестры тавар знака запісаны як «茶» — «чай», без класа; клас устаноўлены па апісаннях юнчуньскага шуйсяня.
- Катэгорыя: Улун паўднёвай Фуцзяні з сорту шуйсянь; адна з «пяці залатых кветак» фуцзяньскага шуйсяня; геаграфічны сертыфікацыйны знак (2009).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Фуцзянь (福建, Fújiàn), гарадская акруга Цюаньчжоу (泉州, Quánzhōu), павет Юнчунь (永春, Yǒngchūn). Месца, дзе, паводле газеты, пачаўся мясцовы шуйсянь, — вёска Сяньсі (仙溪村) пасёлка Хуян (湖洋镇).
- Зона знака: Правінцыйны пералік называе Юнчунь адміністрацыйнай прыналежнасцю трымальніка — чайнай галіновай асацыяцыі павета Юнчунь (永春县茶叶同业公会), адрас якой у пераліку пазначаны ў пасёлку Юйдоу. Юрыдычнай мяжы зоны я не бачыў.
- Рэжым аховы: Геаграфічны сертыфікацыйны знак CNIPA № 6655469, клас 30, тавар — чай; зарэгістраваны 21 снежня 2009 года. У пераліку на 30 чэрвеня 2026 года рэгістрацыя дзейнічае. Урад павета ў 2024 годзе называў гэты знак сярод васьмі сертыфікацыйных знакаў Юнчуня, побач з Юнчунь Фашоу.
- Геаграфічныя каардынаты: Павет Юнчунь — прыкладна 25,2–25,6° пн. ш. і 117,7–118,5° у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Паходжанне сорту. Шуйсянь — сорт паўночнай Фуцзяні. «Фуцзянь жыбаа» (2025) называе яго радзімай вёску Даху пасёлка Сяаху раёна Цзяньян.
- Гады Даагуан. Паводле той жа газеты, у гады Даагуан дынастыі Цын жыхар вёскі Сяньсі пасёлка Хуян па імені Чжэн Шыбаа (郑世报) прывёз саджанцы шуйсяня з Уішаня, злучыў паўночнафуцзяньскія і паўднёвафуцзяньскія прыёмы і стварыў міньнаньскі шуйсянь, вядомы «высокім чыстым водарам і поўным смакам». Дакладнага года газета не дае.
- 2009. Зарэгістраваны сертыфікацыйны знак «永春闽南水仙» № 6655469; у тым жа годзе тая ж асацыяцыя атрымала знак «永春佛手». У правінцыйным пераліку раней за яго на шуйсянь ёсць толькі калектыўны знак «漳平水仙茶» (2008); знакі паўночных раёнаў — Сяаху, Уішаня, Наньлу, Цзяньяна і Цзяньоу — з’явіліся ў 2017–2019 гадах.
- Сёння. Паводле той жа газеты, паўднёвая школа на чале з Чжанпінам у апошнія гады «раўняецца на поўнач»: акісленне робяць мацнейшым і больш увагі надаюць пражарцы, захоўваючы кветкавы водар.
- Назва:
- «Юнчунь» (永春) — імя павета, «вечная вясна».
- «Міньнань» (闽南, Mǐnnán) — «поўдзень Фуцзяні»; іерогліф 闽 — старое імя правінцыі.
- «Шуйсянь» (水仙, shuǐxiān) — імя сорту, «водная фея»; так па-кітайску завуць нарцыс.
- Культурнае значэнне: «Фуцзянь жыбаа» залічвае Юнчунь да «пяці залатых кветак» шуйсяня — разам з Цзяньянам, Цзяньоу, Уішанем і Чжанпінам — і называе паўднёвую галіну «школай майстэрства» (巧技派), а паўночную — спрадвечнай (正统宗室).
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт: Шуйсянь (水仙), фуцзяньскі шуйсянь. Паводле «Фуцзянь жыбаа» (2025) — паўдрэва (小乔木型), буйналісты (大叶类), з тоўстым мясістым лістом, асабліва прыдатны для улуна; трыплоід, размножваецца чаранкамі і адводкамі, пупышкі кранаюцца позна. У 1984 годзе прызнаны дзяржаўным элітным сортам «华茶9号» (GSCT9).
- Не блытаць: Паводле той жа газеты, гуандунскі Фэнхуан Шуйсянь — іншы сорт: дыплоід, насенная папуляцыя ранняга тэрміну, «华茶17号».
- Стандарт збору: Для знака ў знойдзеных крыніцах не апісаны. Нацыянальны стандарт на улун шуйсянь GB/T 30357.4—2015 называе сыравінай ліст, «спыненую» пупышку (驻芽) і пяшчотныя парасткі сорту — гэта патрабаванне класа, а не знака.
- Час збору: Тэрмінаў у знойдзеных крыніцах няма.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Поўдзень Фуцзяні, павет Юнчунь акругі Цюаньчжоу.
- Вышыня, глебы, клімат: Звестак для зоны знака ў знойдзеных крыніцах няма.
- Размеркаванне па пасёлках: Долю асобных пасёлкаў у выпрацоўцы прыводзіць толькі камерцыйны сайт; гэтыя лічбы я не пераношу.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Тэхналогіі паводле дакумента знака я не бачыў. Даведачныя апісанні супрацьпастаўляюць юнчуньскі шуйсянь уішаньскаму так:
- Сонечнае завяльванне (晒青, shàiqīng): Лягчэйшае, чым ва Уішане.
- Страсанне (摇青, yáoqīng): Чаргуецца з астываннем і адпачынкам ліста (摇晾结合), а не паўтараецца шмат разоў запар.
- Скручванне ў тканіне (包揉, bāoróu): Дададзена; паводле «Фуцзянь жыбаа», менавіта яно ператварае доўгія скруткі ў сагнутыя, амаль шарыкі.
- Пражарка (烘焙, hōngbèi): Ёй надаюць асобную ўвагу.
Параметраў у знойдзеных крыніцах няма. Агульную паслядоўнасць для улуна шуйсянь нацыянальны стандарт GB/T 30357.4—2015 задае так: умеранае завяльванне (萎凋, wěidiāo), страсанне і акісленне (做青, zuòqīng), фіксацыя (杀青, shāqīng), скручванне (揉捻, róuniǎn), сушка (烘干, hōnggān). Гэта агульная схема класа, а не апісанне прадукту пад знакам.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанняў прадукту пад знакам у знойдзеных крыніцах няма. Ніжэй — апісанне паўднёвай школы шуйсяня ў цэлым з «Фуцзянь жыбаа» (2025); яно адносіцца да чаёў Чжанпіна, Юнчуня, Аньсі і Сянью разам, а не да аднаго юнчуньскага.
- Знешні выгляд сухога ліста: Сагнутыя, амаль шарападобныя скруткі пасля скручвання ў тканіне; колер «пясочна-зялёны, алеісты» (砂绿油润).
- Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Высокі, чысты, лёгкі кветкавы — «як архідэя і як асмантус» (清高锐逸的花香，如兰似桂); газета не ўдакладняе, пра водар сухога ліста або настою гаворка.
- Смак: Свежы, бадзёры, салодкі і поўны, з доўгім паслясмакам (鲜爽甘醇).
- Колер настою: Аранжава-жоўты, яркі (橙黄明亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Стандарт GB/T 30357.4—2015 дзеліць улун шуйсянь на скручаны (条形) і прасаваны (紧压形); да якой формы адносіцца прадукт пад знакам, у знойдзеных крыніцах не сказана.
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічных звестак аб прадукце пад знакам у знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для улуна з буйналістага сорту.
- Тэмпература вады: 95–100 °C.
- Колькасць чаю: 7–8 г на гайвань 110 мл.
- Посуд: Гайвань або гліняны чайнік.
- Працэс:
- Прагрэць посуд і каротка прамыць ліст.
- Першыя настоі — 15–30 секунд.
- З кожным заліваннем дадаваць час.
- Пяць-сем заліванняў.
9. Захоўванне
Практыка класа. Герметычна, у сухім прахалодным месцы, без святла і пабочных пахаў. Чай лёгкай пражаркі, якім газета апісвае паўднёвую школу, лепш выпіць на працягу года, пакуль трымаецца кветкавы водар.
10. Кошт і Падробкі
Звестак аб коштах у знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак «永春闽南水仙» № 6655469 і вытворцу з павета Юнчунь.
- Памятаць, што шуйсянь — імя сорту, які расце па ўсёй Фуцзяні; месца пацвярджае толькі знак.
- Не блытаць з Чжанпін Шуйсянь: той прасуюць у квадратныя брыкеты, загорнутыя ў паперу.
11. Цікавыя Факты
- Сорт прыйшоў у Юнчунь з поўначы правінцыі, з Уішаня, а юнчуньская манера апрацоўкі злучыла паўночныя і паўднёвыя прыёмы.
- Юнчуньскі знак на шуйсянь на сем-дзесяць гадоў старэйшы за знакі паўночных раёнаў, адкуль прыйшоў сорт.
- У адным павеце суседнічаюць два сертыфікацыйныя знакі на улун — Юнчунь Міньнань Шуйсянь і Юнчунь Фашоу, і абодва трымае адна асацыяцыя.
- Газета называе паўднёвую школу «школай майстэрства», а паўночную — спрадвечнай.
12. Параўнанне з іншымі чаямі з сорту шуйсянь
- Чжанпін Шуйсянь (漳平水仙): Галоўны прадстаўнік паўднёвай школы: улун з таго ж сорту, прасаваны квадратамі.
- Уі Яньча (武夷岩茶): Уішаньскі шуйсянь — скальны чай з упорам на пражарку; адтуль, паводле газеты, прывезлі юнчуньскія саджанцы.
- Цзяньоу Шуйсянь Ча (建瓯水仙茶): Паўночны шуйсянь «школы ўласнага смаку» з тоўстай шчыльнай скруткай паўночнай школы.
- Цзяньян Шуйсянь (建阳水仙): Знак раёна, дзе знайшлі сам сорт.
- Фо Шоу (佛手): Іншы ахаваны улун павета Юнчунь, з іншага сорту.
- Шуйсянь (水仙): Родавы артыкул корпуса.
На заканчэнне:
Юнчунь Міньнань Шуйсянь — паўднёвая галіна фуцзяньскага шуйсяня: сорт з поўначы, апрацаваны па-паўднёваму, з лёгкім акісленнем, скручваннем у тканіне і кветкавым водарам. Знак 2009 года замацаваў імя за паветам раней, чым знакі атрымалі паўночныя раёны шуйсяня. Дакумента, які апісаў бы сам прадукт пад знакам, я не знайшоў, таму яго аблічча дадзена паводле газетнага апісання паўднёвай школы ў цэлым.
Крыніцы
Нарматыўныя дакументы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»