I-Pingshui Rizhu Cha (Píngshuǐ rìzhù chá, 平水日铸茶) itiye eliluhlaza lasesifundeni saseKeqiao edolobheni laseShaoxing nasezindaweni ezingomakhelwane, esifundazweni saseZhejiang. Igama elithi 日铸 (Rizhu) lavela emibhalweni yohlanga lwakwaSong: u-Ouyang Xiu ngekhulu le-11 wabiza itiye laseRizhu ngokuthi ngelokuqala phakathi kwamatiye amaqabunga aseZhejiang, kanti u-Lu You washiya enye yezincazelo zakuqala zetiye elingacindezelwanga, ababelibiza ngo “luhlaza othosiwe” (炒青) futhi beliphuza ngentwana encane. I-Pingshui Rizhu yanamuhla itiye elinesimo semifumbu esigoqiwe enephunga le-castnut. Kusukela ngo-2019, leli yigama lezolimo eliqoshwe ngokwezindawo, elokuqala etiyeni laseShaoxing, futhi kusukela ngo-2024 kusebenza izinga lemboni.
1. Ukwahlukaniswa kanye Nemvelaphi
- Uhlobo: Itiye eliluhlaza (绿茶, lǜchá), elithosiwe (炒青, chǎoqīng). Izinga lemboni i-GH/T 1425-2023 lilibiza ngqo ngetiye eliluhlaza: ukumiswa, ukusonteka, ukuthoswa, ngaphandle kwe-oxidation.
- Isigaba: Itiye eliluhlaza elisontiwe ngesimo somfumbu (花蕾形); igama lasendulo elidume eZhejiang.
- Imvelaphi: I-China, isifundazwe saseZhejiang (浙江, Zhèjiāng), idolobha laseShaoxing (绍兴, Shàoxīng), isifunda saseKeqiao (柯桥区) kanye nengxenye yesifunda saseYuecheng (越城区).
- Indawo evikelwe: Amadolobhana ayisishiyagalombili esifunda saseKeqiao — i-Yanxunqiao, i-Xialü, i-Lizhu, i-Lanting, i-Fuquan, i-Pingshui, i-Jidong ne-Wangtan — kanye nesigodi sasedolobheni (街道) i-Hutan, sehlangene amadolobhana okuphatha angu-93; kungezwe amadolobhana angu-12 edolobhaneni laseFusheng esifundeni saseYuecheng kanye nebhizinisi letiye laseShaoxing (绍兴市茶场).
- Ukuxhumeka kwezindawo: 29°42′13″–30°08′16″ N, 120°17′45″–120°43′09″ E.
2. Umlando Nokubaluleka Kwamasiko
- Umlando:
- Ikhulu le-11. U-Ouyang Xiu (欧阳修) ku- “Guī tián lù” (归田录) wabhala ukuthi itiye lamaqabunga liyachuma eZhejiang emibili, futhi elokuqala phakathi kwalo yilelo laseRizhu (日注, esinye isipelingi segama elifanayo).
- I-Southern Song. Ikhronike “Jiatai Kuaiji zhi” (嘉泰会稽志) ichaza igama: ngaphansi kwehlane kwakumi isigodlo sezindela i-Zishou, onqenqemeni olubheke emini lwaseYuche ilanga lalihlala kusukela ekuseni kuze kube kusihlwa, futhi itiye lazala lapho like elihle kakhulu — kungakho igama elithi “Rizhu”, “elibunjwe yilanga”.
- U-Lu You. Emanothini ezinkondlo, imbongi u-Lu You (陆游) ubhala ukuthi itiye laseRizhu itiye lezwe laseYue: alicindezelwa noma ngamagaqa noma ngamaqebelengwane, libizwa ngo “luhlaza othosiwe” (炒青) futhi ngo “uzipho lwesikhova esiluhlaza” (苍鹰爪) futhi liphuzwa ngentwana encane.
- I-Song kanye nakamuva. Imithombo yezindaba yendawo ibiza i-Rizhu “itiye lentela leminyaka eyinkulungwane” kanye “nomsunguli wetiye eliluhlaza elithosiwe lase-China”; isisekelo sesimemezelo sesibili ngokuyinhloko inothi lika-Lu You elishiwo ngenhla.
- 2019. NgoJanuwari 17, 2019, uMnyango Wezolimo wabhalisa igama lezolimo eliqoshwe ngokwezindawo “平水日铸茶”, inombolo AGI02540. Ngokwemibiko yokubhaliswa, lesi isiqinisekiso sesine sezolimo sendawo yaseShaoxing nesokuqala etiyeni.
- 2023. I-All-China Federation of Supply and Marketing Cooperatives yashicilela izinga lemboni GH/T 1425-2023 “平水日铸茶”; lisebenza kusukela ngomhla ka-1 Mashi 2024.
- 2025. I-State Intellectual Property Office (CNIPA) yalimukela njengomkhiqizo onegama lezindawo ngesaziso № 640.
- Igama: “Pingshui” (平水) yidolobhana elisendaweni evikelwe. “Rizhu” (日铸) yihlane laseRizhu, “elibunjwe yilanga”.
- Ukubaluleka kwamasiko: Indawo ihlanganisa i-Lanting (兰亭) — indawo ye-Orchid Pavilion, lapho u-Wang Xizhi wabhala khona isandulelo esidumile. Indawo yetiye kanye nesikhumbuzo se-calligraphy kuhlangana ngokwendawo.
3. Incazelo Ye-Botanical Nezinto Zokusetshenziswa
- Izinhlobo / Izinhlobo: Izinga lemboni lisho u-龙井43 (Lóngjǐng 43), inani lendawo, i-平水日铸茶1号 ne-平水日铸茶2号, i-中茶108 (Zhōngchá 108) nezinye izinhlobo ezifanele.
- Izinga lokukha: Imininingwane ayitholakalanga emithonjeni etholakele.
- Isikhathi sokukha: Azikho izinsuku emithonjeni etholakele; umcimbi wokuqala wokukha wango-2021 wenziwa ngoMashi 15.
4. I-Terroir Nezici Zokutshala
- Isifunda: Izintaba zaseGuijishan (会稽山) eningizimu-mpumalanga yeShaoxing.
- Indawo ngokwezinga: Isifunda saseKeqiao edolobheni laseShaoxing kanye nedolobhana laseFusheng esifundeni saseYuecheng.
- Ukuphakama: Imininingwane ayitholakalanga emithonjeni etholakele.
- Umhlabathi: Imininingwane ayitholakalanga emithonjeni etholakele.
- Isikali: Ngokwemibiko yokubhaliswa yango-2019, amasimu endaweni angu-4533.3 ha, umkhiqizo ngu-6480 t.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza
Izinga lemboni elithi GH/T 1425-2023 libala le misebenzi elandelayo:
- Ukuvutshelwa kwezinto (摊青, tānqīng).
- Ukumiswa (杀青, shāqīng).
- Ukusonteka (揉捻, róuniǎn).
- Ukoma kwesibili (二青, èrqīng).
- Ukuthosa kokuqala (初炒, chūchǎo).
- Ukuthosa okuphindaphindiwe (复炒, fùchǎo).
- Ukuthuthukisa iphunga (提香, tíxiāng).
Izinga alizinikeli izinga lokushisa nesikhathi sale misebenzi, futhi emithonjeni etholakele azikho.
6. Izimpawu Ze-Organoleptic
Incazelo engezansi ithathwe ezidingweni zegama lezindawo ekuchazweni okusemthethweni; ngemuva kohlu kukhona izinkambiso zezinga lemboni.
- Ukubukeka kweqabunga elomile: Kugoqwe kube umfumbu (卷曲呈花蕾状), kuluhlaza, kumenyezela kungemanzi futhi kusha (绿润鲜活).
- Iphunga leqabunga elomile: Azikho izincazelo emithonjeni etholakele.
- Iphunga le-infusion: I-castnut, lijulile futhi liqhubeka (栗香馥郁持久).
- Ukunambitheka: Kunothile, kunobumnandi obuyayo (醇厚回甘).
- Umbala we-infusion: Uluhlaza futhi ukhanya (绿明亮).
- Isisekelo setiye (iqabunga eliphuziwe): Lithambile, lilingana, livuleka “njengembali”, liluhlaza ngokulingana futhi likhanya (嫩匀成朵,匀齐绿亮).
Izinga lemboni lihlukanisa itiye ngeziqu ezintathu ezinamagama azo: eliphezulu — «鹰爪» («uzipho lwesikhova»), elokuqala — «贡熙», elesibili — «赤堇». Ngeqophelo eliphezulu lidinga: iqabunga ligoqwe libe umfumbu, lihlanzekile, liluhlaza ngobumnene futhi limenyezela kungemanzi (盘花卷曲呈花蕾形,匀净,嫩绿鲜润); i-infusion iluhlaza ngobumnene futhi ikhanya (嫩绿明亮); iphunga lingu-castnut, lijulile futhi liqhubeka (栗香馥郁持久); ukunambitheka kusha, kuthambile, kumnandi futhi kuvuselela (鲜醇甘爽); isisekelo setiye sincane, sithambile, sivuleke “njengezimbali”, siluhlaza ngobumnene futhi sikhanya (细嫩成朵,嫩绿明亮). Izimpawu ezihlukile zezinga zifinyezwa ngokuthi ezintathu: isimo somfumbu, iphunga le-castnut, ukunambitheka okusha okuvuselelayo (花蕾形、板栗香、鲜爽味).
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali
Izidingo zezinga lemboni GH/T 1425-2023:
- Umswakama: ungabi ngaphezu kuka-6.0 g nge-100 g.
- Umlotha ophelele (ngokomzimba owomile): ungabi ngaphezu kuka-6.5 g nge-100 g.
- Izinto ezincibilikayo emanzini: okungenani u-36.0 %.
Imininingwane ngama-catechin, ama-amino acid ne-caffeine ayitholakalanga emithonjeni etholakele.
8. Ukuphisa
Umkhuba wesigaba setiye eliluhlaza.
- Izinga lokushisa lamanzi: 80–90 °C; iqabunga eligoqiwe livuleka kancane kunelo eliqondile.
- Inani letiye: 3 g nge-150 ml.
- Izitsha: I-gaiwan emhlophe noma ingilazi yegilasi.
- Inqubo:
- Ukufudumeza izitsha.
- Faka itiye bese uthela amanzi.
- I-infusion yokuqala — 60–90 imizuzwana.
- Khipha noma uphuze, ushiya ingxenye eyodwa kwezintathu ye-infusion.
- Thela amanzi.
- Ukuphindisela amanzi kathathu kuya kwane ngokwandisa kancane isikhathi.
9. Ukugcinwa
Umkhuba wesigaba. Emaphaketheni aqinile angabonisi, efrijini ngo-0–5 °C, ngaphandle komswakama, ukukhanya nephunga. Phuza phakathi nonyaka owodwa.
10. Intengo Nemikhiqizo Yokweba
Ngokombiko wezindaba womcimbi wokuqala wokukha wango-2021, intengo yohlobo oluphakeme «鹰爪» («uzipho lwesikhova») yanyuswa yaba ngu-10 000 yuan ngekhilogremu. Eminye intengo ayitholakalanga emithonjeni etholakele.
- Ukwazi ukugwema imikhiqizo yokweba:
- Ungadideki ne-Pingshui Zhu Cha (平水珠茶): igama elithi “Pingshui” likhona kuwo womabili amagama, kodwa lezi yimikhiqizo ehlukene.
- Funa uphawu lwegama lezindawo “平水日铸茶” nomkhiqizi osendaweni.
- Iqabunga elomile — umfumbu oluhlaza ogoqiwe, hhayi inhlawu encane ejiyile.
- Iphunga le-infusion — li-castnut; i-infusion — iluhlaza futhi ikhanya.
11. Amaqiniso Athakazelisayo
- Inothi lika-Lu You libiza itiye laseRizhu “uzipho lwesikhova esiluhlaza” — kanti uhlobo oluphakeme lwetiye lanamuhla lwenziwa ngaphansi kwegama elithi “uzipho lwesikhova” (鹰爪).
- U-Ouyang Xiu ubhala igama ngokuthi 日注, ikhronike kanye nophawu lwamanje — ngokuthi 日铸.
- Indawo evikelwe ihlanganisa i-Orchid Pavilion ka-Wang Xizhi.
- I-Pingshui Rizhu — itiye lokuqala laseShaoxing elinegama lezolimo eliqoshwe ngokwezindawo.
12. Ukuqhathanisa namatiye aseShaoxing
- I-Pingshui Zhu Cha (平水珠茶): Itiye eliluhlaza elithunyelwa kwamanye amazwe, eligoqwe libe amabhora amancane ajiyile; indawo efanayo negama elifanayo elithi “Pingshui”, umkhiqizo ohlukile nesimo esihlukile.
- I-Shengzhou Hui Bai (嵊州辉白): Itiye eliluhlaza eligoqiwe eliyindilinga laseShengzhou, elinye itiye elidala laseShaoxing.
- I-Yuexiang Longjing (越乡龙井): Itiye le-longjing eliyisicaba laseShengzhou, ibhrendi yesifunda enkulu kunazo zonke ye-longjing ngokomthamo; isimo siphambene nomfumbu ogoqiwe we-Rizhu.
Ekuphetheni:
I-Pingshui Rizhu Cha yigama elidala elinophawu olusha: ababhali bakwaSong babeka itiye laseRizhu kuqala eZhejiang, kanti u-Lu You walichaza ngetiye elingacindezelwanga elithosiwe, eliphuzwa ngentwana encane. Namuhla liyimbali eluhlaza enephunga le-castnut, i-infusion eluhlaza ekhanyayo nobumnandi obuyayo obuvela ezintabeni zaseGuijishan. Kulula ukulidida ne “powder” yasePingshui, kodwa isimo nomlando wazo uhlukile.
Imithombo
Amazinga
Inkomba yendawo
Uhlu oluphelele — ekhasini elithi Imithombo