Jīngdé Tiānshān zhēnxiāng chá

Tinh Đức Thiên Sơn Chân Hương Trà (Jīngdé Tiānshān zhēnxiāng chá, 旌德天山真香茶) là trà xanh của huyện Tinh Đức (旌德县), địa cấp thị Tuyên Thành, phía nam tỉnh An Huy, Trung Quốc, theo cách dịch miêu tả có nghĩa là “hương thơm chân thật của núi Thiên Sơn”. Đây là loại trà non trẻ: được nghiên cứu phát triển từ năm 1981 với tên gọi “Thiên Sơn Mao Phong”, đến năm 1988, theo sách tham khảo, giáo sư Trần Truyện (陈椽) đã đặt tên là “Thiên Sơn Chân Hương” do hương lan đặc trưng thanh cao và lâu bền. Danh xưng được bảo hộ chỉ dẫn địa lý nông sản từ năm 2016 và được công nhận là sản phẩm chỉ dẫn địa lý từ năm 2025.

1. Phân loại và Xuất xứ

Loại: Trà xanh (绿茶, lǜchá). Huyện xếp vào nhóm trà xanh; công nghệ theo yêu cầu là công nghệ trà xanh (mục 5).
Hạng: Trà xanh lá thẳng, hơi dẹt của vùng phía nam An Huy; sản phẩm chỉ dẫn địa lý.
Xuất xứ: Trung Quốc, tỉnh An Huy (安徽, Ānhuī), địa cấp thị Tuyên Thành (宣城, Xuānchéng), huyện Tinh Đức (旌德, Jīngdé).
Khu vực bảo hộ: Vườn trà trên núi cao ở độ cao 400–700 m tại chín trấn và hương của huyện: Miếu Thủ, Hưng Long, Tôn Thôn, Bạch Địa, Tam Khê, Sái Gia Kiều, Vân Lạc, Du Thôn và Tinh Dương. Đơn vị đăng ký là Trung tâm Dịch vụ Trồng trọt huyện Tinh Đức.
Khu vực chính: Các nguồn có sự khác biệt. Theo thông báo của huyện, vùng lõi sản xuất là núi Thiên Sơn ở thôn Tường Vân (祥云村), trấn Miếu Thủ. Sách tham khảo về sản vật địa phương ghi thôn Hiệp Khanh (狭坑村), nhưng một chỗ xếp thôn này vào trấn Miếu Thủ, chỗ khác lại xếp vào trấn Giới Thủ (界首镇), mà trấn này không có trong danh sách khu vực bảo hộ. Không tìm thấy lời giải thích cho sự khác biệt trong các nguồn đã tìm được.
Tọa độ địa lý: 30°07′19″–30°29′14″ vĩ bắc, 118°15′39″–118°44′15″ kinh đông (ranh giới khu vực bảo hộ).

2. Lịch sử và Ý nghĩa Văn hóa

Lịch sử:
- Từ năm 1981. Theo sách tham khảo, loại trà mới do cơ quan quản lý danh trà thuộc ủy ban nông nghiệp huyện nghiên cứu phát triển. Đến năm 1987 mang tên “Thiên Sơn Mao Phong” (Tiānshān máofēng).
- Năm 1988. Theo sách tham khảo về sản vật địa phương, vào tháng 6 trà giành giải nhất tại hội thi danh trà cấp tỉnh. Cũng trong năm đó, như sách tham khảo viết, giáo sư Đại học Nông nghiệp An Huy Trần Truyện đã “phát hiện” ra nó và vì hương lan khác biệt so với hương của Hoàng Sơn Mao Phong nên đặt tên là “Thiên Sơn Chân Hương”.
- Di sản phi vật thể. Cổng thông tin cán bộ huyện gọi kỹ thuật làm trà thủ công “Thiên Sơn Chân Hương” nằm trong số hơn mười hạng mục di sản văn hóa phi vật thể cấp tỉnh và cấp thành phố; năm đưa vào và cấp cụ thể của hạng mục này không được nêu trong các nguồn đã tìm được.
- Ngày 2 tháng 11 năm 2016. Bộ Nông nghiệp Trung Quốc đăng ký “Tinh Đức Thiên Sơn Chân Hương Trà” là nông sản chỉ dẫn địa lý. Theo dữ liệu của huyện, đây là sản phẩm chỉ dẫn địa lý đầu tiên của Tinh Đức.
- Năm 2021. Theo thông báo của huyện, “Tinh Đức Thiên Sơn Chân Hương” lọt vào tốp mười thương hiệu công cộng khu vực về nông sản và đặc sản địa phương của địa cấp thị Tuyên Thành.
- Năm 2022. Theo thông báo của huyện, ngày 21 tháng 5 đã khai trương trung tâm triển lãm thương hiệu “Tinh Đức Thiên Sơn Chân Hương”, sản phẩm chỉ dẫn địa lý đầu tiên của Tinh Đức; trung tâm do hiệp hội ngành trà huyện chủ trì thành lập.
- Ngày 9 tháng 6 năm 2025. Cục Sở hữu trí tuệ quốc gia Trung Quốc (CNIPA) tại thông báo số 632 đã công nhận đây là sản phẩm chỉ dẫn địa lý.
Tên gọi: “Tinh Đức” (旌德) là tên huyện; “Thiên Sơn” (天山) là tên núi; “Chân Hương” (真香) là “hương thơm chân thật”; “Trà” (茶) là trà.
Ý nghĩa văn hóa: Huyện quảng bá “Thiên Sơn Chân Hương” làm thương hiệu trà của mình; lễ hội hái trà năm 2024 diễn ra tại trà trường Ngũ Lý Thiên (五里千茶场) ở trấn Miếu Thủ.

3. Mô tả Thực vật và Nguyên liệu

Giống: Yêu cầu sản phẩm chỉ dẫn địa lý nêu giống lá lớn Hoàng Sơn (黄山大叶种, Huángshān dàyèzhǒng), “Bạch Diệp số 1” (白叶1号, Báiyè yī hào) và các giống khác.
Tiêu chuẩn hái: Từ búp đơn đến một búp hai lá mới hé nở (单芽至一芽二叶初展); búp và lá nguyên vẹn. Lá tươi được chia thành ba cấp.
Nguyên liệu theo cấp: Sách tham khảo về sản vật địa phương chia nguyên liệu theo độ non thành năm cấp: búp đơn dùng cho cấp cao nhất, một búp một lá mới hé nở dùng cho cấp một, một búp hai lá như vậy dùng cho cấp hai, một búp hai lá đã nở dùng cho cấp ba, phần còn lại dùng cho trà xanh thông thường. Theo đó, việc hái diễn ra từ Thanh Minh (清明) đến Cốc Vũ (谷雨).
Cách và thời gian hái: Lá được ngắt bằng động tác tay hất lên (提手采). Bắt đầu hái khi khoảng 5 % búp đạt tiêu chuẩn.

4. Thổ nhưỡng và Đặc điểm Canh tác

Vùng: Núi Thiên Sơn, theo sách tham khảo về sản vật địa phương và theo thông báo của huyện, thuộc phần phía đông dãy Hoàng Sơn và nằm cách đỉnh Thiên Đô Phong (天都峰) tám cây số theo đường chim bay.
Độ cao canh tác: 400–700 m, không dùng sườn dốc quá 25°.
Khí hậu: Sách tham khảo về sản vật địa phương đưa ra nhiệt độ trung bình năm 15,5 °C, thời kỳ không sương giá trung bình 232,3 ngày, 1719,5 giờ nắng và 1490,5 mm lượng mưa mỗi năm. Theo đó và theo các mô tả du lịch, trời quang thì núi nằm trong sương mù, còn mùa mưa thì núi nằm trong mây.
Đất: Theo yêu cầu, chủ yếu là đất phiến thạch mỏng lẫn sỏi, đất vàng phiến thạch và đất đỏ vàng lẫn sỏi; hàm lượng chất hữu cơ và kali tổng số cao, pH 5–6, rễ cắm sâu vào tầng đất dưới khoảng 50 cm.
Rừng và phân bón: Sách tham khảo về sản vật địa phương ghi tỷ lệ che phủ rừng 60–80 % (rừng lớn hơn diện tích vườn trà tám lần trở lên) và hơn 150 kg phân bánh dầu mỗi mẫu mỗi năm. Yêu cầu quy định bón bổ sung phân bánh dầu và phân hữu cơ vào mùa thu, phủ gốc bằng cây phân xanh và rơm rạ.
Quy mô: Sách tham khảo về sản vật địa phương ghi 1600 ha vườn trà và 98 tấn mỗi năm, không ghi năm và không nói rõ diện tích áp dụng cho đối tượng nào.

5. Công nghệ Sản xuất

Yêu cầu sản phẩm chỉ dẫn địa lý quy định chuỗi công đoạn sau; cho phép cả sản xuất thủ công và sản xuất bằng máy:

Hái lá tươi (采摘, cǎizhāi).
Làm héo (摊青, tānqīng): Lá tươi được trải ra để héo nhẹ.
Diệt men (杀青, shāqīng): Gia nhiệt để ngừng quá trình oxy hóa.
Nắn thẳng (理条, lǐtiáo): Tạo hình thẳng cho lá.
Tạo hình (做形, zuòxíng): Tạo hình dạng cuối cùng cho lá.
Sấy bằng nhiệt (烘焙, hōngbèi).

Không tìm thấy nhiệt độ, thời gian thao tác và mô tả kỹ thuật thủ công trong các nguồn đã tra.

6. Đặc điểm Cảm quan

Theo yêu cầu sản phẩm chỉ dẫn địa lý.

Ngoại hình lá trà khô: Thẳng, hơi dẹt, búp to và mẩy, màu lục bích, lông trắng lộ rõ (外形挺直略扁，茶芽肥壮，色泽翠绿，白毫显露).
Hương lá trà khô: Không tìm thấy mô tả trong các nguồn đã tra.
Hương nước trà: Thanh khiết và cao, có hương hoa thanh khiết bền lâu (香气清高，含有持久的清花香); sau bốn lần rót nước, theo yêu cầu, hương vẫn còn giữ. Sách tham khảo gọi đó là hương lan.
Vị: Tươi mát và sảng khoái, có hậu ngọt (滋味鲜爽，回味甘甜). Sách tham khảo bổ sung thêm “đầy đặn” (醇厚) và gọi trà là chịu được nhiều lần rót nước (耐泡).
Màu nước trà: Theo yêu cầu, màu lục non, trong và sáng (嫩绿清亮). Sách tham khảo và mô tả du lịch gọi màu nước là lục nhạt (浅绿).
Bã trà (lá trà sau khi pha): Lục non và sáng (叶底嫩绿明亮). Trong chén, búp trà dựng thẳng đứng.

7. Thành phần Hóa học

Yêu cầu hóa lý của sản phẩm chỉ dẫn địa lý:

Chỉ tiêu	Mức quy định
Polyphenol trà	không dưới 20 %
Axit amin	không dưới 3,0 %
Caffeine	không dưới 2,5 %
Chất chiết hòa tan trong nước	không dưới 38 %
Độ ẩm	không quá 6,5 %
Chất xơ	không quá 10 %
Tổng tro	không quá 6,5 %

Sách tham khảo về sản vật địa phương ghi polyphenol không dưới 23 %; ở đây áp dụng mức của CNIPA.

8. Cách pha

Cách pha chuẩn cho trà xanh.

Nhiệt độ nước: 80–85 °C.
Lượng trà: 3 g cho 150 ml.
Dụng cụ: Cốc thủy tinh hoặc chén tống trắng.
Quy trình:
1. Làm nóng dụng cụ trước.
2. Cho trà vào và rót nước dọc theo thành.
3. Nước pha đầu tiên sau 40–60 giây.
4. Uống, để lại một phần ba nước pha.
5. Châm thêm nước.
6. Có thể châm thêm nước hai đến ba lần.

Sách tham khảo về sản vật địa phương khuyên dùng 3 g cho mỗi cốc (tỷ lệ 1 : 50), nước khoảng 85 °C và 2–3 phút.

9. Bảo quản

Cách bảo quản chuẩn. Trong bao bì kín, không thấu sáng, để trong tủ lạnh ở 0–5 °C, tránh ánh sáng, ẩm và mùi lạ. Hương hoa bay đi trước tiên, vì vậy nên dùng trà trong vòng một năm.

10. Giá cả và Hàng giả

Không có dữ liệu về giá trong các nguồn đã tìm được.

Cách tránh hàng giả:
- Tìm dấu hiệu chỉ dẫn địa lý đặc biệt: quyền sử dụng do CNIPA phê duyệt, danh sách được cấp phép được công bố.
- Kiểm tra xem trà có nguồn gốc từ chín trấn và hương của huyện Tinh Đức hay không.
- Lá trà thẳng, hơi dẹt, có lông trắng; hương thơm có nốt hoa.
- Không nhầm với Thiên Sơn Lục Trà (天山绿茶) của Phúc Kiến: tên gọi giống nhau, trà khác nhau.

11. Sự thật thú vị

Giải nhất tại hội thi cấp tỉnh đạt được vào năm 1988, cũng là năm có tên gọi mới.
Yêu cầu sản phẩm quy định hương phải giữ được sau bốn lần rót nước.
Năm 2024, lễ hội hái trà của huyện diễn ra với khẩu hiệu “品天山真香”, nghĩa là “nếm hương chân thật của Thiên Sơn”.

12. So sánh với các loại trà An Huy khác

Hoàng Sơn Mao Phong (黄山毛峰): Láng giềng trong cùng khối núi; theo sách tham khảo, Thiên Sơn Chân Hương khác ở chỗ có hương hoa bền lâu.
Thái Bình Hầu Khôi (太平猴魁): Trà xanh lá dẹt to kiểu “nhọn” của huyện Hoàng Sơn.
Kinh Huyện Lan Hương Trà (泾县兰香茶): Trà xanh của huyện Kinh cùng địa cấp thị Tuyên Thành; yêu cầu cũng gọi nét đặc trưng của nó là hương lan.
Thiên Sơn Lục Trà (天山绿茶): Trà Phúc Kiến vùng Ninh Đức trùng tên theo núi Thiên Sơn.

Kết luận:

Tinh Đức Thiên Sơn Chân Hương Trà là trà xanh non trẻ của vùng phía nam An Huy: lá thẳng hơi dẹt với búp to và lông trắng, nước trà xanh non, vị tươi mát có hậu ngọt và hương hoa bền lâu, nhờ đó mà trà có được tên gọi. Lịch sử của nó ngắn: được nghiên cứu phát triển từ năm 1981, có tên mới vào năm 1988, được bảo hộ từ năm 2016 và 2025.

Nguồn tham khảo

Chỉ dẫn địa lý

CNIPA 地理标志产品认定 №632

Danh sách đầy đủ — tại trang Nguồn tham khảo