Yāshān ruìcǎokuí

Yashan Ruicaokui (Yāshān ruìcǎokuí, 鸦山瑞草魁) is een historische groene thee uit het district Langxi (郎溪县) van de stadsprovincie Xuancheng in het zuidoosten van de provincie Anhui. De naam is lovend en komt uit het boekregister: 瑞草 betekent „goede plant”, een oude naam voor thee, 魁 betekent „eerste”; 鸦山 is de Ravenberg in de gemeente Yaocun. Een tweede naam is „横纹”, „dwarse nerven”, naar de nervatuur van het blad van de lokale variëteit. De thee werd in 1985–1986 hersteld en is sinds 2025 een product met geografische aanduiding.

1. Classificatie en herkomst

Type: Groene thee (绿茶, lǜchá). De klasse is vastgelegd in het beschermingsdocument van de State Intellectual Property Office (CNIPA): verspreiden, fixeren, rechttrekken met vormgeving en drogen (摊青、杀青、理条做形、烘焙), zonder zwoelen en oxidatie. Het document zelf noemt hem „绿茶珍品” — een juweel van groene thee.
Categorie: Historische thee, hersteld in de jaren 1980; product met geografische aanduiding (CNIPA, 2025). In het register heeft de naam geen geografische aanduiding op landbouwniveau.
Herkomst: China, provincie Anhui (安徽, Ānhuī), stadsprovincie Xuancheng (宣城, Xuānchéng), district Langxi (郎溪, Lángxī). De historische kern is de berg Yashan in de gemeente Yaocun (姚村); vroeger behoorde dit gebied tot het district Jianping (建平县) — de oude naam van Langxi.
Beschermd gebied: Zeven dorpen en gemeenten van het district — Yaocun, Feili, Linda, Shizi, Biqiao, Nanfeng en Taocheng.
Geografische coördinaten: 119°3′50″–119°20′49″ O, 30°4′47″–31°15′41″ N — volgens de aankondiging van CNIPA. De spreiding van ruim één breedtegraad is ongewoon groot voor zeven gemeenten; mogelijk een typefout, maar die valt niet te verifiëren.

2. Geschiedenis en culturele betekenis

Geschiedenis:
- Regel van Du Mu. Lokale publicaties beginnen de geschiedenis met een regel van de Tang-dichter Du Mu (杜牧) „山实东吴秀，茶称瑞草魁” — „de bergen hier zijn de schoonheid van Oost-Wu, en de thee heet de eerste onder de goede planten”. De bloemlezing van klassieke poëzie geeft het gedicht de titel „题茶山（在宜兴）” — „Opschrift op de Theesberg (in Yixing)”: verzen over de theesberg van Yixing, en „瑞草魁” is daarin een lovende naam voor thee. Latere boeken verbinden de naam met Yashan.
- Ming. Volgens de krant „Xuancheng Ribao” (2024) schrijft de Ming-compilatie „Qunfang pu” (《群芳谱》) van Wang Xiangjin (王象晋) over de berg 丫山 met de beste thee op de zonnige helling Yangpo (阳坡): kenners in de hoofdstad noemden die thee „鸦山阳城横纹”, een andere naam was „瑞草魁”. De krant vereenzelvigt 丫山 met de Yashan van de gemeente Yaocun.
- Tribuut. Volgens dezelfde krant vermeldt de districtskroniek van Jianping uit het Jiajing-tijdperk (嘉靖) van de Ming dat het lokale tribuut 25 jin knopthee omvatte.
- Qing. De publicatie „Xinhua — Zijderoute” haalt de Qing-kroniek van het district Xuancheng aan: aan de voet van de berg Yangpo groeide van oudsher goede thee met de naam „瑞草魁”, ook wel „横纹”.
- Herstel. Volgens de staatsradio (央广网, 2025) maakte de lokale theefabriek deze thee in 1979 niet — men kende hem alleen uit verhalen van ouderen. In 1985 vormden het Zuid-Anhui Landbouwinstituut (皖南农学院) en districtsinstanties een groep voor het herstel, en in juli 1986 onderging de herstelde thee een deskundigenbeoordeling.
- 2000 en 2010. Volgens de publicatie „Xinhua — Zijderoute” — erkenning door het Nationaal Theemuseum van China (2000) en goud op de Shanghai-wedstrijd „中国名茶” (2010). Haar bewering over een „product met geografische aanduiding” in 2011 wordt door de aankondiging van 2025 en het register niet bevestigd.
- 2017. De maaktechniek kwam op de vijfde lijst van immaterieel erfgoed van de provincie Anhui als „绿茶制作技艺（瑞草魁）”.
- 2025. CNIPA erkende Yashan Ruicaokui bij aankondiging nr. 632 als product met geografische aanduiding; het district bereidde de aanvraag vanaf 2024 voor (Xinhua, 18 juni 2025).
Naam: 鸦山 — „Ravenberg”; 瑞草 — „goede plant”, een boeknaam voor thee; 魁 — „eerste”. Andere namen — 鸦山横纹茶, 鸦山茶 en 鸦山岩茶.
Culturele betekenis: Het dorp Miaoquan (妙泉村) kwam in 2017 met deze thee op de nationale lijst van modeldorpen „één dorp — één product”.

3. Botanische beschrijving en grondstof

Variëteit / cultivar: Volgens het beschermingsdocument — de lokale variëteit „鸦山横纹茶种” (Yāshān héngwén cházhǒng), andere lokale variëteiten en daaruit geselecteerde klonen. Volgens de radio is bij het blad de hoek tussen hoofdnerf en zijnerven groter dan gebruikelijk, waardoor het patroon dwars lijkt — vandaar „横纹”.
Vermeerdering: Stekken met okselknop, gesneden in het productiegebied.
Pluk: Volgens het document — van begin april tot half mei, met de hand, door „optillen van de hand” (提手采, tíshǒucǎi). Volgens de radio — van Qingming tot Guyu; voor de eerste kwaliteit — knop met één blad, de knop langer dan het blad.

4. Terroir en teeltkenmerken

Regio: Zuidoosten van Anhui. Yaocun is volgens de publicatie „Xinhua — Zijderoute” de zuidelijkste en enige bergachtige gemeente van het district.
Hoogte van de teelt: 20–300 m — volgens het beschermingsdocument.
Bodems: Zandig, dikker dan 100 cm, pH 5,0–6,5.
Klimaat: Geen gegevens in de gevonden bronnen.

5. Productietechniek

Het beschermingsdocument beschrijft vier fasen.

Verspreiden (摊青, tānqīng): In een koele, geventileerde ruimte, in een laag niet dikker dan 3 cm, ongeveer 4 uur, met licht keren om het halfuur — tot het blad zijn wasachtige glans verliest en zacht wordt.
Fixeren (杀青, shāqīng): Wok van rond 120 °C, 0,25 kg blad per keer; het blad wordt opgeworpen en geschud, niet aangedrukt, anders verkleurt het. Gereed — het blad is donkergroen zonder glans, de grasachtige geur is verdwenen, de jonge steel buigt zonder te breken. De eerste kwaliteit gaat direct naar het drogen, de tweede en derde naar het rechttrekken.
Rechttrekken en vormgeven (理条做形, lǐtiáo zuòxíng): Wok van 70–80 °C; ongeveer 2 minuten wordt het blad geschud tot een vochtgehalte van circa 40 %, daarna wisselen rechttrekken, rollen met de handpalmen en schudden elkaar af, terwijl het blad recht en lichtjes plat blijft. Bij een vochtgehalte van circa 25 % wordt de thee van de wok genomen.
Drogen (烘焙, hōngbèi): De eerste droging — op vier droogkorven met dalende temperatuur 90→80→70→60 °C, 3–4 minuten per korf, tot de thee in de hand begint te prikken; daarna uitzoeken van afgekeurd materiaal. De tweede — langzaam, rond 60 °C, tot volledige droogte.

6. Organoleptische kenmerken

Volgens het beschermingsdocument.

Uiterlijk van het droge blad: Recht, met zichtbaar dons, gelijkmatig, „lijkt op een groen zwaard” (形似绿剑), zachtgroen met jadeglans (嫩绿透翠).
Aroma van het droge blad: Geen aparte beschrijving in de gevonden bronnen.
Aroma van de infusie: Zuiver, hoog en langdurig (清香高持久).
Smaak: Fris, zacht, levendig, met zoete terugkeer (鲜醇爽回甘).
Kleur van de infusie: Zachtgroen, helder en stralend (嫩绿清澈明亮).
Theeblad na zetten (nat blad): Zachtgeel en helder (嫩黄明亮).

Het document voegt eraan toe dat de infusie pas bij de zesde opgieting verbleekt (第6次始淡). Volgens de radio gaan de blaadjes in het glas rechtop staan, „als bloeiende orchideeën”.

Het document onderscheidt vier kwaliteitsgraden — superieur, eerste, tweede en derde. Van superieur naar tweede wordt het dons van zichtbaar naar verborgen (bij de derde wordt het niet genoemd); van superieur naar derde wordt het aroma van hoog en langdurig naar gematigd, worden infusie en nat blad van zachtgroen en zachtgeel naar geelgroen, en de smaak van fris met zoete terugkeer naar vol.

7. Chemische samenstelling

Indicator	Waarde in het beschermingsdocument
Theepolyfenolen	18,6 % en hoger
Cafeïne	3,9 % en hoger
Aminozuren	3,9 % en hoger
Vocht	niet meer dan 6,0 %
Stof	niet meer dan 0,5 %
Totale as	niet meer dan 6,5 %
Waterextract	niet meer dan 35,0 %

Het document noemt ook vitamine A, B1, B2 en C, zonder waarden. Het waterextract is erin naar boven begrensd; gewoonlijk wordt deze indicator met een ondergrens vastgelegd, maar in de tekst staat het precies zo.

8. Zetten

Gangbare praktijk voor groene thee.

Watertemperatuur: 80–85 °C.
Hoeveelheid thee: 3 g per 150 ml.
Servies: Glazen beker of witte gaiwan.
Werkwijze:
1. Verwarm het servies voor.
2. Doe de thee erin en giet water langs de wand.
3. Eerste infusie — na 40–60 seconden.
4. Drink en laat een deel van de infusie staan.
5. Vul bij met water.
6. Herhaalde opgietingen — volgens het document tot vijf à zes keer.

9. Bewaren

Gangbare praktijk. Luchtdichte verpakking, koelkast op 0–5 °C, zonder licht, vocht en geuren. Beter binnen een jaar opdrinken.

10. Prijs en vervalsingen

Geen prijsgegevens in de gevonden bronnen.

Hoe vervalsingen vermijden:
- Zoek het speciale teken van het product met geografische aanduiding „鸦山瑞草魁”.
- Controleer dat de producent uit de zeven dorpen en gemeenten van het district Langxi komt.
- Het blad is recht, lichtjes plat, met dons; de infusie is zachtgroen en helder; het natte blad is zachtgeel.

11. Interessante feiten

Volgens een overlevering uit de verzen van Wang Zhongyi (王仲仪), aangehaald door de krant, kreeg de berg zijn naam van raven die theezaden verspreidden: „鸦衔茶子生，遂同山名鸦”.
Het document staat tuinen toe vanaf een hoogte van 20 m.

12. Vergelijking met andere groene theesoorten

Yangxian Xueya (阳羡雪芽): Thee uit Yixing, op wiens berg de verzen van Du Mu slaan, afgaande op de titel.
Jingting Lüxue (敬亭绿雪): Historische thee uit het district Xuancheng, eveneens hersteld in de twintigste eeuw.
Huanghua Yunjian (黄花云尖): Rechte, platte groene thee uit Ningguo uit dezelfde aankondiging nr. 632.
Guangde Huangjinya (广德黄金芽): Groene thee uit Guangde uit dezelfde stadsprovincie, van geelbladige variëteiten.

Tot slot:

Yashan Ruicaokui is een rechte, als een groen zwaard gevormde groene thee uit Langxi met een zuiver, hoog aroma en zoete terugkeer. Zijn verleden steunt op boekcitaten, waarvan niet alle over hem gaan, zijn heden op het herstel van de jaren 1980 en het beschermingsdocument van 2025.

Bronnen

Geografische aanduiding

CNIPA 地理标志产品认定 №632

Volledige lijst — op de pagina Bronnen