Сянво Ча (Xiàngwō chá, 象窝茶) — Гуандун провинциясының батысындағы Юньфу (云浮, Yúnfú) қалалық округіне қарасты Синьсин (新兴县) уезінің Тяньлушань (天露山, Tiānlù shān) тауларының шайы. Сянво шаруашылығы жотаның солтүстік шетінде, теңіз деңгейінен 600 м-ден жоғары, үнемі дерлік тұман ішінде жатыр. Атауы географиялық нұсқауы бар өнім ретінде қорғалады және жергілікті стандартпен бекітілген, бірақ табылған сипаттамаларда стандарттың класы жоқ: 2019 жылғы жарияланым бойынша, бұл атаумен жасыл, қызыл және ұсталған сериялар шығарылады.
1. Сыныптама және Шығу тегі
- Түрі: Құжат бойынша анықталмаған. 2019 жылғы жарияланым өнімнің үш сериясын атайды — «象窝绿茶» (жасыл шай), «象窝红茶» (қызыл шай) және «陈香茶» (ұсталған шай; оның қай класқа жататыны айтылмаған). Брендті қызыл шайдың перспективалы бренді ретінде атап өткен — бұл бағалау, құжат бойынша класс емес.
- Санаты: Географиялық нұсқауы бар өнім; Юньфу округінің жергілікті шайы.
- Шығу тегі: Қытай, Гуандун провинциясы (广东, Guǎngdōng), Юньфу қалалық округі (云浮, Yúnfú), Синьсин уезі (新兴, Xīnxīng), Тяньлушань таулары.
- Қорғау аймағы: 2010 жылы қарауға қабылданған өтінім бойынша — Синьсин уезінің Тайпин және Жэньцунь кенттері шегіндегі Тяньлушань таулары. Бекіту актісіндегі түпкілікті шекараны мен тексерген жоқпын.
- Географиялық координаттары: Синьсин уезі — шамамен 22,7° с. е. және 112,2° ш. б.
2. Тарихы және Мәдени Маңызы
- Тарихы:
- Уездік шежіре. 2019 жылғы жарияланым Республика жылдарында шыққан Синьсин шежіресінің (民国《新兴县志》) сөздерін келтіреді: уездің таулары терең, ормандары қалың, жері шайға жақсы жарайды, ал ең жақсы шайлар — тяньлушаньдық және луншаньдық (天露山茶、龙山茶). Сянво, жарияланымның түсіндіруінше, тяньлушаньдық шайға кіреді.
- Ерте шай өсіру. Сол жарияланымның айтуынша, 1950-жылдарға дейін Сянво тауының (象窝山) маңында шайды аздап және бытыраңқы түрде жергілікті шаруалар мен монахтар жасаған. Мәтінде «XIX ғасырдың 50-жылдарына дейін» деп тұр — 1956 жыл туралы әңгіменің жанында бұл қате жазылған сияқты.
- 1956. Жарияланым бойынша, білімді жастар тауға бақ салуға кеткен, Юньнаньнан юньнаньдық ірі жапырақты сортты партиялармен әкелген, қалемше арқылы көбейтуді игерген және бақтардың ауданын сегіз жүзден астам муға жеткізген; шай «象窝茶» деген атау алған.
- 2007. Сол жарияланым бойынша, 2007 жылғы 16 қаңтарда Гуандундық Сяншунь холдинг тобы (广东翔顺控股集团) шаруашылық ресурстарын біріктіре бастаған, жаңа жабдық әкелген және сорт таңдауды, өсіруді, күтімді және технологияны жаңартқан.
- 2010. Географиялық нұсқауы бар өнім ретінде қорғауға өтінім қарауға қабылданған. Бекіту актісінің нөмірлері мен күндерін тізілім қалпына келтірмеген.
- 2013–2014. DB44/T 1254-2013 «地理标志产品 象窝茶» провинциялық стандарты 2013 жылғы 20 желтоқсанда жарияланып, 2014 жылғы 20 наурызда күшіне енген. Қолдану саласының тұжырымдамасы бойынша ол қорғауды AQSIQ мақұлдаған шайға қатысты.
- 2021. Юньфу округінің жергілікті стандарты DB4453/T 06—2021 дәл сол атаумен шығарылған: 2021 жылғы 20 мамырда жарияланып, 2021 жылғы 20 маусымда күшіне енген. Құрастырушылар арасында — сапа қадағалау және ауыл шаруашылығы уездік органдары мен «Сянво шай шаруашылығы» ЖШС.
- 2022. Юньфу округінің 14-бесжылдыққа арналған ауыл шаруашылығы жоспары Сянво Чаны географиялық нұсқауы бар Синьсин уезінің өнімі деп санайды, ал Синьсин мен Лодин (罗定) қалалық уезін округтің негізгі шай уездері деп атайды.
- 2023. 2013 жылғы провинциялық стандарт 2023 жылғы 1 ақпаннан бастап күшін жойған. 2021 жылғы округтік стандарттың күшін жою туралы табылған жазбаларда мәлімет жоқ.
- Марапаттары: Жарияланым жылдарсыз және берушілердің атын атамай тізеді: «органикалық шай», «Гуандунның танымал бренді», Қытайдың ең перспективалы он қызыл шай брендінің бірі, жалпықытайлық атақты шайлар байқауының бірінші сыйлығы, Гуандунның он атақты шайының бірі.
- Атауы: 象 — «піл», 窝 — «ұя, ін»; 象窝 — тау мен шаруашылықтың аты. 2019 жылғы жарияланымда бренд «象窝禅茶» — «Сянво чань-шайы» деп аталған.
- Мәдени маңызы: Жарияланым «禅茶» атауын шаруашылықтан бір тау арқылы бөлінген Гоэньсы (国恩寺) монастырімен байланыстырады және Сянво шай мәдениетін чань мектебінің алтыншы патриархы Хуэйнэн (惠能) дәуірінен шығарады. Бұл брендтің тұжырымы, мен оны тексерген жоқпын. Сол жарияланымның деректері бойынша, шаруашылық төңіректегі төрт ауылдың төрт жүзден астам отбасын кедейліктен шығарған.
3. Ботаникалық Сипаттама және Шикізат
- Сорт / Культивар: 2019 жылғы жарияланым бойынша, 1956 жылдан бастап бақтарға әкелінген юньнаньдық ірі жапырақты сорт (云南大叶种, Yúnnán dàyèzhǒng) отырғызылған. Қазіргі сорттар мен стандарт рұқсат еткен сорттар табылған дереккөздерде жоқ.
- Жинау: Табылған дереккөздерде дерек жоқ.
- Жинау стандарты: Табылған дереккөздерде дерек жоқ.
- Шикізатқа қойылатын талаптар: Стандарт мәтінін мен көрген жоқпын, сондықтан оның талаптарын келтірмеймін.
4. Терруар және Өсіру Ерекшеліктері
- Аймақ: Синьсин уезіндегі Тяньлушань жотасының солтүстік шеті.
- Өсу биіктігі: 2019 жылғы жарияланым бойынша, бақтар 600 м-ден жоғары жатыр, ең биік нүктесі — 860 м.
- Климат: Жыл бойы тұман, жоғары температура мен ылғалдылық — сол жарияланым бойынша; сандар жоқ.
- Топырақ: Табылған дереккөздерде дерек жоқ.
- Ауданы: Жарияланым бойынша, шаруашылық экопаркінде 7000 му-дан астам орман және 4000 му-дан астам шай бағы бар.
- Бақ күтімі: Негізгі тыңайтқыш — сабан, бұршақ кебегі, тауық және сиыр көңі; зиянкестерді биологиялық құралдармен, жарық қақпандарымен және қолмен жинау арқылы жояды, химиялық пестицидтерді, жарияланымның сөзінше, қолданбайды.
5. Өндіріс Технологиясы
Сянво Ча технологиясы табылған дереккөздерде жоқ, стандарт мәтінін мен көрген жоқпын. Бағдар үшін — кластардың жалпы схемалары, бұл шайдың сипаттамасы емес:
- Жасыл шай: солдыру (摊放, tānfàng), қыздыру арқылы бекіту (杀青, shāqīng), бұрау (揉捻, róuniǎn), кептіру (干燥, gānzào).
- Қызыл шай: солдыру (萎凋, wěidiāo), бұрау (揉捻, róuniǎn), тотықтыру (发酵, fājiào), кептіру (干燥, gānzào).
Ұсталған «陈香茶» сериясын қалай жасайтыны табылған дереккөздерде сипатталмаған.
6. Органолептикалық Сипаттамалар
Сипаттамалар — 2019 жылғы жарияланымнан, сериялар бойынша; стандарттың сыртқы түрге қоятын талаптарын мен көрген жоқпын.
- Құрғақ жапырақтың сыртқы түрі: Табылған дереккөздерде дерек жоқ.
- Құрғақ жапырақтың хош иісі: Табылған дереккөздерде дерек жоқ.
- Тұнбаның хош иісі: Жасыл серия — нәзік, биік және балғын (香气香嫩高爽); қызыл — тәтті және қою (茶香甘甜浓郁). Қызыл серия үшін бұл тұнбаның ма, әлде құрғақ жапырақтың хош иісі ме, нақтыланбаған.
- Дәмі: Жасыл серия — балғын және жұмсақ (滋味鲜醇); қызыл — қанық, сергек, балғын және тәтті (滋味浓爽鲜甜).
- Тұнбаның түсі: Жасыл серия — сары-жасыл, жарқын (汤色黄绿明亮); қызыл — ашық қызыл, мөлдір (汤色红艳明亮).
- Шай түбі (қайнатылған жапырақ): Табылған дереккөздерде дерек жоқ.
7. Химиялық Құрамы
Табылған дереккөздерде дерек жоқ.
8. Қайнату
Класс практикасы — параметрлер серияға байланысты.
- Жасыл серия: 80–85 °C, 150 мл-ге 3 г, алғашқы тұнба 40–60 секунд, шыны стақан немесе гайвань, екі-үш қайта құю.
- Қызыл серия: 90–95 °C, 150 мл-ге 3 г, алғашқы тұнба шамамен бір минут, гайвань немесе фарфор шәугім, уақытты ұзарта отырып бірнеше құю.
- Ұсталған серия: Класс аталмаған, сондықтан параметрлерді бермеймін.
9. Сақтау
Класс практикасы. Жасыл шай — герметикалық қаптамада, тоңазытқышта 0–5 °C, жарықтан, ылғалдан және иістен аулақ, бір жыл ішінде ішу керек. Қызыл — құрғақ қараңғы жерде бөлме температурасында, тығыз қаптамада, иістен аулақ.
10. Баға және Жалғандықтар
Табылған дереккөздерде баға туралы дерек жоқ. 2019 жылғы жарияланым бойынша, Сянво Ча өнімінің құны (产值) 2018 жылы 20 млн юаньнан асқан — он жылдан астам уақыт бұрынғыдан шамамен жиырма есе көп.
- Жалғандықтан қалай аулақ болуға болады:
- Қаптамадан географиялық нұсқауы бар өнім белгісін және DB4453/T 06—2021 стандартына сілтемені іздеу.
- Шайдың Синьсин уезінде, Тяньлушань таулары аймағында жасалғанын тексеру.
- Қорапта қай серия екенін қарау — жасыл, қызыл немесе ұсталған: бір атау класс туралы айтпайды.
11. Қызықты Фактілер
- Таудың неге «піл ұясы» деп аталатынын табылған дереккөздер түсіндірмейді.
- Атаудың екі стандарты ауысқан: 2013 жылғы провинциялық және 2021 жылғы округтік; біріншісі 2023 жылы күшін жойған.
- 2019 жылғы жарияланым бойынша, бақтардың ауданы алғашқы отырғызу жылдарындағы сегіз жүзден астам мудан төрт мыңнан астамға дейін өскен.
12. Гуандунның басқа шайларымен салыстыру
- Ин Дэ Хун Ча (英德红茶): Гуандунның солтүстігіндегі қызыл шай; корпус мақаласы бойынша, ол да 1955 жылы Индэге әкелінген юньнаньдық ірі жапырақты сорттан өскен. Сянводан айырмашылығы, оның класы атаудың өзімен анықталған.
- Жэньхуа Баймао Ча (仁化白毛茶): Географиялық нұсқауы бар гуандундық атау, оның астында да қызыл және жасыл шай жасалады — «атау кластан кең» деген ұқсас жағдай.
- Фэнкай Хун Ча (封开红茶): Чжаоцин округінің батыс гуандундық қызыл шайы.
Қорытынды:
Сянво Ча — Тяньлушаньның солтүстік шетіндегі тау шаруашылығының атауы, оның астында жасыл, қызыл және ұсталған сериялар жүреді. Ол туралы құжаттар аймақ, стандарттар және қорғау туралы айтады, ал сыртқы түрі туралы емес. Қалғаны — 600 м-ден жоғары тұман, 1956 жылдан бергі юньнаньдық ірі жапырақты сорт, тяньлушаньдық шайды мадақтаған уездік шежіре — негізінен бренд туралы жарияланымнан белгілі. Таңдауды атауға қарап емес, серияға қарап жасау керек.
Дереккөздер
Стандарттар
Толық тізім — «Дереккөздер» бетінде