Shàngyóu lǜchá

Shangyou Lücha (Shàngyóu lǜchá, 上犹绿茶) — zielona herbata z powiatu Shangyou (上犹县) w prefekturze miejskiej Ganzhou na południu prowincji Jiangxi. Nazwa jest chroniona geograficznym znakiem certyfikującym nr 9026435, a herbata ma własną serię norm prowincjonalnych — dotyczących produktu, technologii, znakowania i systemu zarządzania. W 2017 roku na stronie Państwowej Komisji Rozwoju i Reform pojawiły się materiały powiatu o tym, jak Shangyou buduje markę herbacianą: pięć baz herbacianych, coroczne prezentacje „上犹绿茶”, ogrody „na zamówienie” przez internet. Powiat opisuje charakter herbaty pięcioma słowami: wysoki aromat, szmaragdowa barwa, łagodny smak, zielony napar, piękny wygląd.

1. Klasyfikacja i Pochodzenie

Typ: Zielona herbata (绿茶, lǜchá). Klasa jest wskazana w nazwie oraz w tytułach norm prowincjonalnych „上犹绿茶”, w tym normy technologicznej.
Kategoria: Regionalna zielona herbata z Jiangxi; geograficzny znak certyfikujący; normy prowincjonalne DB36/T.
Pochodzenie: Chiny, prowincja Jiangxi (江西, Jiāngxī), prefektura miejska Ganzhou (赣州, Gànzhōu), powiat Shangyou (上犹, Shàngyóu).
Strefa znaku: Nie została zweryfikowana. Rejestr wskazuje jedynie prowincję; w znalezionych źródłach brak informacji o posiadaczu znaku i granicach strefy. Materiał powiatu na stronie Państwowej Komisji wymienia pięć głównych baz herbacianych: Youshizhang (油石嶂), Meiling (梅岭), Yuancun (园村), Wuzhifeng (五指峰) i Yingqian (营前).
Współrzędne geograficzne: Powiat Shangyou — około 25,8° szer. płn. i 114,5° dług. wsch.

2. Historia i Znaczenie Kulturowe

Historia:
- Trybut w czasach dynastii Ming. Według powiatowego biura rolnictwa (pasek reklamowy „Renmin Ribao”, wydanie zagraniczne, 2021), już na początku dynastii Ming herbaty Shangyou „上洞茶” i „上寨茶” zostały wpisane na listę produktów trybutarnych. Nie widziałem źródła pierwotnego tego zapisu.
- Znak. Ten sam pasek podaje, że znak „上犹绿茶” został uzyskany w 2010 roku. W wykazie zarejestrowanych oznaczeń geograficznych na dzień 31 grudnia 2009 roku go nie ma, natomiast w wykazie Urzędu ds. Znaków Towarowych z 2012 roku występuje pod numerem 9026435. Dokładnej daty rejestracji w źródle pierwotnym nie widziałem.
- 2011 — normy. Urząd Nadzoru Technicznego ds. Jakości prowincji Jiangxi 9 września 2011 roku wydał normę prowincjonalną DB36/T 631-2011 „上犹绿茶”, obowiązującą od 1 listopada 2011 roku. W tej samej serii znajdują się DB36/T 634-2011 „上犹绿茶 — system zarządzania” oraz DB36/T 635-2011 „上犹绿茶 — znakowanie i sprzedaż”; ich dat nie sprawdzałem. Jedna z baz danych norm uznaje normę produktową za obowiązującą, państwowa platforma norm zaznacza, że ma ona nowszą wersję; jakiej — nie ustaliłem.
- 2017. We wrześniu i październiku 2017 roku na stronie Państwowej Komisji Rozwoju i Reform ukazały się dwa materiały powiatowego punktu monitoringu. Według nich ogrody herbaciane zajmują 101,1 tys. mu, produkcja wynosi 2060 t, a wartość produkcji — 326,86 mln juanów. Wycena wartości marki znaku wynosi 396 mln juanów, znak uznano za „znany znak towarowy prowincji Jiangxi” (江西省著名商标). Powiat współpracuje z Chińskim Instytutem Herbaty (中国茶叶研究所) i Uniwersytetem Rolniczym Jiangxi.
- 2018. Norma technologiczna DB36/T 633-2018 „上犹绿茶 — regulamin technologiczny przetwarzania” zastąpiła DB36/T 633-2011; wydano ją 3 lipca 2018 roku, obowiązuje od 4 stycznia 2019 roku. Pasek reklamowy z 2021 roku podaje, że norma „上犹绿茶” została zatwierdzona jako prowincjonalna w 2018 roku. To rozbieżne z datą normy produktowej (2011) i zbieżne z datą normy technologicznej; czy w 2018 roku istniała także nowa wersja normy produktowej — nie ustaliłem.
- 2021. Według danych powiatu ogrody zajmują prawie 110 tys. mu.
- Status. Według rejestru z 2026 roku znak został niedawno potwierdzony: rząd Ganzhou wspominał o nim w 2025 roku.
Nazwa: 上犹 — nazwa powiatu; 绿茶 — „zielona herbata”.
Znaczenie kulturowe: Materiał powiatu na stronie Państwowej Komisji nosi tytuł o tym, jak Shangyou jedną filiżanką herbaty „toruje drogę i tworzy markę”. Znajduje się w nim opis corocznych prezentacji „上犹绿茶”, model „六统一分” — ujednolicone przekazywanie ziemi w użytkowanie, karczowanie, planowanie, zagospodarowanie, odbiór i dostawa sadzonek przy oddzielnym prowadzeniu gospodarstw — oraz 1500 mu ogrodów przypisanych prywatnym zamawiającym przez internet.

3. Opis Botaniczny i Surowiec

Odmiana / kultywar: Powiat wymaga jednolitej odmiany krzewu herbacianego („三统四不”, patrz sekcja 5), ale sama odmiana nie została wymieniona w znalezionych źródłach.
Zbiór i standard zbioru: Brak danych w znalezionych źródłach. Wymagania dotyczące świeżego liścia znajdują się prawdopodobnie w normie technologicznej DB36/T 633-2018, ale nie widziałem jej tekstu.

4. Terroir i Specyfika Uprawy

Region: Południe prowincji Jiangxi, prefektura miejska Ganzhou.
Wysokość, klimat: Brak danych w znalezionych źródłach.
Selen: Według danych powiatu (2021) raport o jakości gruntów, sporządzony w grudniu 2018 roku dla Shangyou przez Centrum Badań Hydrogeologicznych i Ekologicznych Chińskiej Służby Geologicznej, wykazał, że wszystkie ogrody „osiągają standard wzbogacenia w selen”; maksimum — 0,96 mg/kg, średnia — 0,6 mg/kg. Z kontekstu wynika, że chodzi o glebę przy korzeniach krzewów; tekst nie podaje, według jakiego standardu liczono. Nie wyciągam z tych liczb wniosków zdrowotnych.
Certyfikaty: Materiał powiatu z 2017 roku podaje, że powiat promuje certyfikację herbaty bezpiecznej, „zielonej” i ekologicznej; pasek reklamowy z 2021 roku, powołując się na ten sam raport o gruntach, określa herbatę jako bezpieczną, „zieloną” i ekologiczną.

5. Technologia Produkcji

Herbata ma własną normę technologiczną — DB36/T 633-2018 — ale nie widziałem jej tekstu, więc nie podaję parametrów. Według danych powiatu produkcja podlega zasadzie „三统四不”: ujednolicone odmiana, standard techniczny oraz stosowanie nawozów i środków ochrony; bez dodatków spożywczych, bez herbicydów, bez nawozów syntetycznych i bez wysoce toksycznych pestycydów o trwałym działaniu.

Ogólny schemat produkcji zielonej herbaty jest następujący:

Rozkładanie świeżego liścia (摊放, tānfàng): Liść oddaje część wilgoci.
Fiksacja (杀青, shāqīng): Podgrzewanie zatrzymuje utlenianie i zachowuje zielony kolor.
Zwijanie (揉捻, róuniǎn).
Suszenie (干燥, gānzào).

To ogólny schemat klasy, a nie opis technologii Shangyou Lücha.

6. Charakterystyka Organoleptyczna

Powiat opisuje herbatę dwiema krótkimi formułami. Materiał powiatu na stronie Państwowej Komisji (2017): „香高、色翠、味醇、汤绿、形美” — wysoki aromat, szmaragdowa barwa, łagodny pełny smak, zielony napar, piękny wygląd. Pasek reklamowy powiatu (2021): „形美、色绿、香高、味浓、汤清” — piękny wygląd, zielona barwa, wysoki aromat, nasycony smak, czysty napar.

Wygląd suchego liścia: „Piękny wygląd” (形美); barwa — „szmaragdowa” (色翠) lub „zielona” (色绿). W sensie formuły odnosi się to do suchego liścia, ale nie zostało to wprost powiedziane.
Aromat suchego liścia: Brak danych w znalezionych źródłach.
Aromat naparu: „Wysoki” (香高); formuła nie precyzuje, czy chodzi o aromat liścia czy naparu.
Smak: „Łagodny, pełny” (味醇) — w opisie z 2017 roku; „nasycony” (味浓) — w opisie z 2021 roku. Która ocena jest trafniejsza, ze źródeł nie wynika.
Kolor naparu: „Zielony” (汤绿, 2017) lub „czysty” (汤清, 2021).
Liść po zaparzeniu: Brak danych w znalezionych źródłach.

7. Skład Chemiczny

W znalezionych źródłach brak parametrów fizykochemicznych gotowej herbaty. Jedyna wartość to selen w ogrodach podawany przez powiat (sekcja 4), która z kontekstu odnosi się raczej do gleby niż do herbaty.

8. Parzenie

Praktyka dla klasy zielonej herbaty.

Temperatura wody: 80–85 °C.
Ilość herbaty: 3 g na 150 ml.
Naczynie: Szklana szklanka lub biały gaiwan.
Proces:
1. Ogrzać naczynie.
2. Wsypać herbatę i nalać wodę po ściance.
3. Pierwsze parzenie — po 40–60 sekundach.
4. Pić, zostawiając część naparu.
5. Dolać wodę.
6. Dwa, trzy kolejne zalania.

9. Przechowywanie

Praktyka dla klasy. W szczelnym opakowaniu, w lodówce w temperaturze 0–5 °C, bez światła, wilgoci i obcych zapachów; najlepiej wypić w ciągu roku.

10. Cena i Podróbki

Brak danych o cenach detalicznych w znalezionych źródłach. Wycena marki na 396 mln juanów (dane powiatu, 2017) to wartość znaku, a nie cena herbaty.

Jak unikać podróbek:
- Szukać geograficznego znaku certyfikującego „上犹绿茶” (nr 9026435).
- Sprawdzać, czy producent pochodzi z powiatu Shangyou w prefekturze miejskiej Ganzhou.
- Do znakowania istnieje odrębna norma prowincjonalna DB36/T 635-2011; czy obecnie obowiązuje — nie sprawdzałem.
- Nie mylić z herbatami z innych powiatów Ganzhou i Jiangxi: słowo „绿茶” nic nie mówi o miejscu pochodzenia.

11. Ciekawostki

Herbata z jednego powiatu ma osobne normy prowincjonalne dotyczące produktu, technologii, systemu zarządzania oraz znakowania i sprzedaży.
Powiat wprowadził ogrody „na zamówienie”: do 2017 roku takich ogrodów było 1500 mu, a zamawiający śledzą przez internet pielęgnację, zbiór i przetwarzanie.

12. Porównanie z innymi herbatami z Jiangxi

Wuyuan Lücha (婺源绿茶): Zielona herbata z oznaczeniem geograficznym z północno-wschodniego Jiangxi — na drugim końcu prowincji.
Jinggang Cui Lü (井冈翠绿): Zielona herbata z gór Jinggangshan w prefekturze Ji’an, jedna ze znanych marek prowincjonalnych.
Lushan Yun Wu (庐山云雾): Jedna z najbardziej znanych zielonych herbat Jiangxi, z góry Lushan na północy prowincji.
Yaoli Neurui (瑶里嫩蕊): Zielona herbata z miejscowości Yaoli pod Jingdezhen, w północno-wschodniej części prowincji.

Podsumowując:

Shangyou Lücha to zielona herbata z południowego Jiangxi, która ma więcej dokumentów niż opisów: znak certyfikujący, serię norm prowincjonalnych i materiały powiatu o marce na stronie Państwowej Komisji. Samą herbatę powiat opisuje pięcioma słowami — wysoki aromat, szmaragdowa barwa, łagodny smak, zielony napar, piękny wygląd. Szczegóły technologii i wyglądu znajdują się w normach, których tekstów nie widziałem.