Jǔnán lǜchá

Junan Lücha (Jǔnán lǜchá, 莒南绿茶) — zielona herbata powiatu Junan (莒南县) w prefekturze miejskiej Linyi na południu prowincji Shandong, północnego krańca, gdzie herbata przyjęła się dzięki ruchowi „南茶北引” — „południowa herbata na północ”. Nazwa chroniona jest od 2010 roku, a od 2025 roku także jako produkt z oznaczeniem geograficznym CNIPA. Wymagania znaku opisują trzy postacie herbaty — skręcaną, płaską i igiełkową, a w opisie aromatu wszystkich trzech wymieniony jest ton kasztanowy (栗香).

1. Klasyfikacja i Pochodzenie

• Typ: Zielona herbata (绿茶, lǜchá) — klasa nazwana jest w nazwie, a wymagania znaku opisują zielony liść i zielony napar.
• Kategoria: Powiatowa nazwa z oznaczeniem geograficznym dla trzech postaci herbaty; północna zielona herbata z Shandong.
• Pochodzenie: Chiny, prowincja Shandong (山东, Shāndōng), prefektura miejska Linyi (临沂, Línyí), powiat Junan (莒南, Jǔnán).
• Strefa ochrony: Według wymagań CNIPA — 13 gmin i osiedli powiatu: Zhubian (洙边镇), Zhuanggang, Tuanlin, Zhulu, Fangqian, Wentuan, Pingshan, Laopo, Xianggou, Shizilu, Xiangdi, Tingshui i Shilianzi.
• Współrzędne geograficzne: 118°33′–119°11′ dł. wsch., 35°06′–35°24′ szer. płn. — według tych samych wymagań.

2. Historia i Znaczenie Kulturowe

• Historia:
  • Lata 50. XX w. Według lokalnej publikacji z 2021 roku, w 1956 roku pierwsze pięć tysięcy sadzonek w Shandong wymarzło, w 1957 roku nie przyjęły się sadzonki w Qingdao, a w 1959 roku powiat Juxian z powodzeniem wysiał nasiona. Publikacja z 2026 roku uznaje rok 1956 za początek programu.
  • 1965–1969. Według tej samej publikacji, wiosną 1965 roku pracownik stacji leśnej komuny Xianggou przywiózł z instytutu herbacianego w Hangzhou cztery odmiany do próbnego sadzenia; zimą 1966 roku zgodnie z planem prefektury Linyi powiat rozpoczął własny program, a w 1969 roku 81,3 mu ogrodów doświadczalnych przyjęło się w całości.
  • Lata 70. XX w. Instytut Herbaciany Chińskiej Akademii Nauk Rolniczych ocenił lokalną herbatę formułą „叶片厚、耐冲泡、香气高、滋味浓” — „gruby liść, wytrzymuje wiele zaparzeń, wysoki aromat, nasycony smak”. Opis referencyjny datuje tę ocenę na 1978 rok; lokalna publikacja z 2021 roku nie podaje daty, ale pisze o uznaniu herbaty z Zhubian w 1971 roku i o szczycie powierzchni ogrodów w 1978 roku — 15 386 mu.
  • 2010. 2 kwietnia Ministerstwo Rolnictwa zarejestrowało rolnicze oznaczenie geograficzne „莒南绿茶” (AGI00276); podmiotem uprawnionym według zestawienia referencyjnego jest powiatowe centrum upowszechniania technologii sadownictwa i herbaciarstwa.
  • 2025. CNIPA obwieszczeniem nr 646 uznało „莒南绿茶” za produkt z oznaczeniem geograficznym; wnioskodawcą jest powiatowe centrum upowszechniania technologii rolniczych. Z nazwą związany jest także znak geograficzny nr 19854035; podmiotem uprawnionym, według zestawienia szandongskiej platformy znaków geograficznych, jest centrum badań zielonej herbaty Zhuxi (莒南洙溪绿茶研究中心).
• Nazwa: „Junan” (莒南) — nazwa powiatu, „lücha” (绿茶) — „zielona herbata”.
• Znaczenie kulturowe: Według publikacji z 2026 roku powiat nosi tytuł „中国茶叶之乡” — „ojczyzna herbaty Chin”; publikacja z 2021 roku odnosi ten tytuł z 1996 roku do gminy Zhubian. W dniach 1–2 września 2026 roku w powiecie odbyły się prowincjonalne uroczystości z okazji siedemdziesięciolecia ruchu „南茶北引”.

3. Opis Botaniczny i Surowiec

• Odmiany / Kultywary: Według wymagań CNIPA główne to Fuding Dabai (福鼎大白), Qimen Chuyeqi (祁门褚叶齐) i populacja Huangshan (黄山群体); pomocnicze to klony Longjing Changye (龙井长叶), Yingshuang (迎霜), Zhenong 139 (浙农139), Tieguanyin (铁观音), Taicha 7 (台茶7号) i nasienna Jiukeng (鸠坑). Lokalna publikacja z 2021 roku podaje inny zestaw, w tym Zhongcha 108 (中茶108), Longjing 43 (龙井43) i żółtolistną Huangjin Ya (黄金芽).
• Standard zbioru: Wymagania nakazują zbierać zgodnie ze standardem, partiami i na czas, ale samego standardu nie podają.
• Czas zbioru: Wymagania znaku nie określają terminów. Według lokalnej publikacji z 2021 roku herbata wiosenna z ogrodów odkrytych pojawia się zwykle około 25 kwietnia, a zbiór kończy się na początku października — około 150 dni, wiosna, lato i jesień.

4. Terroir i Specyfika Uprawy

• Region: Wschód górskiego regionu Yimeng (沂蒙), niedaleko morza. Według opisu referencyjnego ogrody leżą głównie na wzgórzach wschodniej i południowej części powiatu, główne bazy to Zhubian, Zhuanggang, Tuanlin i Zhulu.
• Klimat: Według opisu referencyjnego — półwilgotny kontynentalny klimat monsunowy strefy umiarkowanie ciepłej: średnio 12,7 °C rocznie, 198 dni bez przymrozków, 2458,9 godziny słońca i 856,5 mm opadów.
• Wysokość uprawy: Brak danych w znalezionych źródłach.
• Stanowisko: Według wymagań — czysta gleba i woda, z dala od fabryk i kopalń.
• Pielęgnacja ogrodu według wymagań CNIPA: Jesienią — przekopanie do warstwy żyznej nie mniej niż 80 cm; nawożenie według schematu „一基三追多次喷” — podstawowe jesienią i trzy pogłówne w sezonie; na początku zimy — „podlewanie zimowe” (越冬水), w deszcze — odpływ: korzenie boją się zastoju wody.

5. Technologia Produkcji

Wymagania znaku nie opisują technologii: nie ma w nich etapów obróbki.

Ogólny schemat zielonej herbaty, a nie opis konkretnie Junan Lücha: rozłożenie świeżego liścia (摊放, tānfàng), utrwalenie na gorąco (杀青, shāqīng), skręcanie lub formowanie (揉捻, róuniǎn) i suszenie (干燥, gānzào).

6. Cechy Organoleptyczne

Wymagania CNIPA opisują trzy postacie osobno.

• Wygląd suchego liścia: Skręcana — ciasne, równe skręty, od szmaragdowej do ciemnozielonej, bez pożółkłych i połamanych liści. Płaska — gładka, płaska i prosta, od jasnozielonej do żółtozielonej. Igiełkowa — płaska i prosta, zielona z połyskiem, wyrównana.
• Aromat suchego liścia: Brak opisów w znalezionych źródłach.
• Aromat naparu: Skręcana — wysoki, od delikatnego kasztanowego do czystego. Płaska — gęsty kasztanowy. Igiełkowa — wysoki i długi kasztanowy.
• Smak: Skręcana — nasycony i miękki (浓醇). Płaska — miękki i pełny (醇厚). Igiełkowa — świeży, miękki, orzeźwiający (鲜醇爽口). Obcych posmaków być nie powinno.
• Kolor naparu: Od jasnozielonego jasnego do żółtozielonego jasnego, bez zmętnienia; u igiełkowej — jasnozielony i przezroczysty.
• Dno herbaciane (zaparzony liść): Od jasnozielonego jasnego do żółtozielonego, u płaskiej — do żółtego jasnego; u igiełkowej — jasnozielony, jasny i wyrównany.

7. Skład Chemiczny

Wymagania CNIPA określają wskaźniki fizykochemiczne (wagowo):

Wskaźnik	Norma
Wilgotność	nie więcej niż 7,0 %
Popiół całkowity	nie więcej niż 7,5 %
Krusz i pył	nie więcej niż 6,0 %
Substancje ekstrakcyjne rozpuszczalne w wodzie	nie mniej niż 34,0 %
Włókno surowe	nie więcej niż 16,0 %
Popiół nierozpuszczalny w kwasie	nie więcej niż 1,0 %
Popiół rozpuszczalny w wodzie w popiele całkowitym	nie mniej niż 45,0 %

Norm dotyczących polifenoli, aminokwasów i kofeiny wymagania znaku nie określają. Baza referencyjna podaje liczby z „analizy biochemicznej” bez daty, metody i pierwotnego źródła; ich nie przenoszę.

8. Parzenie

Praktyka klasy dla zielonej herbaty.

• Temperatura wody: 80–85 °C.
• Ilość herbaty: 3 g na 150 ml.
• Naczynie: Szklana szklanka lub gaiwan.
• Proces:
  1. Ogrzać naczynie, wsypać herbatę i nalać wodę po ściance.
  2. Pierwszy napar — po 40–60 sekundach.
  3. Pić, zostawiając część naparu, i dolewać wodę: opisy podkreślają, że gruby liść wytrzymuje wiele zaparzeń (耐冲泡).

9. Przechowywanie

Praktyka klasy. W szczelnym opakowaniu, w lodówce w temperaturze 0–5 °C, bez światła, wilgoci i zapachów; najlepiej wypić w ciągu roku.

10. Cena i Podróbki

Brak danych o cenach w znalezionych źródłach. Liczby branżowe się rozbiegają: lokalna publikacja z 2021 roku podaje około 80 tys. mu ogrodów, 2000 t herbaty rocznie i 400 mln juanów, publikacja z 2026 roku przy tych samych 80 tys. mu — 4000 t i 1 mld juanów.

• Jak unikać podróbek:
  • Szukać specjalnego znaku oznaczenia geograficznego: według wymagań CNIPA używają go wyłącznie dopuszczeni producenci ze strefy.
  • Sprawdzać, czy producent pochodzi z jednej z 13 gmin i osiedli powiatu Junan.
  • Porównywać postać z wymaganiami: bez pożółkłych i połamanych liści, napar bez zmętnienia, aromat — od kasztanowego do czystego.
  • Pamiętać, że pod nazwą występują trzy postacie, a płaska herbata nie jest podróbką skręcanej.

11. Ciekawostki

• Liczba nagród jest rozbieżna: opis referencyjny podaje 116 nagród szczebla powiatowego i wyższych (20 państwowych, 50 prowincjonalnych), lokalna publikacja z 2021 roku — 262 (55 państwowych, 98 prowincjonalnych).
• Według publikacji z 2026 roku, w marcu tego samego roku powiat podpisał ramowe porozumienie o współpracy w branży herbacianej z miastem na prawach powiatu Fuding (福鼎) w prowincji Fujian; odmiana Fuding Dabai jest podstawowa w wymaganiach znaku.

12. Porównanie z innymi zielonymi herbatami z Shandong

• Yimeng Yu Ya (沂蒙玉芽): Płaska zielona herbata z tego samego powiatu. Junan Lücha jest szersza: nazwa chroni trzy postacie, a płaska to tylko jedna z nich. Krąży o niej powiedzenie „南有杭州龙井，北有沂蒙玉芽” — „na południu hangzhou Longjing, na północy Yimeng Yu Ya”.
• Yishui Lücha (沂水绿茶): Zielona herbata powiatu Yishui w tej samej prefekturze Linyi pod osobną nazwą; jej strefa leży bardziej na północ, około 35°36′–36°03′ szer. płn., i nie pokrywa się ze strefą junanską.
• Rizhao Lü Cha (日照绿茶): Zielona herbata sąsiedniego nadmorskiego Rizhao, również owoc ruchu „南茶北引”.
• Laoshan Lü Cha (崂山绿茶) i Jiaonan Lücha (胶南绿茶): Zielone herbaty wybrzeża pod Qingdao.

Podsumowanie:

Junan Lücha to północna zielona herbata, która wyrosła z uporu: po nieudanych nasadzeniach lat 50. powiat pod koniec lat 60. zdołał wyhodować własne ogrody i do 1978 roku doprowadzić je do piętnastu tysięcy mu. Wymagania znaku opisują trzy postacie, a u wszystkich w aromacie wymieniony jest ton kasztanowy, dawna zaś ocena instytutu herbacianego to gruby liść, który wytrzymuje wiele zaparzeń.

Źródła

Oznaczenie geograficzne

• CNIPA 地理标志产品认定 №646

Pełna lista — na stronie „Źródła”