Jīngdé Tiānshān zhēnxiāng chá

Цзіндэ Цяньшань Чжэньсян Ча (Jīngdé Tiānshān zhēnxiāng chá, 旌德天山真香茶) — зялёны чай павета Цзіндэ (旌德县) гарадской акругі Сюаньчэн на поўдні правінцыі Аньхой, у апісальным перакладзе «сапраўдны водар гары Цяньшань». Чай малады: яго распрацоўвалі з 1981 года пад назвай «Цяньшань Маафэн», а ў 1988 годзе, паводле даведніка, прафесар Чэнь Чуань (陈椽) за высокі і працяглы архідэйны водар назваў яго «Цяньшань Чжэньсян». Імя ахоўваецца сельскагаспадарчым геаграфічным указаннем з 2016 года і прызнаннем прадукта з геаграфічным указаннем з 2025 года.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Павет адносіць яго да зялёных; тэхналогія паводле патрабаванняў — зялёная (раздзел 5).
Катэгорыя: Прамы, злёгку пляскаты зялёны чай поўдня Аньхоя; прадукт з геаграфічным указаннем.
Паходжанне: Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, Ānhuī), гарадская акруга Сюаньчэн (宣城, Xuānchéng), павет Цзіндэ (旌德, Jīngdé).
Зона аховы: Высакагорныя сады на вышыні 400–700 м у дзевяці пасёлках і воласцях павета: Мяашоу, Сінлун, Суньцунь, Байдзі, Саньсі, Цайцзяцяа, Юньлэ, Юйцунь і Цзін’ян. Заяўнік — Цэнтр паслуг раслінаводства павета Цзіндэ.
Галоўны раён: Крыніцы разыходзяцца. Паводле паведамлення павета, ядро вытворчасці — гара Цяньшань у вёсцы Сян’юнь (祥云村) пасёлка Мяашоу. Даведнік мясцовых прадуктаў называе вёску Сякэн (狭坑村), але ў адным месцы адносіць яе да пасёлка Мяашоу, а ў другім — да пасёлка Цзешоу (界首镇), якога ў пераліку зоны няма. Тлумачэння разыходжанню ў знойдзеных крыніцах няма.
Геаграфічныя каардынаты: 30°07′19″–30°29′14″ пн. ш., 118°15′39″–118°44′15″ у. д. (межы зоны аховы).

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- З 1981 года. Паводле даведніка, новы чай распрацоўвала кантора знакамітых чаёў пры сельскагаспадарчым камітэце павета. Да 1987 года ён называўся «Цяньшань Маафэн» (Tiānshān máofēng).
- 1988 год. Паводле даведніка мясцовых прадуктаў, у чэрвені чай заняў першае месца на правінцыйным конкурсе знакамітых чаёў. У тым жа годзе, як піша даведнік, яго «адкрыў» прафесар Аньхойскага сельскагаспадарчага ўніверсітэта Чэнь Чуань і за архідэйны водар, выдатны ад водару Хуаншань Маа Фэна, даў яму імя «Цяньшань Чжэньсян».
- Нематэрыяльная спадчына. Кадравы партал павета называе ручную тэхніку вырабу чаю «Цяньшань Чжэньсян» сярод больш чым дзесяці аб’ектаў нематэрыяльнай культурнай спадчыны правінцыйнага і гарадскога ўзроўню; год унясення і ўзровень менавіта гэтага аб’екта ў знойдзеных крыніцах не пазначаны.
- 2 лістапада 2016 года. Міністэрства сельскай гаспадаркі КНР зарэгістравала «旌德天山真香茶» як сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным указаннем. Паводле даных павета, гэта першы такі прадукт Цзіндэ.
- 2021 год. Паводле паведамлення павета, «旌德天山真香» увайшоў у дзясятку рэгіянальных грамадскіх брэндаў сельскагаспадарчай прадукцыі і мясцовых спецыялітэтаў гарадской акругі Сюаньчэн.
- 2022 год. Паводле паведамлення павета, 21 мая адкрылі выставачны цэнтр брэнда «旌德天山真香» — першага прадукта Цзіндэ, зарэгістраванага з геаграфічным указаннем; цэнтр створаны па ініцыятыве павятовай асацыяцыі чайнай галіны.
- 9 чэрвеня 2025 года. Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) аб’явай № 632 прызнала яго прадуктам з геаграфічным указаннем.
Назва: «Цзіндэ» (旌德) — павет; «Цяньшань» (天山) — гара; «чжэньсян» (真香) — «сапраўдны водар»; «ча» (茶) — чай.
Культурнае значэнне: Павет прасоўвае «Цяньшань Чжэньсян» як свой чайны брэнд; свята збору 2024 года прайшло на чайнай гаспадарцы Уліцянь (五里千茶场) у пасёлку Мяашоу.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Гатункі: Патрабаванні прадукта з геаграфічным указаннем называюць хуаншаньскі буйналісты гатунак (黄山大叶种, Huángshān dàyèzhǒng), «Байе № 1» (白叶1号, Báiyè yī hào) і іншыя.
Стандарт збору: Ад адзіночнай пупышкі да пупышкі з двума толькі пачаўшымі раскрывацца лістамі (单芽至一芽二叶初展); пупышка і лісты цэлыя. Свежы ліст дзеляць на тры класы.
Сыравіна па гатунках: Даведнік мясцовых прадуктаў дзеліць сыравіну па пяшчоце на пяць узроўняў: адны пупышкі ідуць на вышэйшы гатунак, пупышка з адным толькі пачаўшым раскрывацца лістом — на першы, пупышка з двума такімі лістамі — на другі, пупышка з двума раскрытымі лістамі — на трэці, астатняе — на звычайны зялёны чай. Збор, паводле яго ж, вядуць паміж Цынмінам (清明) і Гуюем (谷雨).
Спосаб і тэрмін збору: Ліст адломваюць рухам рукі ўверх (提手采). Збор пачынаюць, калі прыкладна 5 % парасткаў дасягнулі стандарту.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Цяньшань, паводле даведніка мясцовых прадуктаў і паводле паведамлення павета, адносіцца да ўсходняй часткі гор Хуаншань і ляжыць за восем кіламетраў па прамой ад піка Цяньдуфэн (天都峰).
Вышыня вырошчвання: 400–700 м, схілы, стромевыя за 25°, не выкарыстоўваюць.
Клімат: Даведнік мясцовых прадуктаў прыводзіць сярэднюю гадавую тэмпературу 15,5 °C, безмарозавы перыяд у сярэднім 232,3 дня, 1719,5 гадзіны сонца і 1490,5 мм ападкаў за год. Паводле яго ж і паводле турыстычных апісанняў, у яснае надвор’е горы ў тумане, а ў дажджлівую пару — у аблоках.
Глебы: Паводле патрабаванняў — у асноўным маламагутныя жвіровыя пліткавыя, жаўтазёмныя пліткавыя і жвіровыя жоўта-чырвоныя; арганікі і агульнага калію шмат, pH 5–6, карані сыходзяць у падглебу прыкладна на 50 см.
Лес і ўгнаенні: Даведнік мясцовых прадуктаў называе лясістасць 60–80 % (лес большы за сады ў восем з лішнім разоў) і больш за 150 кг макухі на му ў год. Патрабаванні прадпісваюць восеньскае падкормліванне макухай і арганікай і мульчу з сідэратаў і саломы.
Маштаб: Даведнік мясцовых прадуктаў называе 1600 га садоў і 98 т за год, без года і без удакладнення, да чаго адносіцца плошча.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Патрабаванні прадукта з геаграфічным указаннем задаюць такі ланцужок; дапускаюцца і ручная, і машынная выпрацоўка:

Збор свежага ліста (采摘, cǎizhāi).
Падвяльванне (摊青, tānqīng): Свежы ліст раскладваюць для падвяльвання.
Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне.
Выраўноўванне (理条, lǐtiáo): Лісту надаюць простую форму.
Фармоўка (做形, zuòxíng): Лісту надаюць канчатковую форму.
Сушка прагрэвам (烘焙, hōngbèi).

Тэмператур, часу аперацый і апісання ручных прыёмаў у знойдзеных крыніцах няма.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Паводле патрабаванняў прадукта з геаграфічным указаннем.

Знешні выгляд сухога ліста: Прамы, злёгку плоскі, пупышкі буйныя і мясістыя, колер ізумрудна-зялёны, белы ворс прыкметны (外形挺直略扁，茶芽肥壮，色泽翠绿，白毫显露).
Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Водар настою: Чысты і высокі, са стойкай кветкавай нотай (香气清高，含有持久的清花香); пасля чатырох заліваў водар, паводле патрабаванняў, яшчэ трымаецца. Даведнік называе яго архідэйным.
Смак: Свежы і бадзёры, са салодкім вяртаннем (滋味鲜爽，回味甘甜). Даведнік дадае «поўны» (醇厚) і называе чай устойлівым да паўторных заліваў (耐泡).
Колер настою: Паводле патрабаванняў — пяшчотна-зялёны, чысты і яркі (嫩绿清亮). Даведнікі і турыстычныя апісанні называюць яго светла-зялёным (浅绿).
Чайнае дно (завараны ліст): Пяшчотна-зялёнае і яркае (叶底嫩绿明亮). У кубку пупышкі становяцца вертыкальна.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічныя патрабаванні прадукта з геаграфічным указаннем:

Паказчык	Норма
Чайныя поліфенолы	не менш за 20 %
Амінакіслоты	не менш за 3,0 %
Кафеін	не менш за 2,5 %
Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы	не менш за 38 %
Вільготнасць	не больш за 6,5 %
Абалоніна	не больш за 10 %
Агульны попел	не больш за 6,5 %

Даведнік мясцовых прадуктаў дае поліфенолаў не менш за 23 %; тут прынята норма CNIPA.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

Тэмпература вады: 80–85 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
Працэс:
1. Прагрэць посуд.
2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
4. Піць, пакідаючы трэць настою.
5. Даліць ваду.
6. Два-тры паўторныя залівы.

Даведнік мясцовых прадуктаў раіць 3 г на шклянку (1 : 50), каля 85 °C і 2–3 хвіліны.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай непразрыстай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і чужых пахаў. Кветкавы водар сыходзіць першым, таму чай лепш выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: права на яго зацвярджае CNIPA, спіс дапушчаных публікуецца.
- Правяраць, што чай з дзевяці пасёлкаў і воласцей павета Цзіндэ.
- Ліст — прамы, злёгку плоскі, з белым ворсам; водар — кветкавы.
- Не блытаць з Цяньшань Люй Ча (天山绿茶) з Фуцзяні: імя падобнае, чай іншы.

11. Цікавыя Факты

Першае месца на правінцыйным конкурсе чай узяў у 1988 годзе, у год новага імя.
Нормы прадукта патрабуюць, каб водар трымаўся і пасля чатырох заліваў.
У 2024 годзе свята збору ў павеце прайшло пад лозунгам «品天山真香» — «спрабаваць сапраўдны водар Цяньшаня».

12. Параўнанне з іншымі аньхойскімі чаямі

Хуаншань Маа Фэн (黄山毛峰): Сусед па горным масіве; паводле даведніка, Цяньшань Чжэньсян адрознівае ад яго ўстойлівы кветкавы водар.
Тайпін Хоу Куй (太平猴魁): Плоскі буйналісты «востры» зялёны чай акругі Хуаншань.
Цзінсянь Ланьсян Ча (泾县兰香茶): Зялёны чай павета Цзін той жа гарадской акругі Сюаньчэн; яго тыповую рысу патрабаванні таксама называюць архідэйным водарам.
Цяньшань Люй Ча (天山绿茶): Аднайменны па гары фуцзяньскі чай раёна Ніндэ.

У заключэнне:

Цзіндэ Цяньшань Чжэньсян Ча — малады зялёны чай поўдня Аньхоя: просты злёгку плоскі ліст з буйнай пупышкай і белым ворсам, пяшчотна-зялёны настой, свежы смак са салодкім вяртаннем і ўстойлівы кветкавы водар, за які ён і атрымаў імя. Гісторыя ў яго кароткая: распрацоўка з 1981 года, новае імя ў 1988-м, ахова з 2016-га і 2025-га.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

CNIPA 地理标志产品认定 №632

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»