Měnghǎi Zhānglǎng chá

Мэнхай Чжанлан Ча (Měnghǎi Zhānglǎng chá, 勐海章朗茶) — геаграфічны знак на чай буланскай вёскі Чжанлан (章朗) у раёне Бада павета Мэнхай, Сішуанбаньна-Дайская аўтаномная акруга, правінцыя Юньнань. Чайныя выданні называюць Чжанлан самай вялікай буланскай вёскай Сішуанбаньны, дзе лепш за ўсё захаваліся буланскія звычаі; імя яе паданне выводзіць з легенды пра белага слана. Клас прадукцыі дакумент знака не называе; апісанні гавораць пра пуэр са старых дрэў.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Не вызначаны: дакумент знака класа не называе. З буйналіставай сыравіны Мэнхая робяць перш за ўсё шэн пуэр (生普, shēngpǔ), але таксама чырвоны і белы чай. Чайныя выданні апісваюць чай Чжанлана як пуэр.
Катэгорыя: Чай старых садоў Мэнхая; геаграфічны знак. Пералік яго від не ўдакладняе, а прэса называе знакі павета сертыфікацыйнымі (证明商标).
Паходжанне: Кітай, правінцыя Юньнань (云南, Yúnnán), Сішуанбаньна-Дайская аўтаномная акруга (西双版纳, Xīshuāngbǎnnà), павет Мэнхай (勐海县, Měnghǎi Xiàn), воласць Сідзін (西定哈尼族布朗族乡, Xīdìng), вёска Чжанлан — паводле апісанняў, на поўдзень ад валаснога цэнтра. Воласць Бада злілася з Сідзінам у 2005 годзе.
Зона аховы: Пералік паказвае павет Мэнхай як адміністрацыйную прыналежнасць уладальніка знака; юрыдычную мяжу зоны я не правяраў.
Геаграфічныя каардынаты: Дакладных каардынат у знойдзеных крыніцах няма. Павет Мэнхай ляжыць паміж 21°28′ і 22°28′ пн. ш. і паміж 99°56′ і 100°41′ у. д.; Бада — яго заходняя частка, а на захадзе і поўдні павет мяжуе з М’янмай.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Узрост вёскі. Апісанні даюць Чжанлану больш за 1400 гадоў — так, паводле іх слоў, запісана на стэле вясковага храма. Паводле іншага апавядання, продкі булан пасяліліся тут каля двух тысяч гадоў таму і назвалі месца Цзінсан (景桑) — «дзе жылі продкі». Дакументаў ні пра тую, ні пра другую дату я не бачыў.
- Легенда пра белага слана. Яе пераказвае таблічка вясковага храма Белага слана (白象古寺). Паводле падання, 1365 гадоў таму вучань Буды ішоў з пропаведдзю на белым слане. Слон разрыў зямлю, і забіла крыніца — «слановая студня»; там, дзе слон лёг і стаў ківаць галавой, вучань заснаваў храм і вёску і назваў яе Чжанлан — «месца, дзе спыніўся слон». Іншыя апісанні пераказваюць паданне інакш: слана заспеў ледзяны дождж з градам, ён змёрз і не мог ісці далей, а імя тлумачаць як «вёска, дзе змёрз слон». У храме захоўваюць больш за сто скруткаў сутр на пальмавых лістах (贝叶经, bèiyèjīng).
- Будызм. Нарыс, дзе пераказаны надпіс на таблічцы, піша, што будызм тхеравады стаў агульнай верай булан каля двухсот гадоў таму, — з легендай пра старажытны храм гэта дрэнна сыходзіцца.
- Знакі Мэнхая. Парасонавы знак «勐海茶» заяўлены ў 2012 годзе чайным цэнтрам павета, зарэгістраваны ў 2014-м, уведзены ва ўжытак у 2016-м. У пераліку GI-знакаў Юньнані на канец 2019 года за ім ідуць пятнаццаць знакаў па гарах і вёсках, у тым ліку «勐海章朗茶». Прэса 2022 года гаворыць пра шаснаццаць знакаў павета — столькі ж чайных знакаў у Мэнхая ў пераліку, калі лічыць і парасонавы.
Назва: Паводле храмавай легенды, «Чжанлан» (章朗) значыць «месца, дзе спыніўся слон»; паводле іншага пераказу — «вёска, дзе змёрз слон». «Мэнхай» (勐海) — імя павета, «ча» (茶) — чай.
Культурнае значэнне: У Сішуанбаньне прынята лічыць, што чай тут першымі пасадзілі булан: дзе яны жылі, там і старыя сады. У буланскай «Песні продкаў» герой-продак Баяньлэн (叭岩冷) пакідае нашчадкам хаціны і чайныя дрэвы — «кій для жыцця».

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сорт / Культывар: Мясцовы буйналіставы чай; сорт у знойдзеных крыніцах не названы. Апісанні адрозніваюць вакол вёскі дзікія і культурныя старыя дрэвы: дзікія растуць у лесе вакол вёскі, культурныя — плямамі сярод вялікіх лясных дрэў.
Ліст: Эліптычны, з выпуклай паверхняй, выгнуты або складзены ўнутр, мяккі; кончык паступова або хвастата завостраны, аснова клінападобная. Колер ліста апісанні называюць па-рознаму: жоўта-зялёны або цёмна-зялёны.
Збор: Тэрміны ў знойдзеных крыніцах не пазначаны. Дрэвы высокія: апісанні гавораць, што па ліст падымаюцца па бамбукавых лесвіцах, а адзін аўтар апісвае, як сяляне ўзбіраюцца на дрэвы ў лесе.
Стандарт збору: У знойдзеных крыніцах не прыведзены.
Патрабаванні да сыравіны: Патрабаванняў знака я не бачыў.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Раён Бада на захадзе павета Мэнхай, каля мяжы з М’янмай; сады атачаюць вёску і сыходзяць у лес за ёй.
Вышыня вырошчвання: Апісанні разыходзяцца: вёска стаіць на 1330 м або, паводле іншых апісанняў, вышэй за 1600 м.
Клімат: Паводле апісання, дзе названа вышыня 1330 м, — сярэдняя гадавая тэмпература 21,5 °C, ападкаў 1530 мм за год. Для раёна Бада ў цэлым апісанні называюць сярэднюю гадавую тэмпературу каля 20 °C, для суседняга Маньмая — 126 туманных дзён у годзе.
Глебы: Для раёна Бада апісанні называюць жоўта-бурыя і жоўтыя глебы (黄棕壤、黄壤); асобна для Чжанлана даных няма.
Плошча: Ацэнкі разыходзяцца: 500 з лішкам му, больш за 700 му (самыя вялікія сады Бада) або амаль тысяча му, з якіх большая частка доўга стаяла закінутай. Усе старыя сады Бада вакол Чжанлана, Маньмайдуй і Маньпалэ апісанні ацэньваюць прыкладна ў 3451 му.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Тэхналогія чаю пад знакам у знойдзеных крыніцах не апісана. Для шэн пуэру са старых дрэў звычайная паслядоўнасць такая:

Збор (采摘, cǎizhāi).
Астыванне ліста (摊晾, tānliàng).
Фіксацыя ў катле (杀青, shāqīng).
Скручванне (揉捻, róuniǎn).
Сушка на сонцы (晒干, shàigān): Атрымліваецца рассыпны маача (晒青毛茶, shàiqīng máochá).
Прэсаванне (紧压, jǐnyā): Не абавязкова.

Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Мэнхай Чжанлан Ча.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанні ніжэй чайныя выданні і прадаўцы даюць для пуэру са старых дрэў Чжанлана; да прадукту пад знакам іх афіцыйна ніхто не прывязваў.

Знешні выгляд сухога ліста: Шчыльна скручаны, цёмны і бліскучы (条索紧结黑亮).
Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Водар настою: Моцная «горна-лясная» нота (山野气强); водар, паводле апісанняў, трымаецца на дне кубка. Яго называюць кветкава-мядовым, яркім і высокім (花蜜香显著而高扬), у іншых запісах — з нотамі слівы і мёду (梅子香、蜜香).
Смак: Апісанні спрачаюцца. Адно: горыч і даўкасць прыкметныя, у настоі ёсць саладосць, «чайная сіла» моцная. Другое: настой пяшчотны і поўны, мяккі і гладкі, горыч моцная, даўкасць слабая, салодкае вяртанне прыходзіць не адразу, але трымаецца доўга. Трэцяе параўноўвае чай з буланшаньскім: лёгкая горыч у глыбіні языка і паднябення, цела хутчэй вадзяністае, пасля трэцяй заліўкі настой становіцца мякчэйшым, а на языку застаецца халадок. Хто мае рацыю, паводле апісанняў не высветліць.
Колер настою: Залаціста-жоўты, яркі (汤色金黄明亮).
Чайнае дно (завараны ліст): Жоўта-зялёны, роўны (叶底黄绿匀齐); у адным запісе — жоўта-зялёны або жоўты, мяккі і роўны, пупышкі з лістамі застаюцца на сцябле.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных даных у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа. Знак клас не называе; арыенціры ніжэй — для шэн пуэру, якім чай Чжанлана апісаны ў чайных выданнях.

Тэмпература вады: 95–100 °C.
Колькасць чаю: 5–8 г на 110–150 мл.
Посуд: Гайвань або гліняны імбрычак.
Працэс:
1. Прагрэць посуд.
2. Пакласці чай; прасаваны — акуратна адламаць, не крышачы ліст.
3. Коратка прамыць ліст кіпенем і зліць.
4. Першыя настоі — 10–15 секунд.
5. Разліваць цалкам.
6. Дадаваць час з кожнай заліўкай.

9. Захоўванне

Практыка класа. Шэн пуэр захоўваюць у сухім, чыстым, ветраным месцы без святла і старонніх пахаў, у дыхаючай упакоўцы. Такі чай з гадамі мяняецца, і яго нярэдка вытрымліваюць спецыяльна.

10. Цана і Падробкі

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак «勐海章朗茶» і правяраць, што вытворца з павета Мэнхай.
- Памятаць, што ў раёне Бада ёсць і іншыя знакі — «勐海贺松茶» і «勐海巴达曼迈茶»: «чай Бада» яшчэ не значыць «чай Чжанлана».
- Звяраць аблічча з апісаннямі: цёмны шчыльны ліст, залаціста-жоўты настой.

11. Цікавыя Факты

Імя вёскі, паводле храмавай легенды, значыць «месца, дзе спыніўся слон», а ў вёскі ёсць «слановая студня».
У храме Белага слана захоўваюць сутры на пальмавых лістах.
У даведніку знакамітых вёсак, на які абапіраецца наша энцыклапедыя, Бада запісаны разам з Чжанланам, з профілем «горна-лясны характар, шчыльнасць» (山野气, 厚).
У тым жа раёне Бада, каля вёскі Хэсун, расло дзікае чайнае дрэва старэйшае за 1700 гадоў; яно ўпала ў 2012 годзе.

12. Параўнанне з суседнімі чаямі

Мэнхай Бада Маньмай Ча (勐海巴达曼迈茶): Знак суседняй буланскай вёскі таго ж раёна Бада.
Цяньцзячжай і Бада (千家寨 · 巴达): Артыкул нашай энцыклапедыі пра дзікія дрэвы-патрыярхі; Бада ў ім прывязаны да Чжанлана.
Буланшань (布朗山): Масіў на паўднёвым усходзе павета; адно з апісанняў параўноўвае з ім смак чжанланскага чаю.
Мэнхай (勐海): Павет і парасонавы знак.

У заключэнне:

Мэнхай Чжанлан Ча — знак самай вялікай буланскай вёскі Сішуанбаньны з храмам Белага слана, сутрамі на пальмавых лістах і старымі садамі ў лесе. Вядома нямногае: вышыня 1330 м або, паводле іншых апісанняў, вышэй за 1600 м, залаціста-жоўты настой і кветкава-мядовы водар. У смаку апісанні разыходзяцца, а клас прадукцыі знак не называе.