Баацзі Чае (Bǎojī cháyè, 保基茶叶) — прадукт з геаграфічным указаннем гарадскога павета Паньчжоу (盘州市) гарадской акругі Люпаньшуй на захадзе правінцыі Гуйчжоу. Імя дадзена па воласці Баацзі (保基乡), але зона аховы шырэйшая — 22 пасёлкі і воласці павета. «Чае» (茶叶) значыць проста «чайны ліст»: класа чаю імя не называе, і знойдзеныя крыніцы яго не ўстанаўліваюць. Даведачныя апісанні гавораць пра сады на вышыні 1700–1900 м, пра старыя чайныя дрэвы ў раёне Лаачан узростам, па папярэдняй ацэнцы, больш за 500 гадоў і пра глебы з селенам. Ахову імя атрымала ў 2016 годзе.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Не ўстаноўлены. Дакумента з патрабаваннямі да прадукту я не бачыў. Даведачны сайт піша, што чай вядомы насычаным водарам і колерам «绿润» — «зялёным з бляскам»; такая формула звычайная для зялёнага чаю, але класа яна не даказвае, і па ёй адной я яго не прысвойваю.
- Катэгорыя: Прадукт з геаграфічным указаннем (地理标志产品, dìlǐ biāozhì chǎnpǐn), 2016.
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Гуйчжоу (贵州, Guìzhōu), гарадская акруга Люпаньшуй (六盘水, Liùpánshuǐ), гарадскі павет Паньчжоу (盘州, Pánzhōu).
- Зона аховы: 22 пасёлкі і воласці Паньчжоу: Баацзі, Янчан, Юйні, Цзічанпін, Цзюін, Паньцзян, Баньцяа, Шуйтан, Міньчжу, Лаачан, Маі, Дашань, Хуашы, Піндзі, Пінгуань, Чжун’і, Баацянь, Пуцянь, Сіньмінь, Сяншуй, Лэмінь і Хопу. Пералік узяты з даведачнага перадруку; з аб’яўленнем аб ахове я яго не зверыў.
- Геаграфічныя каардынаты: Паньчжоу — каля 25,7° пн. ш. і 104,5° у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя: Раннія звесткі ніжэй — з даведачнага сайта пра мясцовыя прадукты; першакрыніц я не бачыў.
- «Чайны канон». Сайт узводзіць гісторыю да «Чайнага канона» (茶经, Chájīng): там сказана, што чай расце ў акругах Сычжоу, Бочжоу, Фэйчжоу і Ічжоу і «смак яго цудоўны». Што Баацзі ляжыць у межах гэтых акруг — тлумачэнне сайта; пацверджання я не бачыў.
- Гады Цяньлун (乾隆) дынастыі Цын. Са спасылкай на «Этнаграфію Гуйчжоу» (贵州民族志) сайт піша, што чай Баацзі быў мясцовай данінай: ханьцы і народ і (彝族) кожны год падносілі яго землеўладальнікам і спадчынным мясцовым кіраўнікам (土司、土目).
- 1947. На правінцыйнай выставе мясцовых прадуктаў у Гуйяне чай Баацзі прадстаўляў павет.
- 1970-я. Закладзены чайныя сады павета; да 1990-х іх плошча перавысіла 800 га.
- 2007. Правінцыя прыняла рашэнне аб паскораным развіцці чайнай галіны, і павет увайшоў у лік яе ключавых чайных паветаў.
- 2016. Па даведачным сайце, 4 ліпеня Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціне (AQSIQ) увяло ахову «保基茶叶» як прадукта з геаграфічным указаннем. Нумара аб’яўлення я не знайшоў.
- 2025. Аб’яўленнем CNIPA № 615 ад 23 студзеня 363 прадпрыемствы атрымалі права на спецыяльны знак геаграфічнага ўказання; «保基茶叶» — у пераліку прадуктаў. Якія кампаніі дапушчаны да гэтага знака, сказана ў дадатку, якога я не бачыў.
- Назва: «Баацзі» (保基) — імя воласці; «чае» (茶叶) — «чайны ліст».
- Культурнае значэнне: Па тым жа сайце, чай любяць і мясцовыя ханьцы, і народ і, і ў абодвух даўняя культура чаяпіцця.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт / Культывар: У знойдзеных крыніцах не названы.
- Старыя дрэвы: Па даведачным сайце, спецыялісты Гуйчжоускага інстытута чаю папярэдне ацанілі ўзрост супольнасці старых чайных дрэў у раёне Лаачан (老厂) больш чым у 500 гадоў. Сайт робіць з гэтага выснову, што Паньчжоу — адно з месцаў, дзе чайная расліна расла першапачаткова; гэта яго тлумачэнне. Ці ідзе ліст старых дрэў у прадукт пад гэтым імем, не сказана.
- Сыравіна, збор і стандарт збору: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Захад Гуйчжоу. Па даведачным сайце — нізкія шыраты і вялікая вышыня, субтрапічны мусонны вільготны клімат без суровай зімы і без спякоты ўлетку, супадзенне дажджлівага і цёплага сезонаў, багатыя ападкі і вялікая розніца дзённых і начных тэмператур.
- Вышыня вырошчвання: 1700–1900 м; па той жа крыніцы, гэта на 200–300 м вышэй, чым у іншых чайных раёнах Люпаньшуя.
- Глебы: Сады, па даведачным сайце, ляжаць на багатых селенам вугаленосных пластах. Лічбы — у раздзеле 7.
- Схілы: Больш за 80 % раллі павета — схілавыя землі, а на схілах, стромешых за 25°, араць нельга. Перавод такой раллі пад чай па праграме вяртання зямель пад лес і травы сайт называе вялікім рэзервам росту.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Тэхналогіі ў знойдзеных крыніцах няма. Клас не ўстаноўлены, таму і агульную схему класа я не прыводжу: для зялёнага, чырвонага або іншага чаю яна розная.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Даведачны сайт апісвае чай адной фразай: насычаны водар і колер «зялёны з бляскам» (香气浓郁和茶色绿润). Для высакагорнага чаю Паньчжоу наогул ён дадае: «清香馥郁，香高持久» — чысты густы водар, высокі і ўстойлівы — і што чай вытрымлівае шмат заліваў.
- Знешні выгляд сухога ліста: Асобнага апісання няма; да чаго адносіцца «зялёны з бляскам» — да сухога ліста ці да настою, — не ўдакладнена.
- Водар сухога ліста: Асобнага апісання няма; водар названы насычаным без удакладнення.
- Водар настою: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Смак: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Колер настою: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Чайнае дно (завараны ліст): Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
7. Хімічны Склад
Па даведачным сайце, Інстытут геахіміі Акадэміі навук у Гуйяне даследаваў глебы і чай Паньчжоу:
| Паказчык | Сярэдняе |
|---|---|
| Селен у глебе | 0,376 мкг/г |
| Селен у чаі | 0,12 мкг/г |
Года, выбаркі і метаду сайт не называе. Ён жа параўноўвае высакагорны чай Гуйчжоу з чжэцзянскім: амінакіслот 4–5 % супраць 3 %, экстрактыўных рэчываў 45–50 % супраць 38 %. Гэта агульныя лічбы па правінцыі без спасылкі на вымярэнні, а не паказчыкі Баацзі Чае.
8. Заварванне
Практыка класа — клас не ўстаноўлены, і параметры залежаць ад таго, які чай пад гэтым імем у руках.
- Зялёны: 80–85 °C, 3 г на 150 мл, шкляная шклянка або гайвань, першы настой праз 40–60 секунд, два-тры паўторныя залівы.
- Чырвоны: 90–95 °C, 3–5 г на 150 мл, гайвань або фарфоравы чайнік, кароткія пралівы з падаўжэннем.
9. Захоўванне
Практыка класа. Зялёны чай — у герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў, выпіць на працягу года. Чырвоны — у сухім цёмным месцы пры пакаёвай тэмпературы, у шчыльнай упакоўцы.
10. Кошт і Падробкі
Даных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання і імя «保基茶叶»: у 2025 годзе CNIPA дапускала да знака новыя прадпрыемствы.
- Правяраць, што вытворца з Паньчжоу і з адной з 22 адзінак зоны.
- Удакладняць клас чаю: імя яго не называе.
- Не блытаць з Баацзін Хуанцзінь Ча (保靖黄金茶) з Хунані: пачаткі імёнаў — 保基 і 保靖 — адрозніваюцца адным іерогліфам.
11. Цікавыя Факты
- Імя дадзена па адной воласці, а ахоўваная зона ахоплівае 22 пасёлкі і воласці павета.
- Сады Паньчжоу, па даведачных даных, на 200–300 м вышэй за іншыя чайныя раёны сваёй акругі.
- Чай Баацзі, па пераказе «Этнаграфіі Гуйчжоу», пры Цын ішоў у даніну спадчынным мясцовым кіраўнікам.
- У 1947 годзе чай Баацзі прадстаўляў павет на правінцыйнай выставе ў Гуйяне.
12. Параўнанне з іншымі чаямі захаду Гуйчжоу
- Шуйчэн Чунь Ча (水城春茶): Высакагорны зялёны чай той жа акругі Люпаньшуй; у яго клас устаноўлены, у Баацзі Чае — не.
- Цзюцэн Шань Люй Ча (九层山绿茶): Зялёны чай гор Цзюцэншань у акрузе Люпаньшуй.
- Пуань Сыцю Ча (普安四球茶): Зялёны чай павета Пуань з асаблівага віду чайнай расліны 四球茶.
- Цішэ Ча (七舍茶): Горны чай гарадскога павета Сін’і; яго клас устаноўлены па патрабаваннях да прадукту.
У заключэнне:
Баацзі Чае — імя, якое ахоўвае месца, а не пэўны чай: 22 пасёлкі і воласці Паньчжоу з садамі на 1700–1900 м, старымі дрэвамі раёна Лаачан і глебамі з селенам. Ахова дзейнічае з 2016 года, а ў 2025-м CNIPA дапускала да знака новыя прадпрыемствы. Сарты, тэхналогіі і апісанні аблічча знойдзеныя крыніцы не даюць, таму, купляючы чай пад гэтым імем, найперш варта даведацца яго клас.