Suìchāng lónggǔ chá

Суйчан Лунгу Ча (Suìchāng lónggǔ chá, 遂昌龙谷茶) — «чай Драконавай даліны з Суйчана», плоскі зялёны чай горнага павета Суйчан (遂昌县) гарадской акругі Лішуй на паўднёвым захадзе правінцыі Чжэцзян. «Лунгу» (龙谷) — павятовая марка трох чаёў: прамога зялёнага Лунгу Ліжэнь (龙谷丽人), плоскага зялёнага Лунгу Ча і чырвонага Лунгу Хунча (龙谷红茶); геаграфічнае ўказанне апісвае толькі плоскі. Імя звязваюць з драматургам Тан Сяньцзу, які пяць гадоў быў начальнікам павета. З 2020 года яно — сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, з 2025 года — прадукт з геаграфічным указаннем.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá), плоскі. Агаворка: патрабаванні аховы клас словам не называюць і раздзела пра тэхналогію не ўтрымліваюць. Клас відаць з апісання якасці ў тым жа дакуменце — ізумрудны ліст, далікатна-зялёны настой, далікатна-зялёнае дно — і з тэксту павета, дзе плоскі Лунгу Ча прама названы плоскім зялёным чаем (扁形绿茶).
Пастка імя: Марка «龙谷» шырэйшая за ўказанне: апісанне якасці ў патрабаваннях аховы даслоўна супадае з апісаннем плоскай лініі ў тэксце павета (2022), а прамы Лунгу Ліжэнь і чырвоны Лунгу Хунча пад яго не падыходзяць.
Катэгорыя: Павятовы імяніты чай; геаграфічнае ўказанне (2020, 2025).
Паходжанне: Кітай, правінцыя Чжэцзян (浙江, Zhèjiāng), гарадская акруга Лішуй (丽水, Lìshuǐ), павет Суйчан (遂昌, Suìchāng).
Зона аховы: Паводле патрабаванняў аховы — 2 вулічныя камітэты, 7 пасёлкаў і 11 валасцей, 203 адміністрацыйныя вёскі; плошча — 18 000 га.
Геаграфічныя каардынаты: Дакумент дае 118°41′–119°30′ у. д. і 27°13′–28°49′ пн. ш. У мёду таго ж павета (遂昌土蜂蜜) у суседнім радку аб’явы ніжняя мяжа шыраты — 28°13′, так што «27°13′» у чаю, верагодна, памылка друку.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Старажытнасць. Даведачныя апісанні пішуць, што пры Суй і Тан Суйчан уваходзіў у лік 55 чаявытворчых паветаў краіны, а пры Паўночнай Сун суйчанская чайная майстэрня (茶坊) была адной з сарака найбуйнейшых у краіне. Год апісання называюць па-рознаму: адны — эпоху Юань’ю (1086–1094), даведнік па павеце на партале ўрада правінцыі — першы год Чуннін (1102). Часопіс «Нунчаньпінь шычан чжоукань» (2017) піша, што пры Паўднёвай Сун чай ішоў у даніну. Першакрыніц у знойдзеных матэрыялах няма.
- Тан Сяньцзу. Драматург Тан Сяньцзу (汤显祖, Tāng Xiǎnzǔ), аўтар «Півоневай альтанкі» (《牡丹亭》), пяць гадоў быў начальнікам павета Суйчан і напісаў верш 《竹屿烹茶》 пра заварванне чаю. Апошні радок крыніцы перадаюць па-рознаму: эсэ ў «Чжунго цзоцзя ван» (2022) і тэкст павета (2022) — «来试桃溪雨后茶», «прабую чай з ручая Таосі пасля дажджоў», часопіс 2017 года — «来试遂昌龙谷茶», з імем чаю. Эсэ тлумачыць, што Таосі і пік Юйцзін (玉井峰) — мясцовыя назвы, што начальнік піў тутэйшы вясновы чай і што гэты вядомы мясцовы чай сёння завецца Лунгу Ча; імя «龙谷» ў вершы паводле гэтай версіі няма. Павет піша, што два іерогліфы «龙谷» захаваліся ў почырку самога Тан Сяньцзу.
- 2001. Паводле павятовых навін (2020), з гэтага года павет будуе чайную галіну і марку «龙谷»; з таго часу чай больш за 50 разоў адзначаны на конкурсах. Паводле даведачнага сайта, у тым жа годзе пастаўлена чайнае дзейства з операй куньцюй 《昆曲·龙谷丽人》.
- Канец 2019. Заяўка прайшла чацвёртую за 2019 год экспертызу сельскагаспадарчых геаграфічных указанняў у Пекіне, дзе разглядалі 67 прадуктаў; для павета гэта чацвёрты такі прадукт.
- 2020. Рэгістрацыя аб’явай міністэрства № 290 ад 30 красавіка 2020 года — у першай партыі года, 312 прадуктаў па краіне; пасведчанне AGI02863, трымальнік пры рэгістрацыі — павятовая станцыя распаўсюджвання чайных тэхналогій (遂昌县茶叶技术推广站). 25 снежня, паводле даведачнага сайта, чай уключаны ў спіс «вядомых, асаблівых, якасных і новых» сельгаспрадуктаў (全国名特优新农产品名录).
- 2024. Паводле адказу павятовага ўпраўлення сельскай гаспадаркі (снежань 2024), ацэнка кошту брэнда ў гэтым годзе — 1,82 млрд юаняў.
- 2025. Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці аб’явай № 640 (падпісана 16 ліпеня, апублікавана 13 жніўня) прызнала імя прадуктам з геаграфічным указаннем — радок 481 у спісе з 1409 прадуктаў. Заяўнік — павятовы цэнтр абслугоўвання чайнай галіны (遂昌县茶产业服务中心).
- 24 лютага 2026. Адкрыццё сезона, якое прэса назвала «першым кубкам зялёнага» павета.
Назва: «Суйчан» (遂昌) — імя павета; «лунгу» (龙谷) — «драконава даліна». Тэкст павета тлумачыць яго як «даліну боскага дракона» (神龙谷), лепшае месца ў гарах Суйчана; «ліжэнь» (丽人, «прыгажуня») у імені прамой лініі — адсылка да Ду Лінян.
Культурнае значэнне: Паводле тэксту павета (2022), плоскі Лунгу Ча — галоўны чай павета з абаротам 500 млн юаняў за год, і пра яго кажуць: «на поўначы — Сіху Лунцзін, на поўдні — Суйчан Лунгу» (北西湖龙井，南遂昌龙谷). Той жа тэкст называе яго «чаем кітайскай культуры» (中华文化名茶) і дэгустацыйным чаем першай Кітайскай міжнароднай чайнай выставы. Паводле таго ж тэксту, чай уваходзіць у дзясятку намінаваных імянітых чаёў Чжэцзяна (浙江十大提名名茶) і ў дзясятку турыстычных імянітых чаёў правінцыі, быў афіцыйным чаем усіх Чжэцзянскіх выстаў зялёнага чаю, захоўваецца ў зборы Кітайскага нацыянальнага музея чаю (中国茶叶博物馆), а плоскі Лунгу Ча павет называе арыенцірам коштаў на плоскі чай тыпу Лунцзін па ўсёй краіне.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сарты: Паводле патрабаванняў аховы — мясцовая папуляцыя (本地群体), сарты серыі Лунцзін (龙井系列), альбіносныя белай і жоўтай серый (白化（黄化）系列), 嘉茗1号 (Jiāmíng 1 hào), 迎霜 (Yíngshuāng) і іншыя зацверджаныя сярэдне- і дробналіставыя сарты. Альбіносныя сарты ў спісе не робяць чай белым або жоўтым: гэта сыравіна, а не клас. У першы дзень сезона 2026 года, паводле рэпартажу, збіралі сарт 嘉茗1号.
Правілы збору: «Спалучаць збор з пакіданнем ліста, трымаць баланс колькасці і якасці, дзейнічаць паводле сітуацыі саду» (采留结合、量质兼顾、因园制宜). Парастак цэлы, свежы і роўны, без рэшткаў асновы парастка (蒂头), пладоў, старых чаранкоў і лісця, без пабочных прымешак.
Лунгу Ліжэнь: Паводле тэксту павета — збор з Цынміна да Гуюя, пупышка з толькі што раскрытым лістом, пупышкі буйныя і роўныя.
Догляд: Паводле дакумента — лёгкая абрэзка на 5–10 см адразу пасля вясновага збору, летам збор з пакіданнем ліста, увосень збор спыняюць раней.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Горы паўднёвага захаду Чжэцзяна. Часопіс (2017) апісвае павет прымаўкай «дзевяць частак гор, палова — вада, палова — палі» (九山半水半分田): лясістасць 82,3 %, прамысловасці мала, мянушка — «лясное мора паўднёвага Чжэцзяна, чай аблокаў і туманаў».
Вышыня вырошчвання: Патрабаванні аховы — 200–1100 м, на схілах і ўзгорках з ухілам да 25°, у чыстым асяроддзі з добрым мікракліматам. Паводле часопіса, 80 % садоў ляжаць на вышыні 400–800 м.
Маштаб: Паводле адказу павятовага ўпраўлення сельскай гаспадаркі (снежань 2024), чайныя сады павета займаюць 140,1 тыс. му, з іх плодоносяць 133,5 тыс.; ключавая база сельскагаспадарчага ўказання «遂昌龙谷茶» — 2458 му; сертыфікаты арганічнага чаю дзяржаўнага ўзроўню — у 1900 му, «зялёнага прадукта» (绿色食品) — у 4557 му садоў. Гэта лічбы ўсяго чаю павета.
Глебы: Звестак пра тып глебаў у знойдзеных крыніцах няма. Дакумент задае запраўку перад пасадкай: 2,5–4 т гною або рэштку біягазавай устаноўкі альбо 100 кг жмыху на му.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Раздзела пра тэхналогію ў патрабаваннях аховы няма — гэта прабел самога дакумента. Тэкст павета (2022) кажа толькі, што плоскі Лунгу Ча робяць па «суйчанскай тэхналогіі плоскага чаю» (遂昌扁茶加工工艺); яе этапаў і параметраў у знойдзеных крыніцах няма. Рэпартаж 2026 года апісвае аўтаматызаваны цэх, дзе сыравіна «губляе травяністасць і робіцца плоскай, стройнай, зялёна-бліскучай».

Для прамога Лунгу Ліжэнь тэкст павета называе пяць аперацый: раскладванне (摊青, tānqīng), фіксацыю (杀青, shāqīng), расціранне (搓揉, cuōróu), наданне формы (整形, zhěngxíng) і сушку (烘干, hōnggān).

Чырвоны Лунгу Хунча робяць у павеце паводле тэхналогіі гунфу; пад апісанне якасці ў патрабаваннях аховы ён не падыходзіць.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне — паводле патрабаванняў аховы (плоскі чай).

Знешні выгляд сухога ліста: Плоскі, стройны і роўны, ізумрудна-зялёны з бляскам (外形扁平，挺削匀齐，色泽翠绿光润).
Арамат сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
Арамат настою: Каштанавы, густы і ўстойлівы (栗香馥郁持久).
Смак: Свежы і мяккі (滋味鲜醇).
Колер настою: Далікатна-зялёны, яркі (嫩绿明亮).
Чайнае дно (завараны ліст): Далікатна-зялёнае, раскрываецца «кветкай», роўнае і яркае (叶底嫩绿成朵、匀齐明亮).

Формула дакумента — «色翠、香郁、味鲜醇»: «ізумрудны колер, густы арамат, свежы мяккі смак»; яе ж эксперты міністэрства назвалі ў 2019 годзе.

Лунгу Ліжэнь, паводле тэксту павета, выглядае інакш: круглявыя прамыя пасмы «як брыво», ізумрудныя, з прыкметным пушком (条形浑直似眉，色泽翠绿显毫); арамат чысты, тонкі і ўстойлівы, настой далікатна-зялёны і празрысты, смак салодкі, мяккі і асвяжальны, дно тонкае, далікатнае і яркае; у шклянцы пупышкі ўстаюць вертыкальна — «як танцавальная прыгажуня». Той жа тэкст называе яго «зялёным прадуктам» (绿色食品) з міжнароднымі залатымі ўзнагародамі. Часопіс 2017 года апісвае пад імем «龙谷茶» менавіта такі, прамы чай, а не плоскі.

Чырвоны Лунгу Хунча, паводле таго ж тэксту, — шчыльныя выгнутыя пасмы, цёмныя з бляскам, у залатым пушку; настой залаціста-чырвоны, яркі; арамат салодкі, з нотай соладавага цукру (饴糖香); смак салодкі і бадзёры; дно чырвонае, яркае, з пупышкамі. Пад патрабаванні аховы ён не падыходзіць.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічныя патрабаванні аховы:

Паказчык	Патрабаванне
Вільгаць	не больш за 7,0 %
Амінакіслоты	не менш за 2,5 %
Чайныя поліфенолы	не менш за 15 %
Экстрактыўныя рэчывы	не менш за 36 %
Пыл і крошка	не больш за 1,0 %

Іншых звестак пра склад у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю; рэкамендацый менавіта для гэтага чаю ў знойдзеных крыніцах няма.

Тэмпература вады: 80–85 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуд: Шкляная шклянка; для Лунгу Ліжэнь — абавязкова празрыстая, інакш не відаць, як устаюць пупышкі.
Працэс:
1. Прагрэць посуд.
2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
4. Піць, пакідаючы траціну настою.
5. Даліць ваду.
6. Два-тры паўторныя заліванні.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

10. Кошт і Падробкі

Паводле рэпартажу пачатку сезона 2026 года, цзінь свежага ліста сорту 嘉茗1号 каштаваў больш за 100 юаняў, а высокаякасны Лунгу Ча, паводле слоў кіраўніка сямейнай фермы, прадаецца да 800 юаняў за цзінь.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак прадукта з геаграфічным указаннем: паводле дакумента, вытворца з павета падае заяўку ў павятовае ведамства інтэлектуальнай уласнасці, яе правярае правінцыйнае, зацвярджае дзяржаўнае.
- Памятаць, што ўказанне апісвае толькі плоскі зялёны чай.
- Звяраць аблічча: плоскі ізумрудны ліст з бляскам, каштанавы арамат, далікатна-зялёны настой.

11. Цікавыя Факты

Тэкст павета сцвярджае, што чай «Лунгу» суправаджаў Тан Сяньцзу ў рабоце над «Півоневай альтанкай», а імя прамой лініі, «прыгажуня», — адсылка да яе гераіні.
Допуск па вільгаці — да 7,0 %, мякчэйшы, чым у суседніх Цынцянь Юйча і Вэньчжоу Цзаоча (да 6,5 %), а пылу і крошкі дапускаецца не больш за 1,0 %.
У патрабаваннях аховы няма раздзела пра перапрацоўку, хоць у суседніх чаёў таго ж аб’яўлення ён ёсць.

12. Параўнанне з іншымі плоскімі і лішуйскімі чаямі

Сі Ху Лун Цзін (西湖龙井): Узор плоскага чаю, з якім параўноўвае сябе сам павет: «на поўначы — Лунцзін, на поўдні — Лунгу»; сарты серыі Лунцзін ёсць і ў спісе Лунгу Ча.
Цынцянь Юйча (青田御茶): Плоскі зялёны чай той жа акругі Лішуй, прызнаны тым жа аб’яўленнем; таксама з каштанавым араматам, але з падрабязнай тэхналогіяй у дакуменце.
Сун’ян Іньхоу (松阳银猴): Зялёны чай павета Сун’ян той жа акругі — скручаны кручком і апушчаны, у адрозненне ад плоскага Лунгу Ча.
Уню Цзао (乌牛早): Звышранні сарт 嘉茗1号, з якога ў Суйчане адкрылі сезон 2026 года.

У заключэнне:

Суйчан Лунгу Ча — плоскі зялёны чай горнага павета з ізумрудным лістом, каштанавым араматам і свежым мяккім смакам; дакумент аховы апісвае яго аблічча, але маўчыць пра тэхналогію. Марка «龙谷» шырэйшая за ўказанне — пад ёй і прамы Лунгу Ліжэнь, і чырвоны чай, — а імя трымаецца на радках Тан Сяньцзу.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

CNIPA 地理标志产品认定 №640

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»