Zǐyún chūnchá

Ziyun Chuncha (Zǐyún chūnchá, 紫云春茶) — „wiosenna herbata z Ziyun”, zielona herbata z Autonomicznego Powiatu Ziyun Miao i Buyi (紫云苗族布依族自治县) w prefekturze miejskiej Anshun w prowincji Guizhou. Od 4 stycznia 2023 roku jest chroniona jako produkt z oznaczeniem geograficznym na mocy obwieszczenia Krajowej Administracji Własności Intelektualnej ChRL (CNIPA) nr 512. Wymogi ochrony opisują dwie formy — płaską i spiralnie skręcaną — oraz wczesny zbiór, od początku lutego do końca kwietnia. Słowo „wiosenna” w nazwie odnosi się do pory zbioru, a nie do klasy.

1. Klasyfikacja i Pochodzenie

Typ: Zielona herbata (绿茶, lǜchá). Dokument ochrony nie wymienia klasy słownie, ale oba jego schematy — utrwalanie w temperaturze 180–250 °C, formowanie i suszenie bez etapu utleniania — to technologia zielonej herbaty.
Kategoria: Produkt z oznaczeniem geograficznym (2023) w dwóch formach: herbata płaska (扁形茶, biǎnxíng chá) i spiralnie skręcana (卷曲形茶, juǎnqūxíng chá).
Pochodzenie: Chiny, prowincja Guizhou (贵州, Guìzhōu), prefektura miejska Anshun (安顺, Ānshùn), Autonomiczny Powiat Ziyun Miao i Buyi; wnioskodawca — rząd ludowy powiatu.
Strefa ochrony: 11 jednostek powiatu w obecnych granicach: gminy Bayang (坝羊镇), Bandang (板当镇), Maoying (猫营镇), Getuhe (格凸河镇), Houchang (猴场镇), Zongdi (宗地镇) i Daying (大营镇), dzielnice Songshan (松山街道) i Wufeng (五峰街道), gminy Baishiyan (白石岩乡) i Sidazhai (四大寨乡).
Współrzędne geograficzne: Nie podano w wymogach ochrony.

2. Historia i Znaczenie Kulturowe

Historia: W znalezionych źródłach brak klasycznych wzmianek pisanych o herbacie Ziyun; znana jest jedynie najnowsza historia branży.
- 2010. Według władz gminy Bayang herbata stała się wiodącą gałęzią gminy („Jingji Ribao”, 2023).
- 2014. Firma „Tuhongpo” (土红坡茶业) przeszła certyfikację ekologiczną i weszła do systemu marki „Guicha” (贵茶); według danych administracji Anshun założyła 500 mu ogrodów ekologicznych.
- 2023, 4 stycznia. CNIPA obwieszczeniem nr 512 objęła herbatę ochroną po ekspertyzie technicznej wniosku; w tym samym obwieszczeniu znalazł się makaron z prowincji Hebei.
- 2024. Urząd nadzoru rynku w Anshun zatwierdził 21 października dwa standardy miejskie — wymagania jakościowe (DB5204/T 12-2024) i zasady techniczne przetwarzania (DB5204/T 13-2024); oba obowiązują od 1 grudnia 2024 roku.
Rozbieżność w źródłach: Administracja Anshun (2024) podaje, że ochronę przyznał Główny Urząd Nadzoru Jakości (质监总局). Dokument pierwotny tego nie potwierdza: ochronę ogłosiło CNIPA w 2023 roku.
Nazwa: 紫云 (Zǐyún, „purpurowa chmura”) — nazwa powiatu; 春茶 (chūnchá) — „wiosenna herbata”.
Znaczenie kulturowe: Powiat jest autonomią ludów Miao i Buyi. Według „Jingji Ribao” leży w strefie pustynnienia krasowego na styku Yunnan, Guangxi i Guizhou; władze Bayang mówią, że branża herbaciana gminy służyła zarówno zazielenianiu, jak i dochodom chłopów. W znalezionych źródłach brak danych o zwyczajach herbacianych Miao i Buyi.

3. Opis Botaniczny i Surowiec

Odmiana / Kultywar: Dokument dopuszcza lokalną populację (当地群体种) oraz odmiany odpowiednie do miejscowych warunków; konkretne odmiany nie są wymienione.
Czas zbioru: Od pierwszej dekady lutego do ostatniej dekady kwietnia; surowiec przetwarza się partiami w miarę zbioru.
Standard zbioru: Od pojedynczego pąka do pąka z dwoma liśćmi (单芽至一芽二叶).
Z praktyki: Według reportażu „Renmin Wang” z Bayang, 14 marca 2023 roku trwał trzeci dzień zbioru; w ogrodzie dzierżawionym przez kupca z Zhejiang pąk z jednym liściem przyjmowano po 25 juanów za jin.

4. Terroir i Cechy Uprawy

Wysokość uprawy: 900–1600 m — według wymogów ochrony.
Gleby: Żółte (黄壤) i żółtobrunatne (黄棕壤), pH 4,5–6,5; warstwa nie cieńsza niż 40 cm, zawartość materii organicznej nie mniejsza niż 1,0 %.
Klimat: Władze Bayang nazywają gminę miejscem wysokich gór, częstych mgieł i małej liczby dni słonecznych. Administracja Anshun pisze o całym okręgu: wiosną szybko się ociepla i pąki ruszają wcześnie, jesienią duża jest różnica temperatury dnia i nocy.
Lasy: Według słów naczelnika powiatu (2023) lesistość wynosi 68,63 %.
Agrotechnika według dokumentu: Po dwie rośliny w dołku (słabe — po trzy), nie więcej niż 45 000 na hektar. Jesienią do bruzd na głębokość od 30 cm wprowadza się 15 000–30 000 kg obornika lub 3000–6000 kg nawozu organicznego na hektar; dokarmianie — około 7500 kg przefermentowanego obornika lub 1500 kg nawozu organicznego.
Skala: Według „Jingji Ribao” (lipiec 2023) w samej gminie Bayang jest 41 tys. mu ogrodów, pas herbaciany o długości 40 km i 1500 t herbaty rocznie; wartość produkcji przekroczyła 150 mln juanów. Gmina ma prowincjonalny tytuł „parku demonstracyjnego herbaty ekologicznej”.

5. Technologia Produkcji

Dokument ochrony podaje dwa schematy z parametrami.

Herbata płaska:

Więdnięcie (摊放, tānfàng): Warstwą 2–5 cm, 6–12 godzin, do miękkiego, pociemniałego liścia o osłabionym zapachu trawiastym; wilgotność 65–70 %.
Utrwalanie (杀青, shāqīng): 180–220 °C, do barwy ciemnozielonej bez przypalonych brzegów; wilgotność 60–65 %. Następnie studzenie i wyrównywanie wilgotności.
Prostowanie (理条, lǐtiáo): 120–150 °C, 2–5 minut; wilgotność 40–50 %.
Prasowanie na płasko (压扁, yābiǎn): 120–150 °C, do barwy szmaragdowej; wilgotność 10–15 %.
Usuwanie meszku i podbijanie aromatu (脱毫、提香): 60–80 °C; wilgotność 6–8 %.
Suszenie (干燥, gānzào): W 2–3 partiach, do wilgotności nie wyższej niż 6,5 %.

Herbata spiralnie skręcana:

Więdnięcie: Warstwą 5–10 cm, 4–6 godzin; wilgotność 65–70 %.
Utrwalanie: 200–250 °C; wilgotność 60–65 %. Następnie studzenie.
Zwijanie (揉捻, róuniǎn): 25–45 minut, dopóki 80–90 % liścia nie zwinie się w paski; następnie rozbijanie grudek.
Podsuszanie (脱水): 90–110 °C; wilgotność 45–50 %.
Formowanie i wydobywanie meszku (做形、提毫): 70–75 °C; wilgotność 10–15 %.
Podbijanie aromatu (提香, tíxiāng): 90–105 °C, warstwa 5–8 cm, 1,5–2 godziny; wilgotność nie wyższa niż 7 %.
Suszenie: W 2–3 partiach, do wilgotności nie wyższej niż 6,5 %.

6. Cechy Organoleptyczne

Według wymogów ochrony, dla każdej formy osobno.

Wygląd suchego liścia: Płaski — płasko-prosty, gładki, równy, smukły, z zaostrzonymi końcami, delikatnie zielony. Skręcany — ciasno zwinięty, cienki, skręcony „jak ślimak” (卷曲如螺), z widocznymi pąkami, soczyście zielony.
Aromat suchego liścia: W dokumencie nie opisany oddzielnie od naparu.
Aromat naparu: Płaski — delikatny i trwały (嫩香持久). Skręcany — z nutą kasztanową, wysoki i trwały (带栗香，香高持久).
Smak: Płaski — czysty, świeży i orzeźwiający. Skręcany — świeży i miękki, ze słodkim, orzeźwiającym posmakiem (鲜醇，回味甘爽).
Kolor naparu: Płaski — delikatnie zielony, jasny. Skręcany — żółtozielony, jasny.
Dno herbaciane (zaparzony liść): Płaski — młody, pełny, rozwija się „kwiatem” (成朵). Skręcany — zielonożółty, jasny.

7. Skład Chemiczny

Normy z wymogów ochrony:

Wskaźnik	Wymaganie
Wilgotność	nie więcej niż 7,0 %
Rozpuszczalne substancje ekstrakcyjne	nie mniej niż 38,0 %
Popiół całkowity	nie więcej niż 6,0 %
Surowe włókno	nie więcej niż 14,0 %
Teanina	nie mniej niż 8,0 g/kg
Wolne aminokwasy w przeliczeniu na teaninę	nie mniej niż 4,0 %

To progi, a nie wyniki analiz partii. W dokumencie brak danych o polifenolach i kofeinie.

8. Parzenie

Praktyka klasy dla zielonej herbaty.

Temperatura wody: 80–85 °C.
Ilość herbaty: 3 g na 150 ml.
Naczynie: Szklana szklanka lub biały gaiwan.
Proces:
1. Ogrzać naczynie, wsypać herbatę i zalać wodą po ściance.
2. Pierwszy napar — po 40–60 sekundach.
3. Zostawić część naparu i dolewać; dwa lub trzy kolejne zalania.

9. Przechowywanie

Praktyka klasy. W szczelnym opakowaniu, w lodówce w temperaturze 0–5 °C, bez światła, wilgoci i zapachów; najlepiej wypić w ciągu roku.

10. Cena i Podróbki

W znalezionych źródłach brak danych o cenach gotowej herbaty.

Jak unikać podróbek:
- Szukać urzędowego znaku oznaczenia geograficznego: wydaje go urząd własności intelektualnej prowincji Guizhou na wniosek składany za pośrednictwem powiatu, z rejestracją w CNIPA.
- Sprawdzać, czy herbata pochodzi z jednej z 11 jednostek powiatu.
- Porównywać wygląd z jedną z dwóch form: płaski, delikatnie zielony liść lub ciasne zielone „ślimaki” z nutą kasztanową.

11. Ciekawostki

Dokument dopuszcza zbiór już od pierwszej dekady lutego, ale w chłodną wiosnę 2023 roku, według reportażu z Bayang, 14 marca trwał dopiero trzeci dzień zbioru.
Pod jedną nazwą chronione są dwie technologie z różną temperaturą utrwalania: 180–220 °C dla herbaty płaskiej i 200–250 °C dla skręcanej.
W jednym obwieszczeniu z herbatą ochroną objęto makaron z Hebei.

12. Porównanie z innymi zielonymi herbatami z Guizhou

Pubu Maofeng (瀑布毛峰): Zielona herbata okręgu Anshun; według artykułu encyklopedycznego powiat Ziyun leży w jej strefie.
Anshun Pubu Lücha (安顺瀑布绿茶): Okręgowa marka zielonej herbaty Anshun — poziom wyższy niż powiatowy.
Meitan Cuiya (湄潭翠芽): Płaska zielona herbata z północy prowincji; formą bliższa płaskiej odmianie Ziyun Chuncha.
Duyun Maojian (都匀毛尖): Skręcana zielona herbata z południa Guizhou; bliższa formie skręcanej.

Podsumowanie:

Ziyun Chuncha to młode imię bez pisanej historii, ale ze szczegółowym dokumentem ochrony: ogrody na wysokości 900–1600 m, zbiór od lutego i dwie technologie — płaski, delikatnie zielony liść o długim, subtelnym aromacie oraz ciasne „ślimaki” z nutą kasztanową. Na półce wyróżniają ją znak oznaczenia geograficznego i pochodzenie z jedenastu gmin i dzielnic krasowego powiatu.