Jiǔgōngshān chá

Jiǔgōngshān Chá (Jiǔgōngshān chá, 九宫山茶) ay isang bulubunduking luntiang tsaa mula sa county ng Tōngshān (通山县) sa binubuo ng mga distritong siyudad ng Xiánníng sa timog-silangan ng lalawigan ng Húběi. Sakop ng sonang pinoprotektahan ang limang bayan at township sa gitnang bahagi ng bulubundukin ng Mùfù (幕阜山脉): ang bundok Jiǔgōngshān at ang mga kabundukang nakapaligid dito. May dalawang anyo ang tsaang ito: patag (扁形茶) at pinilipit (条形茶), bawat anyo ay may sariling proseso. Noong 2019, naging protektado ang pangalan bilang agricultural geographical indication, at noong 2025 naman bilang product na may geographical indication.

1. Klasipikasyon at Pinagmulan

• Uri: Luntiang tsaa (绿茶, lǜchá). Hindi tinatawag ng mga kinakailangan sa proteksyon ang klase sa isang salita, ngunit ang dalawang teknolohikong pamamaraan nito ay para sa luntiang tsaa: may fixation, walang oksidasyon, at walang pagpapahinga.
• Kategorya: Bulubunduking luntiang tsaa mula sa timog Húběi, patag at pinilipit; agricultural geographical indication (2019) at produkto na may geographical indication (2025).
• Pinagmulan: Tsina, lalawigan ng Húběi (湖北, Húběi), binubuo ng mga distritong siyudad ng Xiánníng (咸宁, Xiánníng), county ng Tōngshān (通山, Tōngshān).
• Sonang pinoprotektahan: mga bayan ng Xiàpù (厦铺镇), Chuǎngwáng (闯王镇), Jiǔgōngshān (九宫山镇), Hónggǎng (洪港镇), at township ng Yángfānglín (杨芳林乡). Ang naghain ng aplikasyon ay ang Jiǔgōngshān tea association ng county ng Tōngshān (通山县九宫山茶叶协会).
• Mga koordinadong heograpiko: 114°15′–114°58′ silangang longhitud, 29°19′–29°33′ hilagang latitud.

2. Kasaysayan at Kahalagahang Kultural

• Kasaysayan:
  • Mga lumang tala. Binabanggit sa sangguniang paglalarawan ang isang tala mula sa panahon ng Jìn tungkol sa pagpitas ng tsaa sa “bundok Wǔchāng” (入武昌山采茗) at ipinapalagay na ito ay Jiǔgōngshān, isang interpretasyon, hindi direktang patunay. Ayon sa parehong paglalarawan, noong Sòng ay may templo sa bundok na tinatawag na Cháliáoguān (茶寮观), at binabanggit ng “Description of Jiǔgōngshān mountain” (《九宫山志》) ang isang bahagi ng lupa na may sukat na isang qǐng para sa tsaa.
  • Qīng. Sinipi ng pamahalaang county ang “General Description of Húguǎng from the Kāngxī era” (《康熙湖广通志》): 「茶出通山者为上」, itinuturing na pinakamainam ang tsaa mula sa Tōngshān.
  • 1958 at 1980. Iniulat ng sangguniang paglalarawan ang dalawang pagkatuklas ng mga inapo ng mga sinaunang katutubong puno ng tsaa.
  • 1996 at kasunod. Ayon sa sangguniang website, itinatag noong 1996 ang organikong base ng tsaa na “Jiǔgōngshān organic tea” (九宫山有机茶); nagkamit ng mga gintong medalya sa mga paligsahang 中茶杯, 陆羽杯, at 鄂茶杯 ang mga serye ng tsaa, at kinilala noong 2011 ang trademark na “九宫山” bilang pambansang kilalang tatak. Isinasaad din ng website na pumasok noong 2011 ang tatak sa nangungunang isandaang standardized na brand ng mga produktong pang-agrikultura sa bansa, at nakamit ang sertipikasyon para sa organikong tsaa nang labinlimang beses na magkakasunod.
  • 2019. Noong Enero 17, isinailalim ng Ministry of Agriculture and Rural Affairs ang “九宫山茶” sa proteksiyon bilang agricultural geographical indication (numero AGI02564).
  • 2022. Iniulat ng county na napabilang ito sa talaan ng mga pangunahing lugar na gumagawa ng tsaa sa Húběi para sa taong 2021; kabilang sa talaang ito ang mga administratibong yunit na may hindi bababa sa 10,000 mǔ na taniman ng tsaa.
  • 2025. Sa pamamagitan ng anunsyo blg. 640 na may petsang 16 Hulyo 2025 (inilathala noong 13 Agosto), kinilala ng China National Intellectual Property Administration ang “九宫山茶” bilang produktong may geographical indication. Sa parehong anunsyo at sa aplikasyon ng parehong asosasyon, kinilala ang pulang Tōngshān Hóngchá na may parehong sona.
• Pangalan: “Jiǔgōngshān” (九宫山) ay “bundok ng siyam na palasyo,” pangalan ng bundok; 茶 ay tsaa.
• Kahalagahang kultural: Sinipi ng sangguniang paglalarawan ang isang lokal na kasabihan: isang libong puno ng tsaa at isang libong puno ng tung ang mag-aalis sa isang pamilya ng kahirapan (家有千棵茶千棵桐，吃穿不受穷).

3. Botanikong Paglalarawan at Hilaw na Materyales

• Mga variety / cultivar: Ayon sa mga kinakailangan sa proteksyon: Èchá 8 (鄂茶8), Wǔfēng 212 (五峰212), at iba pa. Binabanggit ng pamahalaang county (2022) ang mahigit sampung variety, nang hindi pinapangalanan ang mga ito.
• Prinsipyong pagpitas: Hindi tinutukoy ng mga kinakailangan ang isang pamantayan ng pagpitas, kundi ang limang magkakapares na tuntunin: kunin mula sa itaas ng korona at pangalagaan ang ibaba, kunin ang gitna at pangalagaan ang mga gilid, ang matataas na usbong at pangalagaan ang mabababa, ang malalago at pangalagaan ang malalayo, ang malalaki at pangalagaan ang maliliit (采面养底、采中养侧、采高养低、采密养稀、采大养小).
• Pamantayan at oras ng pagpitas: Walang datos sa mga natagpuang sanggunian.

4. Terroir at mga Katangian ng Pagtatanim

• Rehiyon: Timog-silangang Húběi, gitnang bahagi ng bulubundukin ng Mùfù. Ayon sa sangguniang paglalarawan, ang topograpiya ng county ay “walong bahagi bundok, isang bahagi tubig, isang bahagi bukirin” (八山一水一分田), tumataas patungong timog-kanluran at bumababa patungong silangan.
• Taas ng taniman: 400–900 m ayon sa mga kinakailangan sa proteksyon.
• Lupa: Ayon sa mga kinakailangan: mabuhangin na loam sa na-weather na bato (风化石砂质壤) at dilaw-kayumangging lupa (黄棕壤) na may katamtamang taba; organikong bagay sa average na 5.31 %, kabuuang nitroheno 0.12 %, magagamit na posporo 16–21 mg/kg, magagamit na potasyo 13 mg/kg, pH 4.5–5.5. Ang paglalarawan ng sona sa portal ng Ministry of Commerce, na kilala lamang sa pagbubuod, ay nagbibigay ng 100–130 mg/kg para sa potasyo; hindi matukoy kung aling numero ang tama. Inilalarawan ng sangguniang website tungkol sa mga lokal na produkto ang lupa bilang asidikong pula-dilaw sa batong buhangin-apis, na mayaman sa mga mineral at magagamit na potasyo.
• Klima: Ayon sa sangguniang paglalarawan: maraming ulan, mainit at mahalumigmig, sa umaga at gabi ay nababalot ng hamog ang mga dalisdis. Walang datos na may numero.
• Pagtatanim at pangangalaga ayon sa mga kinakailangan: Nagtatanim sa paligid ng Kapistahan ng Tagsibol, hindi lalampas sa Pebrero, 5000–6000 halaman kada mǔ. Sa taglamig, nilalagyan ng 300 kg ng rapeseed o peanut cake kada mǔ o 1000 kg ng pataba kasama ang organiko at posporong abono. Ginagawa ang formative pruning sa tatlong yugto.
• Sukat: Noong Marso 2022, binanggit ng county ang 64,000 mǔ ng ekolohikal na taniman, humigit-kumulang 43,000 mǔ na inaani, at halaga ng produkto na higit 100 milyong yuan. Ito ay mga bilang para sa buong county, hindi para sa sonang pinoprotektahan. Pinangalanang pangunahing base ang Yángfānglín, Jiǔgōngshān, Xiàpù, at Yànxià (燕厦), ang huli ay hindi kabilang sa sonang pinoprotektahan. Kabilang sa mga inimbitahang kumpanya, unang binanggit ng county ang Hubei Jiugongshan Tea Industry Co., Ltd. (湖北九宫山茶业股份有限公司).

5. Teknolohiya ng Produksyon

Dalawang pamamaraan na may tig-walong operasyon ang itinakda ng mga kinakailangan sa proteksyon.

• Patag na tsaa (扁形茶, biǎnxíngchá):
  1. Pagpapahinga ng sariwang dahon (摊放, tānfàng).
  2. Fixation (杀青, shāqīng).
  3. Pagpapalamig (冷却, lěngquè).
  4. Pagpapatag ng dahon (理条, lǐtiáo).
  5. Pagpindot sa patag na anyo (压扁, yābiǎn).
  6. Pagtatapos sa kawali (煇锅, huīguō).
  7. Pagsasama-sama sa batching (归堆, guīduī).
  8. Paglalagay sa kahon (装箱, zhuāngxiāng).
• Pinilipit na tsaa (条形茶, tiáoxíngchá):
  1. Pagpapahinga, fixation, pagpapalamig gaya sa patag na tsaa.
  2. Pagpilipit (揉捻, róuniǎn).
  3. Ikalawang pagprito (炒二青, chǎo èrqīng).
  4. Pagbabalik ng halumigmig (回潮, huícháo).
  5. Pagprito hanggang matuyo (炒干, chǎogān).
  6. Pagsasama-sama sa batching at paglalagay sa kahon.

Hindi nagbibigay ang dokumento ng mga temperatura at tagal.

6. Mga Katangiang Organoleptiko

Ang paglalarawan ay mula sa mga kinakailangan sa proteksyon, hiwalay para sa dalawang anyo.

• Hitsura ng tuyong dahon: Patag: patag at tuwid (扁平挺直), mapusyaw na berde, nakatago sa dahon ang himulmol (嫩绿隐毫). Pinilipit: masikip at mabigat ang pilipit (条索紧结重实), makinang ang kulay (色泽油润).
• Aroma ng tuyong dahon: Walang hiwalay na paglalarawan sa mga natagpuang sanggunian.
• Aroma ng pinagtimplahan: Patag: namamalagi (香气持久). Pinilipit: namamalagi ang amoy kastanyas (栗香持久), kumakalat sa paligid ang malinis na aroma (清香四溢).
• Lasa: Patag: sariwa at banayad, may bumabalik na tamis (滋味鲜醇回甘). Pinilipit: banayad at mayaman (滋味醇厚); idinagdag ng sangguniang website na kaya nito ang maraming sabaw.
• Kulay ng pinagtimplahan: Patag: berde at maliwanag (汤色绿亮). Walang hiwalay na paglalarawan para sa pinilipit.
• Ilalim ng tasa (tinimplang dahon): Patag: mapusyaw na berde at maliwanag (叶底嫩绿明亮). Pinilipit: berde at maliwanag (叶底绿亮).

Inilalarawan ng sangguniang website tungkol sa mga lokal na produkto ang “cloud tea ng bundok Jiǔgōngshān” (九宫山云雾茶): masikip ang pilipit, pino at mainam na nakabaluktot, malinaw at mapusyaw ang pinagtimplahan, mayaman ang aroma, bahagyang matamis ang lasa, mapusyaw na berde at pantay ang tinimplang dahon. Hindi sinasabi ng mga sanggunian kung kabilang ang pangalang ito sa protektadong profile.

7. Komposisyong Kemikal

Nagtakda ng pinakamababang hangganan ang mga kinakailangan sa proteksyon ng 2025:

Indikator	Kinakailangan
Tsaang polyphenols	hindi bababa sa 22.2 %
Libreng amino acid	hindi bababa sa 2.7 %
Nalulusaw sa tubig na ekstraktibong sangkap	hindi bababa sa 42.4 %

Nagbibigay ang sangguniang website ng mas mababang bilang: 20 %, 2.5 %, at 40 %, marahil mula sa nakaraang rebisyon. Walang datos tungkol sa caffeine.

8. Pagtitimpla

Kasanayan ng klase para sa luntiang tsaa.

• Temperatura ng tubig: 80–85 °C.
• Dami ng tsaa: 3 g kada 150 ml.
• Kagamitan: basong salamin o puting gaiwan.
• Proseso:
  1. Painitin ang kagamitan.
  2. Ilagay ang tsaa at ibuhos ang tubig sa gilid.
  3. Unang sabaw pagkatapos ng 40–60 segundo.
  4. Inumin, mag-iwan ng bahagi ng sabaw.
  5. Dagdagan ng tubig.
  6. Dalawa hanggang tatlong muling pagbuhos; kaya ng pinilipit na tsaa, ayon sa sangguniang paglalarawan, ang mas marami.

9. Pag-iimbak

Kasanayan ng klase. Sa lalagyang hindi pinapasok ng hangin, sa refrigerator sa 0–5 °C, walang liwanag, halumigmig, at amoy. Mas mainam inumin sa loob ng isang taon.

10. Presyo at mga Pekeng Produkto

Walang datos tungkol sa presyo sa mga natagpuang sanggunian.

• Paano maiiwasan ang peke:
  • Hanapin ang tanda ng produktong may geographical indication o ng agricultural indication.
  • Suriin na ginawa ang tsaa sa isa sa limang yunit ng sona: Xiàpù, Chuǎngwáng, Jiǔgōngshān, Hónggǎng, o Yángfānglín, hindi lamang sa county ng Tōngshān.
  • Huwag ikalito ang trademark na “九宫山” sa geographical indication: ang tanda ay isang tatak, ang indication ay ang pangalan ng lugar at mga kinakailangan sa produkto.
  • Ang patag na tsaa ay mapusyaw na berde, may himulmol na nakatago sa dahon; ang pinilipit ay masikip, makinang, may amoy kastanyas.

11. Mga Kawili-wiling Katotohanan

• Isang asosasyon ang may hawak ng dalawang protektadong pangalan na may parehong sona: ang luntiang Jiǔgōngshān Chá at ang pulang Tōngshān Hóngchá, at magkapareho ang nakasulat na mga hangganang pisiko-kemikal sa mga kinakailangan para sa mga ito.
• Sa ilalim ng isang pangalan ay dalawang anyo na may magkaibang teknolohiya ang pinoprotektahan: patag at pinilipit.

12. Paghahambing sa Ibang Tsa

• Tōngshān Hóngchá (通山红茶): pulang tsaa mula sa parehong sona at parehong asosasyon.
• Sōngfēng Lǜ Chá (松峰绿茶): luntiang tsaa mula sa antas-kondadong siyudad ng Chìbì sa parehong binubuo ng mga distritong siyudad ng Xiánníng.
• Jiāngxià Bìfǎng (江夏碧舫): patag na luntiang tsaa mula sa Wuhan, para sa paghahambing sa patag na anyo.

Sa pagtatapos:

Ang Jiǔgōngshān Chá ay isang bulubunduking luntiang tsaa mula sa timog Húběi na may mga taniman sa taas na 400–900 m sa paligid ng Daong bundok na Jiǔgōngshān. Kinikilala ng mga dokumento ng proteksyon ang dalawang anyo nito: ang patag, mapusyaw na berde na may sariwa at matamis na lasa, at ang pinilipit, makinang, may amoy kastanyas. Sa likod ng pangalan ay mga lumang tala tungkol sa tsaang Tōngshān, ang organikong base ng tsaa mula 1996, at ang proteksyon noong 2019 at 2025.

Mga sanggunian

Heograpikong indikasyon

• CNIPA 地理标志产品认定 №640

Buong listahan — sa pahinang Mga sanggunian