Zhūchéng lǜchá

Чжучэн Люйча (Zhūchéng lǜchá, 诸城绿茶) — зялёны чай гарадскога павета Чжучэн (诸城市) акругі Вэйфан, правінцыя Шаньдун, адзін з паўночных чаёў правінцыі; даведачнае апісанне звязвае яго з’яўленне тут з рухам «南茶北引» — «паўднёвы чай — на поўнач». Зона аховы — усяго тры воласці і пасёлкі на поўдні павета. Патрабаванні апісваюць два абліччы, скручаны і плоскі, і ў абодвух галоўнай рысай названы густы і свежы каштанавы водар (栗香, lìxiāng). Імя ахоўваецца з 2011 года, у 2025-м CNIPA абнавіла патрабаванні аб’яўленнем № 646.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Клас названы ў найменні і пацверджаны тэхналогіяй з патрабаванняў аховы: фіксацыя, скручванне або выпростванне, сушка.
• Катэгорыя: Паўночны зялёны чай Шаньдуна з геаграфічным указаннем.
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Шаньдун (山东, Shāndōng), гарадская акруга Вэйфан (潍坊, Wéifāng), гарадскі павет Чжучэн (诸城, Zhūchéng).
• Зона аховы: Тры пасёлкі павета ў дзеючых межах — Таалінь (桃林, Táolín), Хуанхуа (皇华, Huánghuá) і Ліньцзяцунь (林家村, Línjiācūn). У патрабаваннях 2025 года Таалінь названы воласцю (乡), у статыстычным падзеле — пасёлкам (镇); даведачнае апісанне, якое паўтарае ранейшую рэдакцыю, удакладняе, што ў яго ўліты былы пасёлак Шаньдунтоу (山东头). Каардынатнай рамкі патрабаванні не даюць.
• Геаграфічныя каардынаты: Цэнтр Чжучэна — каля 36,0° пн. ш. і 119,4° у. д.; пасёлак Таалінь — каля 35,8° пн. ш. і 119,5° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • Ранняя гісторыя. Даведачнае апісанне пачынае гісторыю чаю ў Чжучэне з эпохі Юань (元); першакрыніцы я не бачыў.
  • 1956. Паводле таго ж апісання, у гэтым годзе тут атрымалася інтрадукцыя паўднёвага чаю — «南茶北引» (nánchá běiyǐn). Мясцовая шаньдунская публікацыя называе 1956-ы годам першых, вымерзлых пасадак у правінцыі, так што дата застаецца датай даведніка.
  • 2010. Паводле даведачнага апісання, у Тааліне было больш за 10 тысяч му садоў і семдзесят чайных вёсак, выпрацоўка — 2600 тон сухога чаю ў год.
  • 2011. Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціне (AQSIQ) аб’яўленнем № 14 за 2011 год узяло «诸城绿茶» пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем.
  • Сельскагаспадарчае ўказанне. Імя ўнесена і ў рэестр Міністэрства сельскай гаспадаркі (AGI01819); год і трымальніка я не праверыў.
  • 2025. CNIPA аб’яўленнем № 646 прызнала «诸城绿茶» прадуктам з геаграфічным указаннем. Заяўнік — урад гарадскога павета; новыя патрабаванні замянілі раздзел аб чаі ў аб’яўленні 2011 года.
• Назва: «Чжучэн» (诸城) — імя гарадскога павета; «люйча» (绿茶) — «зялёны чай».
• Культурнае значэнне: Даведнік называе чай «中国最北端茗茶» — «самым паўночным знакамітым чаем Кітая». З шыратой гэта сыходзіцца дрэнна: Таалінь ляжыць каля 35,8° пн. ш., а сады Лаашаня пад Цындаа — на 36°03′–36°20′ пн. ш., Яньтая — яшчэ паўночней. Дакладна іншае: Чжучэн — частка паўночнага чайнага пояса Шаньдуна.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Сарты: Паводле патрабаванняў аховы — «Дашаньлюй № 1» (大山绿1号, Dàshānlǜ 1), «Дашаньлюй № 2» (大山绿2号, Dàshānlǜ 2) і іншыя сарты, прыдатныя для гэтага чаю. Апісанняў саміх сартоў у знойдзеных крыніцах няма.
• Час збору: Вясновы збор — з сярэдзіны сакавіка да пачатку чэрвеня, восеньскі — з пачатку верасня да пачатку кастрычніка.
• Стандарт збору: Тры сарты сыравіны:
  • Вышэйшы (特级): пупышка з адным раскрывальным лістом, пупышак з разгорнутым лістом не больш за 10 %.
  • Першы (一级): у асноўным ад пупышкі з адным лістом да раскрывальнай пупышкі з двума лістамі; пупышак з двума лістамі не больш за 15 %.
  • Другі (二级): у асноўным ад пупышкі з двума лістамі да раскрывальнай пупышкі з трыма лістамі; пупышак з трыма лістамі не больш за 20 %.
• Пасадка: Пры сяўбе — у адзін або два рады, па 5–6 насенін у лунку, пасля ўсходаў пакідаюць 3–4 моцныя расліны. Саджанцы лепш высаджваць з сярэдзіны да канца сакавіка або ў кастрычніку, па 60–70 тысяч раслін на му (667 м²).

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Поўдзень гарадскога павета Чжучэн.
• Участкі: Паводле патрабаванняў — закрытыя ад ветру і павернутыя да сонца.
• Глебы: Бурыя лясныя глебы (棕壤, zōngrǎng) або блізкія да іх; pH 5,5–6,8, арганічнага рэчыва не менш за 1,0 %, магутнасць глебавага слоя не менш за 60 см, грунтовыя воды глыбей за 100 см.
• Клімат і вышыня: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Патрабаванні аховы задаюць дзве схемы і агульныя параметры — гэта апісанне менавіта гэтага чаю, а не агульная схема класа.

• Скручаны чай (卷曲形, juǎnqū xíng): раскладванне свежага ліста (摊青, tānqīng) → фіксацыя (杀青, shāqīng) → скручванне (揉捻, róuniǎn) → другое падсушванне (二青, èrqīng) → фармоўка з сушкай (做形烘干, zuòxíng hōnggān) → праяўленне водару (提香, tíxiāng) → пакаванне.
• Плоскі чай (扁形, biǎn xíng): раскладванне свежага ліста → фіксацыя → выпростванне ліста (理条, lǐtiáo) → фармоўка прыцісканнем (压扁, yābiǎn) → фінальнае дасушванне (辉干, huīgān) → пакаванне.
• Параметры: Свежы ліст раскладваюць слоем не таўсцей за 5 см, пакуль ён не страціць 15–20 % вільгаці. Фіксацыя ідзе пры 350–410 °C. Пры выпростванні і фармоўцы тэмпературу вядуць ад высокай да нізкай. Фінальнае дасушванне — каля 120 °C, не даўжэй за паўгадзіны.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Паводле патрабаванняў аховы; дыяпазоны ахопліваюць розныя сарты сыравіны.

• Вонкавы выгляд сухога ліста: Скручаны чай — тонкія шчыльныя скручаныя ніткі, роўныя, з мясістым лістом; колер ад смарагдавага (翠绿) да цёмнага, амаль чарнільнага зялёнага (墨绿), без пажоўклых і ламаных лістоў. Плоскі чай — плоскі, з мясістым лістом, ад гладкага да дастаткова роўнага; колер ад пяшчотна-зялёнага да цёмна-зялёнага, роўны і чысты.
• Водар сухога ліста: Асобнага апісання няма.
• Водар настою: Каштанавы, густы і свежы (栗香浓郁而清爽). У скручанага чаю адценні — ад свежага і пяшчотнага да дастаткова чыстага, у плоскага — ад каштанавага да чыстага свежага (清香).
• Смак: Мяккі, акруглы (醇) — так запісана для скручанага чаю; для плоскага смак у патрабаваннях не апісаны.
• Колер настою: Скручаны чай — ад пяшчотна-зялёнага яркага да жоўтага, дастаткова яркага, без муці. Плоскі — ад жоўта-зялёнага яркага да жоўта-зялёнага, дастаткова яркага.
• Чайнае дно (завараны ліст): Скручаны чай — ад яркага да дастаткова яркага, без стракатых лістоў. Для плоскага апісання няма.

7. Хімічны Склад

Патрабаванні аховы задаюць два фізіка-хімічныя паказчыкі:

Паказчык	Патрабаванне
Вадараспушчальныя экстрактыўныя рэчывы	не менш за 38 %
Сырая абалоніна	не больш за 12 %

Дадзеных аб поліфенолах, амінакіслотах і кафеіне гэтага чаю ў знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

• Тэмпература вады: 80–85 °C.
• Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
• Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
• Працэс:
  1. Прагрэць посуд, пакласці чай, наліць ваду па сценцы.
  2. Першы настой — праз 40–60 секунд.
  3. Піць, пакідаючы частку настою, і даліваць — два-тры разы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пабочных пахаў. Свежасць водару з часам сыходзіць, таму чай лепш выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Дадзеных аб цэнах у знойдзеных крыніцах няма.

• Як пазбегнуць падробак:
  • Шукаць знак геаграфічнага ўказання: права на яго ўхваляе CNIPA.
  • Правяраць, што чай зроблены ў адным з трох пасёлкаў зоны — Таалінь, Хуанхуа або Ліньцзяцунь.
  • Ламаны і пажоўклы ліст патрабаванням не адпавядае; у водары — каштанавы тон, настой без муці.

11. Цікавыя Факты

• Зона Чжучэн Люйча — тры пасёлкі. Для параўнання: у Яньтай Ча (烟台茶) — пятнаццаць адміністрацыйных адзінак і 154 воласці і пасёлкі, у Тайшань Хунча (泰山红茶) — 965 вёсак.
• Паводле даведачнага апісання, у чаю гэтага імя ёсць адзін «вядомы таварны знак Кітая» (中国驰名商标) і тры вядомыя знакі правінцыі Шаньдун.
• Збор ідзе двойчы: вясновы сезон патрабаванні заканчваюць у пачатку чэрвеня, восеньскі пачынаюць у пачатку верасня, летняга збору яны не прадугледжваюць.

12. Параўнанне з іншымі зялёнымі чаямі Шаньдуна

• Жычжаа Люйча (日照绿茶): Адзін з самых вядомых зялёных чаёў Шаньдуна, з суседняй прыморскай акругі; таксама скручаны і плоскі, з каштанавай нотай.
• Цзюйнань Люйча (莒南绿茶): Зялёны чай павета Цзюйнань акругі Ліньі; тры абліччы — скручаны, плоскі і ігольчасты — і каштанавы водар ва ўсіх.
• Імэн Юй Я (沂蒙玉芽): Плоскі зялёны чай павета Цзюйнань на поўдні Шаньдуна, названы па гарах Імэн; таксама з каштанавым водарам.
• Лаашань Люйча (崂山绿茶): Прыморскі зялёны чай гары Лаашань пад Цындаа, паўночней Чжучэна.

У заключэнне:

Чжучэн Люйча — зялёны чай трох пасёлкаў на поўдні Чжучэна. Дакумент пра яго кароткі, але дакладны: сарты «Дашаньлюй», бурыя глебы, вясновы і восеньскі збор, фіксацыя пры 350–410 °C, скручаны і плоскі аблічча і каштанавы водар. Гісторыі ў першакрыніцах мала, а званне «самага паўночнага знакамітага чаю Кітая» з даведніка з шыратой не сыходзіцца.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

• CNIPA 地理标志产品认定 №646

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»