Цзеюань Хунцын (Jiēyuán hōngqīng, 街源烘青) — зялёны чай печкавай сушкі з горнага краю Цзеюань на поўдні павета Шэсянь (歙县) гарадской акругі Хуаншань, правінцыя Аньхой. Імя складаецца з назвы мясцовасці і спосабу апрацоўкі: хунцын (烘青, hōngqīng) — група зялёных чаёў, якія дасушваюць прагрэвам над агнём, а не ў катле. Краязнаўцы пішуць, што імя было вядома ўжо пры Мін, а вёска Хуанвэй у гэтым краі славілася «першым чайным рынкам Цзяннані». 20 красавіка 2025 года прадстаўлены сертыфікацыйны таварны знак з геаграфічным указаннем «街源烘青».
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá) групы хунцын. Даведачны артыкул пра хуэйчжоускі хунцын (徽州烘青) вызначае яго як палоскавы зялёны чай печкавай сушкі (条形烘青绿茶) і піша, што па месцы вытворчасці гістарычна адрознівалі Цзеюань Хунцын і Бэйюань Хунцын (北源烘青).
- Катэгорыя: Рэгіянальны зялёны чай старой вобласці Хуэйчжоу; сертыфікацыйны таварны знак з геаграфічным указаннем (2025).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, Ānhuī), гарадская акруга Хуаншань (黄山, Huángshān), павет Шэсянь (Shèxiàn). Па публікацыі 2025 года, да краю Цзеюань адносяцца воласці і пасёлкі Хуанцянь (璜田), Цзекоу (街口), Сяочуань (小川) і іншыя; жыве тут каля ста тысяч чалавек.
- Зона знака: Нумар знака, трымальнік і межы зоны ў знойдзеных крыніцах не названы.
- Геаграфічныя каардынаты: Воласць Хуанцянь — каля 29,7° пн. ш. і 118,6° у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Мінская эпоха. Краязнаўчая публікацыя партала «Чжун’ань цзайсянь» (中安在线, 2019) называе вёску Хуанвэй (璜蔚) адным з трох раёнаў хунцына ў павеце Шэсянь і піша, што Гайюань Маафэн (陔源毛峰) і Цзеюань Хунцын былі вядомы ўжо пры Мін. Даведка пра хуэйчжоускі хунцын па хроніцы павета (《歙县志》) таксама адносіць яго вытворчасць да мінскага часу.
- 1575 год — паданне. Публікацыя 2025 года піша, што ў трэці год эры Ваньлі (1575) чаягандляр з Хуанвэя Ху Жугаа (胡汝皋) першым ужыў тут тэхналогію хунцын. Першакрыніцы яна не называе, таму дату варта лічыць мясцовым паданнем.
- Гандлёвы дом Юйтай. Па вясковай хроніцы «Запісы пра Хуанвэй» (《璜蔚志》), якую цытуе краязнаўчая публікацыя, гандлёвы дом Юйтай (裕泰茶行) адкрылі пры Мін продкі купца Ху Мяахэ (胡妙禾), і дом доўга закупляў чай для цяньцзіньскага гандлёвага дома Чжэнсіньдэ (正兴德茶行). У сезон наймалі больш за 120 работнікаў і прымалі чай на 17 бязменах; чай паквалі ў кошыкі з лісця бамбука (箬篓) па 90 цзіняў і праз Цзекоу адпраўлялі па вадзе.
- Канец Цын — пачатак рэспублікі. Па той жа публікацыі, пяцёра братоў з роду Ху ў першыя гады рэспублікі пабудавалі ў Хуанвэі фабрыку даводкі чаю. Яна выпускала «серыю Цзеюань Хунцын» — маафэн, дафан і зялёны чай — у алавяных банках і драўляных скрынях, «заморскай упакоўцы» (洋装); публікацыя лічыць братоў пачынальнікамі фабрычнай даводкі чаю ў Хуэйчжоу. Хунцын усяго краю збіралі ў Хуанвэі і праз Цзекоу адпраўлялі па краіне; сюды з’язджаліся гандляры з Цяньцзіня, Шанхая і Ханчжоу, а вёску звалі «першым чайным рынкам Цзяннані» (江南第一茶市) і «малым Туньсі» (小屯溪).
- 1960–1970-я гады. Па публікацыі 2025 года, у вёсцы Угунлін (蜈蚣岭) воласці Хуанцянь на хвалі кампаніі «вучыцца ў Дачжая» за 13 гадоў пабудавалі каменныя чайныя тэрасы плошчай каля тысячы му.
- 2023. «Сістэма тэрасных чайных садоў павета Шэсянь» (安徽歙县梯地茶园系统) увайшла ў сёмы спіс важнай сельскагаспадарчай спадчыны Кітая; публікацыя 2025 года адносіць да яе і тэрасы Угунліна.
- 2025. 20 красавіка, у дзень сезона Гуюй, прадстаўлены сертыфікацыйны таварны знак з геаграфічным указаннем «街源烘青». Паводле слоў прадстаўніка павятовага цэнтра развіцця чайнай галіны, знак упершыню замацаваў своеасаблівасць гэтага спосабу ў прававой форме.
- 2026. 10 красавіка ў вёсцы Угунлін адкрыўся сумесны рэкламны сезон Хуаншань Байча і Цзеюань Хунцын.
- Назва: «Цзеюань» (街源) — імя горнага краю на поўдні павета. «Хунцын» (烘青) — назва групы зялёных чаёў: 烘 (hōng) — сушыць прагрэвам над агнём, 青 (qīng) — зялёны ліст.
- Культурнае значэнне: Краязнаўцы завуць Хуанвэй яшчэ і «малым Шанхаем» паўднёвага Шэсяня — за былое гандлёвае ажыўленне; вёска, па іх словах, славілася хунцынам, лесам і бамбукам.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт / Культывар: У знойдзеных крыніцах сарты для Цзеюань Хунцын не названы.
- Збор: Па ўспамінах жыхароў у краязнаўчай публікацыі, чай выходзіў на рынак у чацвёртым-пятым месяцы (四五月份). Дакладных тэрмінаў збору ў знойдзеных крыніцах няма.
- Стандарт збору: Для хуэйчжоускага хунцына ў цэлым даведка называе пупышку з двума-трыма лістамі (一芽二三叶); патрабаванняў менавіта да Цзеюань Хунцын у знойдзеных крыніцах няма.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Горны поўдзень павета Шэсянь ля мяжы з Чжэцзянам. Хуанвэй, па краязнаўчай публікацыі, на ўсходзе мяжуе з паветам Чуньань правінцыі Чжэцзян. Старая народная песенька, якую прыводзіць тая ж публікацыя, пачынаецца словамі «街口进街源，只见青山不见田» — «з Цзекоу ў Цзеюань: бачыш толькі зялёныя горы і не бачыш палёў».
- Маштаб: Па публікацыі 2025 года, у краі каля 67 тыс. му чайных садоў — чвэрць садоў павета, гадавы выпуск каля 3700 т, каля 18 тыс. чайных гаспадарак і каля 70 чайных кампаній.
- Вышыня, глебы і клімат: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Пра тэхналогію Цзеюань Хунцын знойдзена адна характарыстыка: публікацыя 2025 года піша, што яе адрозніваюць «роўная праца агню і мяккі водар» (火功稳、香气醇). Пакрокавае апісанне і рэжымы ў знойдзеных крыніцах не прыводзяцца; тэкст групавога стандарту не адкрыўся.
Для хуэйчжоускага хунцына ў цэлым даведка называе тры этапы — гэта агульная схема, а не апісанне менавіта Цзеюань Хунцын:
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне ліста.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn): Ліст скручваюць у палоскі.
- Печкавая сушка (烘焙, hōngbèi): Чай дасушваюць прагрэвам, а не ў катле; менавіта гэты этап і дае групе імя хунцын.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Для хуэйчжоускага хунцына даведка называе цэльныя палоскі (条索完整). Апісання менавіта Цзеюань Хунцын у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Публікацыя 2025 года называе водар мяккім, поўным (香气醇) — як рысу мясцовай тэхналогіі.
- Смак: На рэкламным сезоне 2026 года эксперты апісалі смак Цзеюань Хунцын як насычаны і доўгі (醇厚悠长). Для хуэйчжоускага хунцына ў цэлым даведка называе смак мяккім (滋味醇和) і чай — такім, што вытрымлівае шмат заліваў.
- Колер настою: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Чайнае дно (завараны ліст): Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічных дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуда: Шкляная шклянка або белы гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы частку настою.
- Даліць ваду.
- Два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.
10. Кошт і Падробкі
Дадзеных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць сертыфікацыйны знак з геаграфічным указаннем «街源烘青»; спіс дапушчаных да яго вытворцаў у знойдзеных крыніцах не апублікаваны.
- Правяраць, што вытворца з краю Цзеюань павета Шэсянь.
- Памятаць, што хунцын — вялікая група, і слова «烘青» на ўпакоўцы пра паходжанне нічога не кажа.
- Групавы стандарт павятовай чайнай асацыяцыі T/SCX 004—2025 «地理标志证明商标 街源烘青茶» існуе, але яго тэкст у знойдзеных крыніцах не адкрыўся.
11. Цікавыя Факты
- Даведка называе хуэйчжоускі хунцын асновай высокагатункавых кветкавых чаёў: неапрацаваны чай добра ўбірае водар.
- На тэрасы Угунліна, па падліку 2025 года, пайшло больш за 1,2 млн чалавека-выхадаў і каля 700 млн камянёў.
12. Параўнанне з іншымі чаямі Хуаншаня
- Хуаншань Байча (黄山白茶): Зялёны чай павета Шэсянь з белалістага сорту, знойдзенага ў садах воласці Хуанцянь; абодва чаі прасоўваюць разам.
- Хуаншань Маафэн (黄山毛峰): Вядомы хунцын акругі Хуаншань — таксама зялёны чай печкавай сушкі.
- Туньлюй (屯绿): Хуэйчжоускі зялёны чай катловай сушкі; Хуанвэй параўноўвалі з яго гандлёвым цэнтрам Туньсі.
- Сунло Ча (松萝茶): Гістарычны зялёны чай катловай абжаркі з павета Сюнін той жа гарадской акругі.
У заключэнне:
Цзеюань Хунцын — зялёны чай печкавай сушкі з горнага поўдня павета Шэсянь, чыя гісторыя лепш запісана ў гандлёвых хроніках, чым у апісаннях смаку: мінская слава імя, гандлёвы дом Юйтай, «першы чайны рынак Цзяннані» ў Хуанвэі, а цяпер — тэрасы Угунліна ў спісе спадчыны і знак 2025 года. Воблік самога чаю апісаны скупа: роўны агонь, мяккі водар, насычаны доўгі смак.
Крыніцы
Нарматыўныя дакументы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»