Changshan Yinhao (Chángshān yínháo, 常山银毫), Zhejiang eyaletinin batısındaki Quzhou il düzeyi şehrine bağlı Changshan ilçesinin (常山县) yeşil çayıdır. “Yinhao”, “gümüş tüy” anlamına gelir: ad, sınıfı değil görünümü anlatır. Sınıfı, bulunan tek ayrıntılı tanım olan “Zhongguo wang” portalındaki yeniden yayında (2017) belirtilir: “常山银毫，属绿茶” — “Changshan Yinhao yeşil çaylara aittir”. Aynı yerde sayılarla verilen makine teknolojisi de yer alır: 130–140 °C’de tamburlu sabitleme, kazanda düzeltme, orta ve yüksek kalite sınıflarda elle biçim tamamlama, iki aşamalı kurutma. Bitmiş çay ince, sıkı, yuvarlak ve düz, zümrüt yeşili, belirgin tüylüdür. 2013’ten beri ad, coğrafi sertifika işaretiyle korunur; işaret sahibi “Changshan yinhao” ünlü çay derneğidir.
1. Sınıflandırma ve Köken
- Tür: Yeşil çay (绿茶, lǜchá). 2017 tarihli tanım onu doğrudan böyle adlandırır ve teknolojisi yeşildir: sabitleme, düzeltme, kurutma; soldurma ve oksidasyon yoktur. İşaretin sınıf belirten belgesini görmedim.
- Kategori: Quzhou ilinin ünlü çayı; coğrafi sertifika işareti (2013).
- Köken: Çin, Zhejiang eyaleti (浙江, Zhèjiāng), Quzhou il düzeyi şehri (衢州, Qúzhōu), Changshan ilçesi (常山, Chángshān).
- Bölge: Eyalet işaret veri tabanı, işaret sahibinin idari aidiyeti olarak Changshan ilçesini gösterir; bölgenin yasal sınırını görmedim.
- Coğrafi koordinatlar: Changshan ilçesi yaklaşık 28,9° kuzey enlemi ve 118,5° doğu boylamındadır.
2. Tarih ve Kültürel Önem
- Tarih: Bulunan kaynaklarda çayın yaratılış tarihi yoktur. 2017 tarihli tanım şu ödülleri sıralar:
- Quzhou yarışması. Şehrin ünlü çaylar yarışmasında yüksek dereceler ve “şehrin en iyi ünlü çayı” unvanı; tanım yıl vermez.
- 1991. Devlet Turizm İdaresi ve Zhejiang hükümetinin düzenlediği Hangzhou uluslararası çay kültürü festivali organizasyon komitesi çaya kupa ve “ünlü çaylar arasında yeni yetenek” (名茶新秀) diploması verdi.
- Eyalet. Birkaç eyalet yarışmasının sonucunda kaliteli ünlü çay diploması.
- 1992. Birinci Çin tarım fuarında bronz madalya.
- 1995. İkinci Çin tarım fuarında altın madalya.
- 1998. Zhejiang’ın birinci eyalet ünlü, özel, kaliteli ve yeni tarım ürünleri fuarında altın madalya.
- 2010–2013 — işaret. Başvuru 23 Aralık 2010’da yapıldı, tescil 14 Ağustos 2013’tedir.
- Ad: “Changshan” (常山) ilçenin adıdır; “yinhao” (银毫) “gümüş tüy”, zümrüt yapraktaki beyaz tüylerden gelir.
- Kültürel önem: 2017 tarihli tanım çayın Hong Kong, Tayvan, Pekin, Tianjin, Jinan, Taiyuan, Şanghay, Hangzhou, Ningbo ve diğer büyük şehirlere satıldığını yazar. İlçe için bu, adını taşıyan bir çaydır: işareti, bizzat çayın adını taşıyan bir dernek elinde tutar.
3. Botanik Tanım ve Ham Madde
- Çeşit / Kültivar: Bulunan kaynaklarda veri yoktur.
- Hasat: Bulunan kaynaklarda zaman bilgisi yoktur.
- Toplama standardı: Bir tomurcuk ve yeni açılmış tek yaprak (一芽一叶初展). Tomurcuk ve yaprak bütün olmalıdır; zararlı böceklerin zarar verdiği sürgünler toplanmaz.
- Ham madde gereksinimleri: Ham madde çoğunlukla bir tomurcuk ve bir yapraktır; tanım, çayın görünümünü toplama ve işleme özeninin verdiğini vurgular.
4. Teruar ve Yetiştirme Özellikleri
- Bölge: Zhejiang eyaletinin batısı, Quzhou ili.
- Koşullar: 2017 tarihli tanım yalnızca çayın “bulutlar yükselip şafak parıldayan” (云蒸霞蔚) yüksek dağlık bir çay bölgesinde yetiştiğini söyler.
- Rakım, iklim ve toprak: Bulunan kaynaklarda sayı yoktur.
5. Üretim Teknolojisi
2017 tarihli tanım makine teknolojisini aşamalar halinde, makine markaları, sıcaklıklar ve sürelerle verir; aşağıda metne yakın biçimde aktarılmıştır.
- Toplama ve yayma (摊放, tānfàng): Taze yaprak hemen bambu hasırlara veya temiz beton zemine 2 cm kalınlığında ince bir katman halinde yayılır, 4–6 saat; yağmurla ıslanmış yaprak daha uzun tutulur. Yaklaşık her iki saatte bir yaprak çevrilir. Yaprak yumuşayınca, koyulaşınca ve otsu kokuyu kaybedince hazırdır.
- Sabitleme (杀青, shāqīng): 6CST30 tamburlu makine. Tambur içi 130–140 °C olduğunda ve giriş eli yakacak kadar sıcakken yaprak dakikada 35 kg olacak biçimde düzgün ve sürekli verilir. Sabitleme yaklaşık bir dakika sürer. Hazır olduğunda koku temizdir, sap bükülür ama kırılmaz, kızarmış sap ve yaprak yoktur, yaprak ele hafifçe yapışır. Çıkıştaki yaprak zümrüt rengini korumak için hemen soğutulur.
- Düzeltme (理条, lǐtiáo): 6CMD40/7 çok amaçlı ünlü çay makinesi baskı silindiri olmadan veya ayrı bir düzeltme makinesi; 90–100 °C, önce daha yüksek sonra daha düşük; 1,2–1,5 kg yaprak, 6–10 dakika. Yaprak sıkı, düz ve avuçta batacak hale gelince alınır.
- Biçim tamamlama ve “tüy kaldırma” (整形提毫, zhěngxíng tíháo): Düşük sınıflarda bu aşama atlanır ve düzeltmeden hemen sonra kurutulur. Orta ve yüksek sınıflar 6CG65 elektrikli kazanda 80 °C’de, 0,15–0,20 kg’lık partiler halinde elle tamamlanır. Dört parmak başparmağa dik açıyla kapalıdır, çay avuca alınır ve basınç eşit dağılsın diye sürekli çevrilir. Şeritler düzleşip beyaz tüy belirince aşama sona erer.
- Kurutma (烘干, hōnggān): Küçük kurutma makinesi, iki aşamada. İlki 90–100 °C’de, her 5–6 dakikada bir çevrilerek, onda sekiz kuruluğa kadar, ardından bir saat soğutma. İkincisi 80–90 °C’de, her 5 dakikada bir çevrilerek, yaprak parmakta toz olana kadar.
Tanım bu teknolojiyi makine teknolojisi olarak adlandırır; çayın ayrı bir el yapımı teknolojisi olup olmadığı bulunan kaynaklarda belirtilmemiştir.
6. Organoleptik Özellikler
2017 tarihli tanıma göre:
- Kuru yaprağın görünümü: İnce, sıkı, yuvarlak ve düz, zümrüt yeşili, belirgin tüylü (细紧圆直，翠绿显毫).
- Kuru yaprağın aroması: Ayrı bir tanım yoktur.
- Dem aroması: Yoğun ve kalıcı (香气馥郁持久).
- Tat: Taze, yumuşak ve ferahlatıcı (滋味鲜醇爽口); aynı metnin başka bir paragrafında taze ve yumuşak, tatlımsı (鲜醇带甘).
- Dem rengi: Körpe yeşil ve parlak (汤色嫩绿明亮).
- Çay tortusu (demlenmiş yaprak): İnce ve körpe yaprak çiçek gibi açılır (叶底细嫩成朵); başka bir paragrafta bütün, çiçek gibi (完整成朵).
7. Kimyasal Bileşim
Bulunan kaynaklarda fizikokimyasal veri yoktur. 2017 tarihli tanım yalnızca her çayda ortak olan madde gruplarını sıralar: su, polifenoller, proteinler, amino asitler, enzimler, alkaloidler, şekerler, vitaminler. Sayı vermez.
8. Yararlı Özellikler
Bu çayın etkisine dair doğrulanmış veri yoktur. 2017 tarihli tanım çaya uzun bir hastalık listesine karşı etki atfeder; bu iddiaların doğrulaması yoktur ve onları tekrarlamıyorum.
9. Demleme
Sınıfın yeşil çay uygulaması.
- Su sıcaklığı: 80–85 °C.
- Çay miktarı: 150 ml’ye 3 g.
- Demlik: Cam bardak, düz şeritlerin çiçek gibi açılışının görülmesini sağlar; veya beyaz gaiwan.
- Süreç:
- Demliği ısıt.
- Çayı koy ve suyu kenardan dök.
- İlk dem 40–60 saniye.
- Demin bir kısmını bırakarak iç.
- Su ekle.
- İki-üç tekrar dolum.
10. Saklama
Sınıf uygulaması. Hava geçirmez ambalajda, buzdolabında 0–5 °C’de, ışıksız, nemsiz ve kokusuz ortamda. Bir yıl içinde içmek daha iyidir.
11. Fiyat ve Sahtecilik
Bulunan kaynaklarda fiyat verisi yoktur. Teknolojiden sınıfların ayrıldığı görülür: yüksek sınıflar elle tamamlanır ve “tüy kaldırılır”, düşük sınıflar düzeltmeden hemen sonra kurutulur.
- Sahtecilikten kaçınma yolları:
- “常山银毫” No. 8981415 coğrafi sertifika işaretini ara. 2019 eyalet veri tabanına göre işareti kullanmaya iki şirket yetkilidir; işaretin şu an geçerli olup olmadığı doğrulanmamıştır.
- Üreticinin Changshan ilçesinden olduğunu kontrol et.
- Yaprak ince, sıkı, düz, zümrüt yeşili, beyaz tüylü; dem körpe yeşil ve parlak olmalıdır.
- Tanıma göre beyaz tüyü yüzeye çıkaran elle tamamlama yalnızca orta ve yüksek sınıflarda yapılır.
12. İlginç Bilgiler
- İşaret sahibi, Changshan ilçesi “Changshan yinhao” ünlü çay derneğidir (常山县常山银毫名茶协会): dernek tek bir çayın adını taşır.
- Aynı 2017 sayfasında ad birkaç kez farklı yazılır — “常山银豪”, başka bir “hao” karakteriyle.
- Başvurudan işaretin tesciline kadar neredeyse üç yıl geçti.
13. Quzhou İlinin Diğer Çaylarıyla Karşılaştırma
- Kaihua Long Ding (开化龙顶): Aynı ilin komşu Kaihua ilçesinin yeşil çayı — yine beyaz tüylü, düz ve zarif tomurcuklar.
- Jiangshan Lü Mudan (江山绿牡丹): Aynı ilin Jiangshan ilçe düzeyi şehrinin yeşil çayı, “taç yaprağı” gibi kıvrılmış.
- Tonglu Xueshui Yunlü Cha (桐庐雪水云绿茶): Hangzhou ilinin Tonglu ilçesinden tek tomurcuktan yapılan iğne biçimli çay; Changshan Yinhao’nun ham maddesi ise tomurcuk ve yapraktır.
Sonuç olarak:
Changshan Yinhao, adında “gümüş tüy” taşıyan batı Zhejiang yeşil çayıdır: ince, sıkı, düz zümrüt şeritler, üzerinde beyaz tüy; körpe yeşil parlak dem; taze ve yumuşak tat. Teknolojisi, yaymadaki katman kalınlığından elle tamamlamadaki avuç tekniğine dek ender bir ayrıntıyla anlatılmıştır ve ödülleri 1991’den itibaren uzanır. Çayın yaratılış tarihi, çalı çeşitleri ve bahçe rakımları bulunan kaynaklarda yoktur.
Kaynaklar
Coğrafi işaret
Tam liste — Kaynaklar sayfasında