Чаншань Иньхао (Chángshān yínháo, 常山银毫) — Чжэцзян провинциясының батысындағы Цюйчжоу қалалық округіне қарасты Чаншань уезінің (常山县) көк шайы. «Иньхао» — «күміс түбіт»: бұл атау сыртқы келбетті сипаттайды, сортты емес. Сортты жалғыз табылған егжей-тегжейлі сипаттама атайды — «Чжунго ван» порталындағы қайта жарияланым (2017): «常山银毫，属绿茶» — «Чаншань Иньхао көк шайларға жатады». Сол жерде — сандары бар машиналық технология: 130–140 °C барабандық бекіту, қазанда түзету, орта және жоғары сорттар үшін қолмен пішін келтіру, екі кезеңді кептіру. Дайын шай жұқа, тығыз, домалақ әрі түзу, изумруд түсті, айқын түбіті бар. 2013 жылдан бастап атау географиялық сертификаттау белгісімен қорғалады; иегері — «Чаншань иньхао» атақты шайы қауымдастығы.
1. Жіктелуі және Шығу тегі
- Түрі: Көк шай (绿茶, lǜchá). Оны 2017 жылғы сипаттама тікелей осылай атайды және оның технологиясы көк: бекіту, түзету, кептіру, бұқтырусыз және тотығусыз. Белгі құжатын сортпен бірге көрген жоқпын.
- Санаты: Цюйчжоу округінің атақты шайы; географиялық сертификаттау белгісі (2013).
- Шығу тегі: Қытай, Чжэцзян провинциясы (浙江, Zhèjiāng), Цюйчжоу қалалық округі (衢州, Qúzhōu), Чаншань уезі (常山, Chángshān).
- Аймағы: Белгілердің провинциялық базасы иегердің әкімшілік тиесілігі ретінде Чаншань уезін көрсетеді; аймақтың заңды шекарасын көрген жоқпын.
- Географиялық координаттары: Чаншань уезі — шамамен 28,9° с. е. және 118,5° ш. б.
2. Тарихы және Мәдени Мәні
- Тарихы: Табылған дереккөздерде шайдың жасалған күні жоқ. 2017 жылғы сипаттама марапаттарды келтіреді:
- Цюйчжоу байқауы. Атақты шайлардың қалалық байқауында — жоғары орындар және «қаланың үздік атақты шайы» атағы; жылдарын сипаттама атамайды.
- 1991. Мемлекеттік туризм басқармасы мен Чжэцзян үкіметі өткізген Ханчжоу халықаралық шай мәдениеті фестивалінің ұйымдастыру комитеті шайға кубок пен «атақты шайлар арасындағы жаңа есім» (名茶新秀) дипломын табыс етті.
- Провинция. Бірнеше провинциялық байқаулардың қорытындысы бойынша — сапалы атақты шай дипломы.
- 1992. Бірінші Қытай ауылшаруашылық көрмесінің қола медалі.
- 1995. Екінші Қытай ауылшаруашылық көрмесінің алтын медалі.
- 1998. Чжэцзянның атақты, ерекше, сапалы және жаңа ауылшаруашылық өнімдерінің бірінші провинциялық көрмесінің алтын медалі.
- 2010–2013 — белгі. Өтінім 2010 жылғы 23 желтоқсанда берілді, тіркелу — 2013 жылғы 14 тамыз.
- Атауы: «Чаншань» (常山) — уездің аты; «иньхао» (银毫) — «күміс түбіт», изумруд жапырақтағы ақ түбітке қарай.
- Мәдени мәні: 2017 жылғы сипаттама шайды Гонконгқа, Тайваньға, Бейжіңге, Тяньцзиньге, Цзинаньға, Тайюаньға, Шанхайға, Ханчжоуға, Нинбоға және басқа да ірі қалаларға сататынын жазады. Уез үшін бұл атаулы шай: белгіні шайдың өз атымен аталған қауымдастық ұстайды.
3. Ботаникалық сипаттамасы және Шикізаты
- Сорт / Культивар: Табылған дереккөздерде деректер жоқ.
- Жинау: Табылған дереккөздерде мерзімдер жоқ.
- Жинау стандарты: Жаңа ғана ашылған бір жапырағы бар бір бүршік (一芽一叶初展). Бүршік пен жапырақ бүтін болуы керек, зиянкестер зақымдаған өркендерді жинамайды.
- Шикізатқа қойылатын талаптар: Шикізат — негізінен бір жапырағы бар бір бүршік; сипаттама шайдың сыртқы келбетін жинау мен өңдеудің ұқыптылығы беретінін атап көрсетеді.
4. Терруар және Өсіру Ерекшеліктері
- Аймағы: Чжэцзян провинциясының батысы, Цюйчжоу округі.
- Жағдайлары: 2017 жылғы сипаттама тек шайдың «бұлттар көтеріліп, таң шапағы жарқырайтын» (云蒸霞蔚) биік таулы шай аймағында өсетінін айтады.
- Биіктігі, климаты және топырағы: Табылған дереккөздерде сандар жоқ.
5. Өндіріс Технологиясы
2017 жылғы сипаттама машиналық технологияны кезең-кезеңімен береді — машиналардың маркаларымен, температуралармен және уақытпен; төменде ол мәтінге жақын баяндалады.
- Жинау және жайып қою (摊放, tānfàng): Жаңа жапырақты бірден бамбук төсеніштерге немесе таза цемент еденге жұқа, 2 см қабатпен, 4–6 сағатқа жайып қояды; жаңбырдан су болған жапырақты ұзағырақ ұстайды. Шамамен әр екі сағат сайын жапырақты аударады. Ол жұмсарған, қарайған және шөп иісін жоғалтқан кезде дайын болады.
- Бекіту (杀青, shāqīng): 6CST30 барабандық машинасы. Барабан ішінде 130–140 °C болғанда және кіре берісте қолға ыстық сезілгенде жапырақты біркелкі әрі үздіксіз, сағатына 35 кг жібереді. Бекіту шамамен бір минутқа созылады. Дайындық — таза хош иіс, сағақ иіледі және сынбайды, қызарған сағақтар мен жапырақтар жоқ, жапырақ қолға сәл жабысады. Шыққан жапырақты изумруд түсін сақтау үшін бірден суытады.
- Түзету (理条, lǐtiáo): Атақты шайларға арналған 6CMD40/7 көпфункциялы машина қысқыш біліксіз немесе жеке түзету машинасы; 90–100 °C, алдымен жоғары, кейін төмен; 1,2–1,5 кг жапырақ, 6–10 минут. Жапырақ тығыз, түзу болып, алақанға шаншыла бастағанда алынады.
- Пішін келтіру және «түбіт көтеру» (整形提毫, zhěngxíng tíháo): Төмен сорттар үшін бұл кезең өткізілмейді және түзетуден кейін бірден кептіреді. Орта және жоғары сорттарды 6CG65 электр қазанында 80 °C, 0,15–0,20 кг-нан қолмен келтіреді. Төрт саусақ бас бармаққа тік бұрыш жасап түйіседі, шайды алақанға алып, қысым біркелкі түсуі үшін үздіксіз аударады. Кезең жолақтар түзу болып, ақ түбіт байқалғанда аяқталады.
- Кептіру (烘干, hōnggān): Шағын кептіру машинасы, екі кезеңмен. Біріншісі — 90–100 °C, әр 5–6 минут сайын аударып, сегіз оннан бір құрғақтыққа дейін, содан кейін бір сағат суыту. Екіншісі — 80–90 °C, әр 5 минут сайын аударып, жапырақ саусақпен ұнтаққа үгітілгенше.
Сипаттама бұл технологияны машиналық деп атайды; шайдың жеке қолмен жасалатын технологиясы бар-жоғы табылған дереккөздерде айтылмаған.
6. Органолептикалық Сипаттамалары
2017 жылғы сипаттама:
- Құрғақ жапырақтың сыртқы келбеті: Жұқа, тығыз, домалақ әрі түзу, изумруд-жасыл, айқын түбіті бар (细紧圆直，翠绿显毫).
- Құрғақ жапырақтың хош иісі: Жеке сипаттамасы жоқ.
- Тұнбаның хош иісі: Қанық әрі тұрақты (香气馥郁持久).
- Дәмі: Жаңа, жұмсақ әрі сергітетін (滋味鲜醇爽口); сол мәтіннің басқа абзацында — жаңа әрі жұмсақ, тәттілігі бар (鲜醇带甘).
- Тұнбаның түсі: Нәзік жасыл әрі ашық (汤色嫩绿明亮).
- Шай түбі (қайнатылған жапырақ): Жұқа әрі нәзік жапырақ гүлдей ашылады (叶底细嫩成朵); басқа абзацта — бүтін, гүлдей (完整成朵).
7. Химиялық Құрамы
Табылған дереккөздерде физика-химиялық деректер жоқ. 2017 жылғы сипаттама кез келген шайға ортақ заттар топтарын ғана тізеді: су, полифенолдар, ақуыздар, аминқышқылдары, ферменттер, алкалоидтар, қанттар, витаминдер. Сандарды бермейді.
8. Пайдалы Қасиеттері
Дәл осы шайдың әсері туралы тексерілген деректер жоқ. 2017 жылғы сипаттама шайға ұзақ аурулар тізіміне қарсы әсерді телиді; бұл тұжырымдардың тексерісі жоқ, мен оларды қайталамаймын.
9. Қайнату
Көк шайға арналған сынып практикасы.
- Су температурасы: 80–85 °C.
- Шай мөлшері: 150 мл-ге 3 г.
- Ыдыс: Шыны стақан — онда түзу жолақтардың гүлдей ашылуын көруге болады — немесе ақ гайвань.
- Процесс:
- Ыдысты жылыту.
- Шайды салып, суды қабырғасымен құю.
- Алғашқы тұнба — 40–60 секундтан кейін.
- Тұнбаның бір бөлігін қалдырып ішу.
- Су құю.
- Екі-үш қайталап құю.
10. Сақтау
Сынып практикасы. Герметикалық қаптамада, тоңазытқышта 0–5 °C, жарықтан, ылғалдан және иістерден аулақ. Бір жыл ішінде ішкен жөн.
11. Бағасы және Жалған Өнімдер
Табылған дереккөздерде баға туралы деректер жоқ. Технологиядан сорттардың ажыратылатыны көрінеді: жоғары сорттарды қолмен келтіріп, «түбіт көтереді», төмен сорттарды түзетуден кейін бірден кептіреді.
- Жалғаннан қалай сақтануға болады:
- № 8981415 «常山银毫» географиялық сертификаттау белгісін іздеу. 2019 жылғы провинциялық база бойынша оны қолдануға екі компания рұқсат алған; белгі қазір әрекетті ме, расталмаған.
- Өндірушінің Чаншань уезінен екенін тексеру.
- Жапырақ жұқа, тығыз, түзу, изумруд түсті, ақ түбіті бар; тұнба нәзік жасыл әрі ашық.
- Ақ түбіт, сипаттама бойынша, тек орта және жоғары сорттарға жасалатын қолмен келтіру арқылы сыртқа шығады.
12. Қызықты Деректер
- Белгінің иегері — Чаншань уезінің «Чаншань иньхао» атақты шайы қауымдастығы (常山县常山银毫名茶协会): қауымдастық бір ғана шайдың атымен аталған.
- Сол 2017 жылғы бетте атау бірнеше рет басқаша жазылған — «常山银豪», басқа «хао» иероглифімен.
- Белгіге өтінімнен тіркелуге дейін үш жылға жуық уақыт өткен.
13. Цюйчжоу округінің басқа шайларымен салыстыру
- Кайхуа Лун Дин (开化龙顶): Сол округтің көрші Кайхуа уезінің көк шайы — ақ түбіті бар түзу сымбатты бүршіктер.
- Цзяншань Люй Му Дань (江山绿牡丹): Сол округтің Цзяншань қалалық уезінің көк шайы, «жапырақшалар» болып бұралған.
- Тунлу Сюэшуй Юньлюй Ча (桐庐雪水云绿茶): Ханчжоу округінің Тунлу уезінің жалғыз бүршіктерден жасалған ине тәрізді шайы; Чаншань Иньхаоның шикізаты — жапырағы бар бүршік.
Қорытынды:
Чаншань Иньхао — атауында «күміс түбіті» бар Чжэцзянның батысының көк шайы: жұқа, тығыз, түзу изумруд жолақтар ақ түбітпен, нәзік жасыл ашық тұнба, жаңа жұмсақ дәм. Оның технологиясы сирек егжей-тегжейлі сипатталған — жайып қою кезіндегі қабат қалыңдығынан қолмен келтіру кезіндегі алақан әдісіне дейін, — ал марапаттары 1991 жылдан бері созылады. Жасалған күні, бұта сорттары және бақтардың биіктігі табылған дереккөздерде жоқ.
Дереккөздер
Географиялық нұсқама
Толық тізім — «Дереккөздер» бетінде