Jīnxiù hóngchá

Цзіньсю Хунча (Jīnxiù hóngchá, 金秀红茶) — чырвоны чай Цзіньсю-Яоскага аўтаномнага павета (金秀瑶族自治县) гарадской акругі Лайбінь у Гуансі-Чжуанскім аўтаномным раёне. Павет ляжыць у гарах Даяашань (大瑶山) з галоўнай вяршыняй Шэнтаншань (圣堂山, 1979 м); горы займаюць амаль тры чвэрці яго плошчы. У канцы 2014 года імя атрымала пасведчанне сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання, у 2025 годзе Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) прызнала яго прадуктам з геаграфічным указаннем. Дакумент аховы патрабуе роўнага чорнага з бляскам ліста, яркага чырвонага настою і густога водару з мядовымі і кветкавымі нотамі.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Чырвоны чай (红茶, hóngchá) — клас названы ў самым імені, а дакумент аховы задае тэхналогію чырвонага чаю: завяльванне, скручванне, ферментацыя, сушка.
• Катэгорыя: Гуансійскі чырвоны чай; сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2014) і прадукт з геаграфічным указаннем (2025).
• Паходжанне: Кітай, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён (广西, Guǎngxī), гарадская акруга Лайбінь (来宾, Láibīn), Цзіньсю-Яоскі аўтаномны павет (金秀, Jīnxiù).
• Зона аховы: Дадатак да аб’явы CNIPA пералічвае дзесяць валасцей і пасёлкаў павета — Цзіньсю, Лосян, Дачжан, Саньцзяо, Саньцзян, Тунму, Чжунлян, Чандун, Люсян і Тоупай — і ў іх 77 сельскіх камітэтаў.
• Геаграфічныя каардынаты: 109°50′–110°27′ у. д., 23°40′–24°28′ пн. ш. — па тым жа дадатку.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • «Чайны канон». Павет піша, што Цзіньсю — адна з 42 чайных абласцей, згаданых у «Чайным каноне» Лу Юя (陆羽).
  • Эпоха Цын. Паводле апісанняў павета і каталога брэндаў Гуансі, чай Байню (白牛茶) вёскі Лоюнь воласці Лосян і чай Дунвэнь пастаўляліся двару як даніна. Другое імя крыніцы пішуць па-рознаму: 东温茶 і 冬温茶.
  • Эпоха Рэспублікі. Павет прыводзіць летапіс павета Сянсянь (象县志): лепшыя — «Цыншань ча» воласці Чжунпін, жоўта-зялёны і духмяны, «东温茶» воласці Дачжан і «Яо ча» гор Яашань — «微红», чырванаваты, чый смак «隔宿其味不变» — не мяняецца, калі настой прастаіць ноч. Мясціны Цыншань, Дунвэнь і Яашань, паводле павета, цяпер у межах Цзіньсю. Цытату перадаюць з разыходжаннем: на павятовай старонцы смак «香滑», у каталогу брэндаў Гуансі — «香清».
  • 2011. Паводле паведамлення 2025 года, павет з гэтага года пачаў мэтанакіравана пашыраць чайную галіну.
  • 2014. У канцы года імя атрымала пасведчанне сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання Міністэрства сельскай гаспадаркі (нумар AGI01554). У тым жа годзе чай прызнаны «дзяржаўным прадуктам экалагічнай аховы паходжання» (国家生态原产地保护产品) — гэта асобная сістэма, не геаграфічнае ўказанне.
  • 2018. Увайшоў у першы спіс сельскагаспадарчых брэндаў Гуансі.
  • 2020. Паводле «Гуансі жыбаа», на X усекітайскім адборы якасці чаю «中茶杯» залатыя ўзнагароды атрымалі тры прадукты «Цзіньсю Хунча».
  • 2025. CNIPA аб’явай № 640 прызнала імя прадуктам з геаграфічным указаннем — у ліку 1409 прадуктаў адной аб’явы. Прэса мая 2025 года блытаецца: піша пра «двайное прызнанне» 2014 года і тут жа — што павет яшчэ збіраецца падаваць заяўку.
• Назва: «Цзіньсю» (金秀) — імя павета; «хунча» (红茶) — чырвоны чай.
• Культурнае значэнне: Цзіньсю — аўтаномны павет народа яо. Паводле публікацыі «Сіньхуа» (2025), яо ў гарах Даяашань здаўна збіраюць і робяць чай для штодзённага піцця.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Сорт / Культывар: Паводле дакумента аховы — адборныя сарты, прыдатныя для чырвонага чаю, і мясцовыя папуляцыі дзікага чаю: Байню (白牛茶), Дунвэнь (东温茶), старыя дрэвы Люсяна (六巷古茶). Названых культывараў дакумент не пералічвае.
• Дзікія і старыя дрэвы: Паводле павета, у Цзіньсю шмат дзікарослых чайных супольнасцяў, а ўзрост асобных старых дрэў, паводле ацэнкі спецыялістаў, — ад некалькіх сотняў да тысячы гадоў. Паводле «Сіньхуа», у павеце чатыры вялікія супольнасці старых дрэў, у тым ліку ў Шангучэня, Люсяна і Байню на схілах Шэнтаншань; абследаванне ішло разам з Паўднёва-Кітайскім сельскагаспадарчым універсітэтам.
• Чай Байню: Каталог брэндаў Гуансі называе яго «рэдкай знакамітай разнавіднасцю» (名枞珍稀品种).
• Стандарт збору: Паводле дакумента — у асноўным пупышка з адным-двума лістамі; збіраюць партыямі, у некалькі заходаў, пакідаючы на кусце лісце паводле яго сілы і ўзросту. Тэрмінаў дакумент не называе; «Гуансі жыбаа» згадвае веснавы і восеньскі зборы.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Горы Даяашань у цэнтральнай частцы Гуансі, бліжэй да ўсходу. Галоўная вяршыня — Шэнтаншань, 1979 м; вакол — дзяржаўны запаведнік.
• Вышыня вырошчвання: Паводле каталога брэндаў Гуансі — 500–1979 м; публікацыя ўпраўлення па наглядзе за рынкам Гуансі (2024) піша, што сады звычайна ляжаць на 1000–1200 м. Павятовы цэнтр, паводле «Сіньхуа», — на вышыні каля 800 м, ля Паўночнага тропіка.
• Клімат: Паводле каталога — мяккі, дажджлівы, з высокай вільготнасцю паветра. Лікаў у знойдзеных крыніцах няма.
• Глебы: Паводле дакумента — слабакіслыя, pH 4,5–6,5, глыбокія, друзлыя, добра дрэнажаваныя, багатыя арганічным рэчывам. Тыпу глебы дакумент не называе.
• Лес: Паводле даных павета, лясістасць — 87,99 %, і на кожны му саду прыпадае 56 му лесу.
• Плошча і выпрацоўка: Даныя разыходзяцца. «Гуансі жыбаа» (2020) — каля 60 тыс. му ў васьмі валасцях з дзесяці, 120 млн юаняў; упраўленне па наглядзе за рынкам Гуансі (2024) — на канец 2023 года 39 тыс. му ў сямі валасцях, 1192 т, каля 143 млн юаняў; прэса 2025 года са слоў павета — 55 тыс. му, каля 200 млн юаняў і тыя ж 1192 т.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Дакумент аховы задае схему «свежы ліст → завяльванне → скручванне (або скручванне з рэзкай) → ферментацыя → сушка» і яе параметры:

1. Завяльванне (萎凋, wěidiāo): Натуральнае — у прахалодным ветраным памяшканні — або ў карытах. Слой у карыце — не таўсцейшы за 12 см у халодную дажджлівую пару і 20 см у гарачую сухую, пры 20–30 °C; ніжэй за 20 °C паветра падаграюць.
2. Скручванне (揉捻, róuniǎn): Спачатку без націску, потым з націскам, пакуль не выступіць сок і палоскі не заўюцца; ком разбіваюць, ліст астуджваюць і дакручваюць.
3. Ферментацыя (发酵, fājiào): У асобным пакоі пры 22–26 °C і вільготнасці каля 95 %, 5–8 гадзін, з двума-трыма пераваротамі. Заканчваюць, калі ліст роўна медна-бронзавы, травяністы пах сышоў і з’явіўся густы пах спелага яблыка.
4. Сушка (干燥, gānzào): У два прыёмы. Першая — слой каля 1 см, гарачае паветра 105–115 °C, 20–25 хвілін, затым 40 хвілін астывання; другая — слой каля 2 см, 90 °C, 15–20 хвілін.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне — з дакумента аховы, калі не сказана іншае.

• Вонкавы выгляд сухога ліста: Палоскі або гранулы, роўныя, чорныя з бляскам (外形（条形、颗粒）匀整，色泽乌润).
• Водар сухога ліста: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
• Водар настою: Густы, з мядовымі і кветкавымі нотамі (香气浓郁，突显蜜韵花香); дакумент не ўдакладняе, сухога ліста ці настою.
• Смак: Мяккі і поўны, са салодкім вяртаннем (滋味醇厚回甜).
• Колер настою: Ярка-чырвоны, бліскучы (汤色红艳明亮). Упраўленне па наглядзе за рынкам Гуансі (2024) называе яго то чырвоным, то «залаціста-жоўтым» (茶汤金黄清秀).
• Чайнае дно (завараны ліст): Даных у знойдзеных крыніцах няма.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічныя патрабаванні дакумента аховы:

Паказчык	Норма
Попел	не больш за 6,5 %
Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы	не менш за 35 %
Свабодныя амінакіслоты	не менш за 2 %

Паводле паведамлення пра выпуск маркі «圣堂山1979» (2025), тэафлавінаў у ёй 3,1 %; гэта даныя аднаго прадукту з прэсавага паведамлення, а не норма для імя. Даных пра кафеін у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для чырвонага чаю.

• Тэмпература вады: 90–95 °C.
• Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
• Посуд: Гайвань або фарфоравы чайнік.
• Працэс:
  1. Прагрэць посуд.
  2. Пакласці чай.
  3. Кароткая прамыўка — па жаданні.
  4. Першы настой — каля хвіліны.
  5. Разліць да канца, не пакідаючы чай у вадзе.
  6. Чатыры-пяць паўторных праліваў з падаўжэннем.

9. Захоўванне

Практыка класа. У сухім цёмным месцы пры пакаёвай тэмпературы, у шчыльнай упакоўцы, удалечыні ад пахаў.

10. Цана і Падробкі

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма. Паводле «Гуансі жыбаа» (2020), закупшчыкі з Фуцзяні, Чжэцзяна, Гуандуна і самой Гуансі скуплялі мясцовы чай без упакоўкі і прадавалі пад сваімі маркамі.

• Як пазбегнуць падробак:
  • Шукаць знак геаграфічнага ўказання і правяраць, што вытворца з Цзіньсю-Яоскага аўтаномнага павета.
  • Не блытаць са «салодкім чаем Даяашаня» (大瑶山甜茶): гэта асобны ахаваны прадукт таго ж павета, і робяць яго не з чайнага куста Camellia sinensis.

11. Цікавыя Факты

• Марку «圣堂山1979» назвалі паводле галоўнай вяршыні Даяашаня і яе вышыні.
• Паводле ўпраўлення па наглядзе за рынкам Гуансі (2024), ля сценкі кубка настой дае залацісты абадок — «залатое кольца» (金圈).
• Горны аўтаномны павет як зона чайнага імя сустракаецца ў Гуансі не раз: у мяоскага аўтаномнага павета Жуншуй ёсць свой Дамяашань Хунча (大苗山红茶).

12. Параўнанне з іншымі гуансійскімі чырвонымі чаямі

• Чжаапін Хунча (昭平红茶): Чырвоны чай павета Чжаапін на ўсходзе Гуансі з сорту Фуюнь 6 (福云六号).
• Лін’юнь Хунча (凌云红茶): Чырвоны чай паўночнага захаду Гуансі з сорту Лін’юнь Байхаа (凌云白毫).
• Байсэ Хунча (百色红茶): Акружное імя чырвонага чаю Байсэ на захадзе Гуансі, таксама з дакладным пералікам валасцей у зоне.

У заключэнне:

Цзіньсю Хунча — чырвоны чай яоскага павета ў гарах Даяашань, дзе лес займае амаль дзевяць дзясятых тэрыторыі, а галоўная вяршыня падымаецца на 1979 м. Дакумент аховы 2025 года задае сыравіну з адборных сартоў і мясцовага дзікага чаю, збор пупышкі з адным-двума лістамі і тэхналогію чырвонага чаю, а ад гатовага чаю чакае чорнага бліскучага ліста, ярка-чырвонага настою і медава-кветкавага водару.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

• CNIPA 地理标志产品认定 №640

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»