Yúnxiàn Dàcháoshān chá

Юньсянь Дачаошань Ча (Yúnxiàn Dàcháoshān chá, 云县大朝山茶) — геаграфічны сертыфікацыйны знак на чай масіва Дачаошань на паўднёвым усходзе павета Юньсянь (云县) гарадской акругі Ліньцан, правінцыя Юньнань. Сады ляжаць вакол пасёлка Дачаошаньсі (大朝山西镇): на ўсходзе ён выходзіць да Ланьцана, а на паўднёвым захадзе мяжуе з воласцю Баньдун, радзімай вядомага Сігуя. Знак зарэгістраваны ў студзені 2022 года, і таварам у ім названы зялёны чай (绿茶). Чайныя выданні пры гэтым пішуць пра тутэйшы чай як пра пуэр са старых дрэў.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá) — так названы тавар знака ў правінцыйным пераліку Упраўлення рыначнага нагляду Юньнані 2023 года; поўнага спісу тавараў рэгістрацыі я не бачыў. Стандарт GB/T 14456.2-2018 адрознівае буйналісты зялёны чай паравы, абсмажаны, падсушаны гарачым паветрам і сонечнай сушкі (晒青, shàiqīng); апошні — сыравіна пуэрнага тыпу. Які з іх робяць пад знакам, па знойдзеных крыніцах не ўстанавіць.
• Катэгорыя: Чай старых садоў Ліньцана; геаграфічны сертыфікацыйны знак (2022).
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Юньнань (云南, Yúnnán), гарадская акруга Ліньцан (临沧, Líncāng), павет Юньсянь (云县, Yúnxiàn), пасёлак Дачаошаньсі (大朝山西镇, Dàcháoshānxī zhèn).
• Зона аховы: Трымальнік знака — установа павета Юньсянь; гэта адміністрацыйная прыналежнасць трымальніка, юрыдычнай мяжы зоны я не бачыў.
• Геаграфічныя каардынаты: Дакладных каардынат у знойдзеных крыніцах няма.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • Чайны шлях. Па чайным партале, які спасылаецца на гістарычныя запісы, адна з дзвюх важных дарог чайна-коннага шляху (茶马古道, chámǎ gǔdào) павета вяла з павятовага горада ў Дашы — так да перайменавання зваўся цяперашні пасёлак, былая камуна Дашы (大石公社). Па павеце дарога ішла 95 км, далей на поўдзень — праз Чанпутан на рынак Баньдун (邦东) суседняга павета, адкуль тавар везлі ў Пуэр і далей у Куньмін. Да 1976 года, піша той жа партал, пасёлак заставаўся самым глухім па транспарце кутом павета.
  • 2012–2013. Па тым жа партале, у 2012 годзе пасёлак сабраў 635 т чаю на 10,16 млн юаняў. У 2013 годзе, на хвалі славы суседняга Сігуя, свежы ліст падаражэў да 6,5 юаня за кілаграм, а выпрацоўка вырасла да 650 т на 16,75 млн юаняў.
  • 2022. Знак «云县大朝山茶» зарэгістраваны: пасведчанне № 48178167, клас 30, тавар — зялёны чай, дата публікацыі аб рэгістрацыі — 14 студзеня 2022 года. Трымальнік — Станцыя распаўсюджвання чайных тэхналогій павета Юньсянь (云县茶叶技术推广站).
  • 2023. Знак увайшоў у правінцыйны спіс субсідый за рэгістрацыю; па паведамленні ўпраўлення рыначнага нагляду Ліньцана, трымальнікі чатырох знакаў акругі, у тым ліку гэтага, атрымалі ў суме 40 тысяч юаняў. Усяго ў акрузе ўпраўленне налічыла 13 геаграфічных сертыфікацыйных знакаў.
• Назва: «Юньсянь» (云县) — імя павета. Дачаошань (大朝山) — горны масіў; «Дачаошаньсі» значыць «заходні Дачаошань». Тлумачэння самога імя масіва ў знойдзеных крыніцах няма.
• Культурнае значэнне: Па чайным партале, чай — апора даходаў пасёлка: чаем занятыя 4256 гаспадарак, 48,3 % усіх двароў, у сярэднім па 1,27 му саду на чалавека.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Гатункі / Культывары: Апісанні разыходзяцца. Адзін матэрыял чайнага партала спасылаецца на «Летапіс павета Юньсянь» (《云县志》) і адносіць старыя дрэвы каля вёскі Ноу да віду 拟细萼茶 (nǐ xì’è chá). Другі матэрыял таго ж партала піша, што ў сельскім камітэце Чжышаньцын расце ў асноўным мэнкускі буйналісты чай (勐库大叶茶, Měngkù dàyè chá). Батанічнай працы аб тутэйшых дрэвах я не бачыў.
• Дзе старыя дрэвы: Каля 500 му старых дрэў растуць у сельскіх камітэтах Чанпутан (菖蒲塘), Сіюань (昔元), Баньсюй (邦旭) і Бэйіньчжай (背阴寨); другі матэрыял дадае Чжышаньцын (纸山箐) і называе Чанпутан і Чжышаньцын галоўнымі. Адзін матэрыял называе гэтыя дрэвы культурнымі (栽培型), другі — дзікімі супольнасцямі (野生古茶树群落).
• Ноу: Самая паказальная група расце каля вёскі Ноу (糯伍) камітэта Чанпутан; другі матэрыял удакладняе — каля Шанноу (上糯伍), на вышыні 1653 м. Па адным апісанні, гэта больш за тысячу дрэў старэйшых за сто гадоў, 12 з іх вышэйшыя за 10 м. Па другім, група займае каля 5 му, дрэвы ў ёй вышэйшыя за 10 м; у 12 з іх абхоп каля асновы 1,7–2,05 м і крона 6–7 на 8 м, адно дрэва — 11,7 м пры абхопе 2,05 м, а старэйшых за 200 гадоў, па гэтым апісанні, толькі тры.
• Чжышаньцын: Стары сад каля вёсак Цайцзя (蔡家), Сюйцзя (徐家) і Інвошань (英窝山), каля 2100 м: больш за 420 му і больш за 9000 дрэў, сярэдні ўзрост — больш за сто гадоў, найстарэйшым, па апісанні, больш за 500 гадоў.
• Сыравіна, збор і стандарт збору: Ліст старых дрэў і садоў пасёлка; патрабаванняў знака, тэрмінаў і стандарту збору ў знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Паўднёвы ўсход павета Юньсянь. На ўсходзе — Ланьцан, за ракой — павет Цзіндун (景东) акругі Пуэр; на паўднёвым захадзе — воласць Баньдун раёна Ліньсян.
• Вышыня: Пасёлак ляжыць на вышынях ад 784 да 3249 м. Партал лічыць самай прыдатнай для чаю паласу 1600–1800 м; старыя сады — каля Ноу на 1653 м і ў Чжышаньцыне каля 2100 м.
• Клімат: Ападкаў каля 1100 мм за год, сярэдняя тэмпература каля 17 °C, выяўленая вертыкальная кліматычная пояснасць. Партал дадае, што пасёлак круглы год ахутаны аблокамі і туманам (常年云雾缭绕).
• Плошча садоў: Даныя разыходзяцца: адзін матэрыял партала называе 32 тысячы му, другі — 11 750 му, з іх больш за 8000 пладаносных; абодва матэрыялы апублікаваныя ў 2018 годзе.
• Глебы: Даных у знойдзеных крыніцах няма.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Тэхналогіі чаю пад знакам у знойдзеных крыніцах няма. Стандарт GB/T 14456.2-2018 апісвае буйналісты зялёны чай як прадукт з ліста буйналістага чаю, які прайшоў такія аперацыі:

1. Раскладка свежага ліста (摊青, tānqīng).
2. Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне.
3. Скручванне (揉捻, róuniǎn).
4. Сушка (干燥, gānzào): У катле, гарачым паветрам або на сонцы — па віду чаю; у паравога чаю парай праводзяць фіксацыю, а не сушку.
5. Даводка формы (整形, zhěngxíng).

Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Юньсянь Дачаошань Ча.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанняў зялёнага чаю пад знакам я не знайшоў. Ніжэй — апісанне пуэру са старых дрэў Дачаошаня на чайным партале; да прадукта знака яго ніхто афіцыйна не прывязваў.

• Вонкавы выгляд сухога ліста: Скрутка моцная і доўгая, цёмна-зялёная, пакрытая ворсам (条索壮实而长，呈墨绿色，身被绒毫).
• Арамат сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
• Арамат настою: Насычаны, доўга трымаецца на сценках кубка (香气浓郁，挂杯持久).
• Смак: Настой мякка-абвалакваючы, шчыльны, шматслойны (汤质糯滑、厚实、层次饱满); горыч хутка разыходзіцца, даўкасць ледзь адчувальная; салодкае вяртанне прыходзіць хутка, слінааддзяленне добрае.
• Колер настою: У маладога чаю — зеленавата-жоўты, празрысты, з алеістым бляскам (青黄色，通透而油亮).
• Чайнае дно (завараны ліст): Мясісты і буйны; пупышка з лісцем, расправіўшыся, бывае даўжынёй амаль у паўдалоні; ліст цэлы і мяккі.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных даных у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

• Тэмпература вады: 80–85 °C; для буйналістага чаю сонечнай сушкі — гарачэй, 90–95 °C.
• Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
• Посуд: Гайвань або шкляная шклянка.
• Працэс:
  1. Прагрэць посуд.
  2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
  3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
  4. Разліць або піць, пакідаючы частку настою.
  5. Даліць ваду.
  6. Два-тры паўторныя заліванні з падаўжэннем.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; выпіць на працягу года. Сыравіну сонечнай сушкі для пуэру захоўваюць інакш — у сухім ветрыным месцы, і яе нярэдка вытрымліваюць.

10. Цана і Падробкі

Цэн на гатовы чай у знойдзеных крыніцах няма. Па чайным партале, у 2015 годзе лепшы свежы ліст Чанпутана прадавалі па 200 юаняў за кілаграм, звычайны — па 36 юаняў.

• Як пазбегнуць падробак:
  • Шукаць знак «云县大朝山茶» (пасведчанне № 48178167) і правяраць, што вытворца з павета Юньсянь.
  • Памятаць, што тавар знака ў знойдзеным пераліку — зялёны чай.
  • Не прымаць на веру «чай з тысячагадовага дрэва»: ацэнкі ўзросту дрэў Ноу разыходзяцца нават на адной старонцы (раздзел 12).

11. Цікавыя Факты

• Знак на Дачаошань і знак на гару Байіншань таго ж павета трымае адна ўстанова, абодва зарэгістраваныя для зялёнага чаю, і публікацыя аб рэгістрацыі Дачаошаня выйшла на 52 дні раней: 14 студзеня супраць 7 сакавіка 2022 года.
• Па партале, каля вёскі Ноу расце «цар чаю Ноу» (糯伍茶树王) — дрэва з пурпурным лістом, узростам каля тысячы гадоў, вышынёй 11 м і з кронай 13 м. Тая ж старонка абзацам вышэй піша, што дрэў старэйшых за 200 гадоў у групе ўсяго тры.
• Па партале, у пасёлку багатыя і дзікія сваякі чаю: сярод раслін чайнага сямейства названыя 红山茶, 白山茶, 毛茶树, 大茶树 і 紫叶茶.

12. Параўнанне з суседнімі чаямі

• Юньсянь Байіншань Ча (云县白莺山茶): Знак на чай гары Байіншань у пасёлку Маньвань таго ж павета, у таго ж трымальніка і з тым жа таварам — зялёным чаем.
• Сігуй (昔归): Чай вёскі воласці Баньдун, суседняй з Дачаошанем; артыкул нашай энцыклапедыі.
• Ліньцан (临沧): Аглядны артыкул энцыклапедыі аб чайнай акрузе.

У заключэнне:

Юньсянь Дачаошань Ча — знак горнага пасёлка над Ланьцанам, дзе старыя дрэвы растуць на 1650–2100 м, а стары чайны шлях вёў да рынку Баньдун. Дакумент гаворыць коратка: знак 2022 года, трымальнік — павятовая чайная станцыя, тавар — зялёны чай. Гатунак дрэў, іх узрост, плошча садоў і смак вядомыя толькі па чайным партале, і яго апісанні месцамі разыходзяцца.

Крыніцы

Нарматыўныя дакументы

• GB/T 14456.2-2018

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»