Ikhaya · Itiye eliluhlaza · I-Feng Yingkequan Cha
Yífēng yíngkēquán chá
Yífēng yíngkēquán chá · 宜丰盈科泉茶
I-Feng Yingkequan Cha (Yífēng yíngkēquán chá, 宜丰盈科泉茶) — itiye eliluhlaza lasezintabeni zezifunda zase-Yifeng County (宜丰县) zesifunda sase-Yichun enyakatho-ntshonalanga yesifundazwe sase-Jiangxi, emthambekeni oseningizimu we-Jiuling Range (九岭山脉). «I-Yingkequan» (盈科泉) yigama lendlu yetiye yase-Yifeng enekhulu leminyaka, eyayidume ngetiye lezimbali eline-chloranthus, kodwa inkomba ayivikeli itiye lezimbali: umthetho udinga ukuthobela izinga likazwelonke letiye eliluhlaza. Ukukhonjwa kwendawo yezolimo — kusukela ngo-2020, isimo somkhiqizo onokukhonjwa kwendawo — kusukela ngo-2025.
1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi
- Uhlobo: Itiye eliluhlaza (绿茶, lǜchá). Umthetho wenkomba udinga ukuthobela izinga GB/T 14456.1 «Itiye eliluhlaza. Ingxenye 1: izidingo eziyisisekelo»; ubuchwepheshe — ukulungisa, ukusonga, ukomisa, ngaphandle kwe-oxidation futhi ngaphandle kokunambitheka.
- Isicupho segama: Indlu yetiye «I-Yingkequan» yaziwa ngetiye lezimbali (花茶, huāchá) «I-Zhulan Yinzhen» (zhūlán yínzhēn) nge-chloranthus; umthetho uchaza itiye eliluhlaza elinephunga elimsulwa (清香).
- Isigaba: Ukukhonjwa kwendawo yezolimo (2020); umkhiqizo onokukhonjwa kwendawo (2025).
- Imvelaphi: I-China, isifundazwe sase-Jiangxi (江西, Jiāngxī), isifunda sase-Yichun (宜春, Yíchūn), isifunda sase-Yifeng (宜丰, Yífēng).
- Indawo evikelwe: Ngokwesimemezelo se-State Intellectual Property Office № 640 nangokomthetho — amayunithi ayisishiyagalolunye esifunda: izifunda zase-Huaqiao (花桥乡), e-Tong’an (同安乡) nase-Tianbao (天宝乡), amadolobhana ase-Tanshan (潭山镇) nase-Huanggang (黄岗镇), amapulazi ase-Huanggangshan (黄岗山垦殖场) nase-Shihuajian (石花尖垦殖场), amahlathi ase-Cheshan (车上林场) nase-Shuangfeng (双峰林场); sezizonke izigodi zokuphatha ezingama-32 kanye namagatsha. Indawo evikelwe ngokomthetho — amahektha angama-667, umkhiqizo wonyaka — amathani angama-750.
- Izixhumanisi zendawo: 114°30′26″–115°04′13″ empumalanga, 28°21′32″–28°40′38″ enyakatho.
2. Umlando Nokubaluleka Kwamasiko
- Umlando:
- Indlu yetiye «I-Yingkequan». Ngokushicilelwa kwengosi yesifundazwe «I-Dajiang» (Ephreli 2025), lena yindlu yetiye enekhulu leminyaka (茶号) yase-Yifeng. Ngo-1933 itiye layo lezimbali «I-Zhulan Yinzhen» lathola umklomelo ohlonishwayo emkombeni wase-Leipzig. Ngemva kwalokho indlu yawa futhi yacishe yanyamalala.
- 2016. Ngokwencwadi efanayo, ngalo nyaka umholi wenkampani «I-Yingkequan» wabuyela ezindaweni zakubo ukuze avuselele uphawu. Kanye nethimba le-Huazhong Agricultural University, inkampani yasungula isiteshi sesayensi nokukhiqiza (科技小院), lapho bavuselela khona ukunambitheka kwetiye nge-chloranthus (窨制, xūnzhì).
- 2020. Ukubhaliswa kokukhonjwa kwendawo yezolimo — unyaka ngokwesisekelo sezinkomba zezolimo; umnikazi — ihhovisi lesifunda lokuthuthukisa «imikhiqizo eluhlaza» (宜丰县绿色食品发展办公室). Ukushicilelwa kwengosi «I-Dajiang» kubeka ukubhaliswa ngonyaka we-2021.
- 2021. Ngokushicilelwa kwengosi «I-Dajiang», uphawu lwamukelwa njengengophawu lwakudala lwase-Jiangxi (江西老字号).
- 2025. Ngesimemezelo № 640 (esayinwe mhla ziyi-16 kuJulayi, sashicilelwa mhla ziyi-13 kuNcwaba) i-State Intellectual Property Office yamukela njengemikhiqizo enokukhonjwa kwendawo amagama angu-1409; i-Yifeng Yingkequan Cha — umugqa 709, umfakisicelo — uhulumeni wesifunda.
- 2026. Izinga lesifundazwe «Izidingo zekhwalithi yomkhiqizo onokukhonjwa kwendawo. I-Yifeng Yingkequan Cha» langena eqenjini lokuqala lohlelo lokuthuthukisa amazinga endawo ase-Jiangxi ka-2026 (isaziso sehhovisi lesifundazwe lokuqondisa imakethe).
- Igama: «I-Yifeng» (宜丰) — igama lesifunda. Ngokombhalo oholayo wengosi «I-Sohu» (2017), isifunda sasungulwa ngeminyaka ye-Huangwu (黄武, 222–229) ngaphansi kombusi wombuso wase-Wu, kanti igama lichazwa ngefomula ethi «炎凉适宜、物阜民丰» — «ukushisa nokuphola kusesilinganisweni, umhlaba uchumile, abantu bacebile»; cishe ngendlela efanayo igama lesifunda lichazwa ngumthetho wenkomba. «I-Yingkequan» (盈科泉) — igama lendlu yetiye, lapho u-泉 esho «umthombo»; «cha» (茶) — itiye. Ngendlu yetiye umthetho awubhali futhi awulichazi igama «I-Yingkequan».
- Ukubaluleka kwamasiko: Ngokombhalo oholayo wengosi «I-Sohu» (2017), isifunda siyisizinda sezikole ezimbili ze-Chan Buddhism: isikole sase-Caodong sazalelwa entabeni i-Dongshan (洞山) esifundeni sase-Tong’an, isikole sase-Linji sithatha intaba i-Huangboshan (黄檗山) esifundeni sase-Huanggang (黄岗); idolobhana lase-Huanggang lingenye yamayunithi ohlwini lwendawo yenkomba. Kuyashiwo futhi ukuthi itiye lase-Huangboshan isikhulu sase-Song u-Ni Si walibiza ngokuthi «elingenakuqhathaniswa emazweni aphakathi» (中州绝品). Umthombo awuhlobanisi lendaba nomkhiqizo ovikelwe.
3. Incazelo Yezitshalo Nezinto Zokusetshenziswa
- Izinhlobo: Umthetho ubiza ezimbili — 桃江种 (Táojiāng zhǒng) kanye ne-福鼎大白 (Fúdǐng dàbái). Ukuthi iyiphi inani labantu elifihlwe ngaphansi kwegama 桃江种, umthetho awulichazi.
- Izivande zenkampani: Ngokushicilelwa kwengosi «I-Dajiang» (2025), inkampani «I-Yingkequan» inezivande ezingu-1200 mu; phakathi kwemikhiqizo yayo — «itiye legolide» (黄金茶) kanye netiye lezimbali eline-chloranthus. Ukuthi yiziphi izinhlobo ezikhula kulezi zivande nokuthi itiye lazo liyahamba yini ngaphansi kophawu lwenkomba, akushiwongo emithonjeni etholakele.
- Izinga nesikhathi sokuvuna: Akukho emithonjeni etholakele.
4. I-Terroir Nezici Zokutshala
- Isifunda: Enyakatho-ntshonalanga ye-Jiangxi, emthambekeni oseningizimu wengxenye ephakathi ye-Jiuling Range; omakhelwane besifunda — i-Gao’an, i-Shanggao, i-Wanzai, i-Tonggu, i-Xiushui ne-Fengxin.
- Ubume bendawo: Ukuphakama — kusuka ku-45 kuye ku-1480 m: enyakatho-ntshonalanga kunezintaba ezinemihosha ejulile, eningizimu-mpumalanga kukhona amagquma. Itiye lenkomba likhula ezifundeni zezintaba nasemapulazini esifunda.
- Ihlathi: Ukuminyana kwehlathi — 71,9 %; indawo yamahlathi asezintabeni ahlala eluhlaza anamaqabunga abanzi.
- Inhlabathi: I-acidic kancane, i-pH 4,9–5,2, ivundile, isihlabathi noma i-sandy loam, enokukhipha amanzi kahle, ukujula okungaphezu kuka-60 cm; izidingo zokuvikela zika-2025 zibeka ukujiya kwenhlabathi okungenani kungabi ngaphansi kuka-50 cm. Isivande sitshalwa emithambekeni engaphezu kuka-25°.
- Isimo sezulu: Sifudumele futhi sinomswakama, i-mid-subtropical, enezinkathi ezine ezicacile. Izinga lokushisa lonyaka eliphakathi — 17,1 °C, imvula — 1697 mm ngonyaka, umswakama ohlobene — 83 %, ukukhanya kwelanga — 1634,8 amahora ngonyaka, isikhathi esingenasithwathwa — izinsuku ezingama-260.
- Ubuchwepheshe bokulima: Entwasahlobo — ukukhulula, ehlobo — ukuhlakula, ekwindla — ukumba okujulile, ebusika — ukugqumisa. Izihlahla ezincane ziyakhiwa ngokuthena iminyaka emithathu ilandelana; emithambekeni engaphezu kuka-15° isivande sakhiwa ngamathala. Ngokumelene nezinambuzane — izicupho ze-pheromone, izihlangu eziphuzi kanye nezicupho zokukhanya; imithi yokubulala ukhula yamakhemikhali ayivunyelwe.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza
Umthetho ubeka lolu chungechunge:
- Ukuvuna nokwandlala (摊放, tānfàng) kweqabunga elisha.
- Ukulungisa (杀青, shāqīng), bese kuphumula (回潮, huícháo): iqabunga liyaphumula, umswakama kulo uyalingana.
- Ukusonga (揉捻, róuniǎn).
- Ukomisa kokuqala (初烘, chūhōng) nokuphumula kwesibili.
- Ukomisa kwesibili (二烘, èrhōng) nokuphumula kwesithathu.
- Ukuphakamisa iphunga noboya (提香提毫, tíxiāng tíháo).
- Ukuhlukanisa (拣剔, jiǎntī) nokupakisha: iqabunga eselipholile liyahlungwa (风选), kususwa imvuthuluka namapuleti aphuzi bese kuvalwa ezikhwameni ze-foil.
Isici esikhethekile sohlelo — ukuphumula kathathu phakathi kwezigaba. Izinga lokushisa nobude besikhathi umthetho awukunikezi.
6. Izici Zokuzwa Ngezitho
Izidingo zomthetho wenkomba.
- Ukubukeka kweqabunga elomile: Lisongwe ngokuqinile, linoboya obubonakalayo (外形紧结显毫). Umbala weqabunga elomile umthetho awuwubizi.
- Iphunga leqabunga elomile: Akukho ncazelo ehlukile emithonjeni etholakele.
- Iphunga lotshala: Limsulwa futhi lihlala isikhathi eside (香气清香持久).
- Ukunambitheka: Kusha futhi kuvuselelayo, nokubuya okumnandi (滋味鲜爽回甘).
- Umbala wotshala: Ukhanya futhi ucwengekile (汤色明亮清澈).
- Iqabunga eliphisiwe: Liphuzi-luhlaza, lilingana (叶底黄绿匀整).
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali
Izidingo ze-physicochemical zomthetho:
| Inkomba | Izinga |
|---|---|
| Umswakama | hhayi ngaphezu kuka-7,0 % |
| Umlotha ophelele | hhayi ngaphezu kuka-7,0 % |
| Izinto ezikhishwayo | hhayi ngaphansi kuka-35,0 % |
| Ama-polyphenols etiye | hhayi ngaphansi kuka-15,0 % |
| Ama-amino acid akhululekile | hhayi ngaphansi kuka-3,0 % |
Lezi yizindinganiso, hhayi izilinganiso zeqembu elithile.
8. Ukwenza Itiye
Umkhuba wesigaba setiye eliluhlaza.
- Izinga lokushisa lamanzi: 80–85 °C.
- Inani letiye: 3 g nge-150 ml.
- Isitsha: Ingilazi yegilasi noma i-gaiwan emhlophe.
- Inqubo:
- Fudumeza isitsha.
- Beka itiye bese uthela amanzi ngasodongeni.
- Ukumnika kokuqala — ngemva kwemizuzwana engama-40–60.
- Phuza, ushiya ingxenye yotshala.
- Thela amanzi futhi.
- Ukuphinda kabili noma kathathu.
9. Ukugcinwa
Umkhuba wesigaba. Ephasiphothweni elivalekile, esiqandisini ku-0–5 °C, ngaphandle kokukhanya, umswakama nephunga; phuza phakathi nonyaka. Ngokomthetho, itiye elingakapakishwa ligcinwa ekamelweni lesiqandisi.
10. Intengo Nemikhiqizo Yomgunyathi
Akukho datha ngentengo emithonjeni etholakele.
- Ungakugwema kanjani ukukopisha:
- Funani uphawu lokukhonjwa kwendawo: ngokomthetho, lisetshenziswa ngabakhiqizi bendawo ngokwesivumelwano sonyaka nomnikazi.
- Kusukela ngo-2025 kukhona futhi uphawu lomkhiqizo onokukhonjwa kwendawo: umkhiqizi wendawo ufaka isicelo ehhovisi lesifunda lokuqondisa impahla, sihlolwe ihhovisi lesifundazwe sase-Jiangxi, sigunyazwe futhi sishicilelwe yi-State Intellectual Property Office.
- Hlola ukuthi umkhiqizi ungomunye wamayunithi ayisishiyagalolunye esifunda sase-Yifeng, abalwe esigabeni 1.
- Iqabunga — lisongwe ngokuqinile, linoboya; iphunga — limsulwa futhi lihlala isikhathi eside (清香持久).
- Ungadidanisi netiye lezimbali «I-Zhulan Yinzhen» kanye «netiye legolide» lophawu olufanayo: umthetho wenkomba awuzichazi.
11. Amaqiniso Athokozisayo
- Inkomba inegama lendlu yetiye, edume ngetiye lezimbali, kodwa ivikela itiye eliluhlaza.
- Endaweni akungenanga kuphela izifunda namadolobhana, kodwa futhi namapulazi amabili kanye namahlathi amabili.
- Uchungechunge lobuchwepheshe lomthetho luhlukanisa izigaba ngokuphumula kathathu ukuze kulingane umswakama.
- Intaba i-Dongshan, lapho, ngokombhalo oholayo, kwazalelwa khona isikole sase-Caodong, isesifundeni sase-Tong’an — elinye lamayunithi ayisishiyagalolunye endawo yenkomba.
12. Ukuqhathaniswa Namanye Amatiye
- I-Zhulan Huacha (珠兰花茶): Itiye eliluhlaza eline-chloranthus — uhlobo olwaludume ngendlu yetiye «I-Yingkequan».
- I-Shuangjing Lü (双井绿): Itiye eliluhlaza elisongwe lesifunda sase-Xiushui, umakhelwane osenyakatho we-Yifeng.
- I-Tonggu Ninghong (铜鼓宁红): Itiye elibomvu lesifunda esingumakhelwane i-Tonggu yesifunda esifanayo sase-Yichun.
- I-Lushan Yun Wu (庐山云雾): Itiye eliluhlaza lentaba i-Lushan enyakatho ye-Jiangxi.
Ekuphetheni:
I-Yifeng Yingkequan Cha — itiye eliluhlaza lasezintabeni enyakatho-ntshonalanga ye-Jiangxi elinegama lendlu yetiye enekhulu leminyaka, eyaziwa ngetiye lezimbali. Umthetho ka-2020 ulichaza ngokunembile: izinhlobo 桃江种 no-福鼎大白, ukomisa kabili nokuphumula kathathu, iqabunga eliminyene elinoboya, iphunga elimsulwa elihlala isikhathi eside kanye neqabunga eliphisiwe eliphuzi-luhlaza. Kusukela ngo-2025 igama livikelwa njengomkhiqizo onokukhonjwa kwendawo, kanti izinga lesifundazwe ngalo selisohlelweni.
Imithombo
Amazinga
Inkomba yendawo
Uhlu oluphelele — ekhasini elithi Imithombo