Dàmiáoshān hóngchá

Dàmiáoshān hóngchá (Dàmiáoshān hóngchá, 大苗山红茶) ndi tiyi wofiira wa m’chigawo chodzilamulira cha Miao cha Rongshui (融水苗族自治县) m’boma la Liuzhou kumpoto kwa dera la Guangxi Zhuang Autonomous Region. 大苗山 ndi dzina lakale la malo ameneŵa, kutanthauza “mapiri aakulu a Miao”. Zopangira tiyi ndi zinthu za tiyi za m’derali: mitengo yakale, tiyi wa kuthengo, ndi zomera zosankhidwa kuchokera mwa izo. Kuyambira kumapeto kwa 2020, dzinali ndi chizindikiro chaulimi chotetezedwa ndi geographical indication, mu 2023 chinasankhidwa kuti chikhale ndi muyezo wa gulu, ndipo mu 2025 chinalowa m’ndandanda wa malonda otetezedwa ndi geographical indication a CNIPA.

1. Gulu ndi Chiyambi

• Mtundu: Tiyi wofiira (红茶, hóngchá), wophikidwa kwathunthu. Gulu limatchulidwa m’dzina; Dipatimenti ya Zaulimi ya Guangxi (2024) imalongosola malondaŵa ngati tiyi wofiira wa gongfu (工夫红茶, gōngfu hóngchá), ndipo mu ukadaulo wa mafotokozedwe onse opezeka pali kuwira kwa tiyi.
• Gulu: Chizindikiro chaulimi chotetezedwa ndi geographical indication (2020), malonda otetezedwa ndi geographical indication a CNIPA (2025); kuyambira 2024, ali m’ndandanda wa zinthu zaulimi zodziwika, zapadera, zabwino, ndi zatsopano za dziko lonse.
• Chiyambi: China, Guangxi Zhuang Autonomous Region (广西, Guǎngxī), boma la Liuzhou (柳州, Liǔzhōu), chigawo chodzilamulira cha Rongshui Miao (融水, Róngshuǐ).
• Malo otetezedwa: Chigawo chonse cha Rongshui, ma townships 20 ndi m’midzi ndi madera 206 mwa izo: Rongshui, Hemu, Sanfang, Huaibao, Dalang, Dongtou, Yongle, Danian, Liangzhai, Gongdong, Hongshui, Baiyun, Tonglian Yao Township, Wangdong, Gandong, Gunbei Dong Township, Xiangfen, Sirong, Antai ndi Anchui. Mndandanda waperekedwa m’zowonjezera za chilengezo cha CNIPA ndipo wabwerezedwa m’kufotokozera mwachidule kwa chizindikiro; komweko kukula kwa chitetezo ndi 13,000 ha ndi 5,000 t pachaka.
• Malo ogwirizana: 108°34′–109°27′ E ndi 24°49′–25°43′ N.

2. Mbiri ndi Tanthauzo la Chikhalidwe

• Mbiri: Mbiri ya zaka zaposachedwa inaperekedwa ndi ofesi ya zaulimi ya chigawo mu lipoti la 2021.
  • Kuyambira 2008 mabungwe a boma ndi chigawo akufufuza zinthu za tiyi za m’derali.
  • 2013. Unduna wa Zaulimi unavomereza malo m’chigawo osungirako ma genetic resources a tiyi wa kuthengo wa phiri la Yuanbaoshan m’chilengedwe; panthawi imodzimodziyo kukhazikitsidwa kwa malo a chigawo a nthambi ya Liuzhou ya State Engineering and Technology Center for Tea Industry, ndipo kusankha kwa tiyi wa m’derali kunayamba.
  • 2018. Bukhu lotchedwa “柳州融水九万山古茶树研究” linafalitsidwa, lonena za mitengo yakale ya phiri la Jiuwanshan.
  • 2020. Kumapeto kwa December, Unduna wa Zaulimi ndi Madera a Kumidzi unalembetsa chizindikiro (nambala AGI03234; muyezo wa gulu umatchula chilengezo cha unduna cha nambala 378 cha 2020). Pofika September 2021, mafakitale asanu analoledwa kugwiritsa ntchito chizindikirocho.
  • 2023. Pa 19–21 July, pamsonkhano wa sayansi ndi kulawa m’chigawo, makampani khumi ndi awiri analandira ufulu wa chizindikiro; komweko muyezo wa gulu unakambidwa. Pa 28 July, muyezo wa gulu T/LZBX 023-2023 “农产品地理标志 大苗山红茶” wa Liuzhou Association of Standards and Technology (柳州市标准技术协会) unafalitsidwa. Malinga ndi kufotokozera kwake, muli malo otetezedwa, magulu a ubwino ndi zitsanzo zoyimira, zofunikira, njira zoyesera, zolemba, ndi kusunga. Sindinaone malemba a muyezo.
  • 2024. Tiyi analowa m’ndandanda wachiwiri wa 2024 wa zinthu zaulimi zodziwika, zapadera, zabwino, ndi zatsopano za dziko lonse (全国名特优新农产品名录).
  • 2025. Mwa chilengezo cha CNIPA nambala 640 cha 16 July, malonda 1409, kuphatikizapo Dàmiáoshān hóngchá, anazindikiridwa ngati malonda otetezedwa ndi geographical indication.
• Dzina: “Dàmiáoshān” (大苗山) ndi “mapiri aakulu a Miao”, “hóngchá” (红茶) ndi “tiyi wofiira”. Dzinali limatchula dera, osati mtundu wa zomera kapena mawonekedwe a masamba.
• Tanthauzo la chikhalidwe: Nkhani ya Dipatimenti ya Zaulimi ya Guangxi (2025) imalongosola malo ophunzirira ana asukulu m’mudzi wa Miao wa Yubu (雨卜苗寨) m’chigawo cha Xiangfen: maphunziro akuphatikizapo mwambo wa Miao wa “打油茶”, kupanga “tiyi wamafuta”, ndi kupanga tiyi pamanja.

3. Kufotokozera kwa Zomera ndi Zopangira

• Mtundu wa Zomera: Palibe dzina la mtundu m’zomwe zapezeka. Malinga ndi tanthauzo la chigawo (2021), zopangira ndi mitengo yakale ya phiri la Jiuwanshan (九万山, Jiǔwànshān), tiyi wa kuthengo wa phiri la Yuanbaoshan (元宝山, Yuánbǎoshān), mitengo yakale m’mizinda ya Miao, ndi zomera zabwino kwambiri zosankhidwa kuchokera mwa izi. Zolemba za 2024 ndi 2025 zimatchula mizere itatu ya malonda: tiyi wa mitengo yakale ya Jiuwanshan, tiyi wa kuthengo wa Yuanbaoshan, ndi tiyi wa mitengo yakale ya dera la Rongjiang (融江, Róngjiāng).
• Kututa: Palibe nthawi yotuta m’zomwe zapezeka.
• Muyezo wa kututa: Palibe deta m’zomwe zapezeka.

4. Dera ndi Makhalidwe a Kulima

• Dera: Malinga ndi kufotokozera kwa chizindikiro, minda ili ku Yunnan-Guizhou Plateau, m’mapiri a kum’mawa a chingwe cha Miaoling (苗岭, Miáolǐng). Nkhalango imaphimba kuposa 80% ya dera; zolemba za 2024 ndi 2025 zimapereka 81.77%.
• Nyengo: M’kufotokozera kwa chizindikiro, mvula yambiri, nyengo yamvula ndi yotentha zikugwirizana, dzuwa lofanana, mitambo ndi nkhungu pafupipafupi; malinga ndi olemba, izi zimathandiza kuti amino acid, shuga, ndi zinthu zopezeka m’chigawo ziziunjike. Nkhani ya 2024 imawonjezerapo kusiyana kwakukulu pakati pa kutentha kwa usana ndi usiku. Palibe manambala a kutentha kapena mvula m’zomwe zapezeka.
• Kutalika kwa kulima: 400–1300 m, m’kufotokozera kwa chizindikiro ndi m’nkhani ya 2025.
• Dothi: Palibe mtundu wa dothi m’zomwe zapezeka.
• Kukula kwa mafakitale: Malinga ndi deta ya chigawo ya 2022, minda ndi 36,000 mu (1 mu pafupifupi 667 m²), tiyi wouma 782 t, ndi mafakitale ndi mabungwe 22; malinga ndi zolemba za 2024 ndi 2025, minda yomweyi 36,000 mu, mwa izo 25,000 mu zimakolola, ndipo tiyi wouma 990 t pa chaka. Kufotokozera mwachidule kwa kufotokozera kwa chizindikiro kumatchula “kukula kwa kupanga kwa 2020” monga 195,000 mu ndi 5,000 t. Izi ndi ndendende kukula kwa chitetezo, 13,000 ha, ndipo ndi kuwirikiza kasanu kukula kwa minda yomwe chigawo chimalengeza.

5. Ukadaulo wa Kupanga

Malinga ndi nkhani ya Dipatimenti ya Zaulimi ya Guangxi (2025), tiyi amapangidwa motere: kuyanika padzuwa (晒青), kukama, kuwira, kuyanika. Chaka chatha, dipatimenti yomweyi inatchula sitepe yoyamba kuti ndi kufota wamba (萎凋), magwero amasiyana apa. Palibe magawo enieni operekedwa; lipoti la chigawo la 2021 limangonena za “ukadaulo wapadera”. Zofunikira za malonda zili mu muyezo wa gulu wa 2023, koma sindinaone malemba ake.

1. Kufota (萎凋 — wěidiāo; m’nkhani ya 2025, padzuwa, 晒青 — shàiqīng): Masamba amataya madzi ena ndipo amakhala ofewa.
2. Kukama (揉捻 — róuniǎn): Maselo a masamba amasweka, madzi a mkati amatuluka.
3. Kuwira (发酵 — fājiào): Kuthamanga kwa okosijeni mpaka mtundu wa mkuwa wofiira.
4. Kuyanika (干燥 — gānzào): Kuletsa kuthamanga kwa okosijeni.

Mafotokozedwe a magawo ndi ndondomeko yamba ya tiyi wofiira, osati kufotokozera ukadaulo wa Dàmiáoshān hóngchá.

6. Makhalidwe a Kununkhira ndi Kulawa

Kufotokozera kuli pansipa kwachokera m’kufotokozera mwachidule kwa kufotokozera kwa chizindikiro.

• Maonekedwe a masamba owuma: Zopindika zolimba zopyapyala, zakuda ndi zonyezimira (条索紧结，色泽乌润).
• FunGO la masamba owuma: Palibe kufotokozera kwapadera m’zomwe zapezeka.
• FunGO la madzi: Wokoma ndi wokhalitsa (香气甜香持久). Komweko ndi m’malipoti a chigawo, fungo la “uchi ndi shuga” (蜜糖香).
• Kukoma: Kokoma, kofewa, kwatsopano, ndi kosangalatsa (滋味甜醇、鲜爽); chigawo chimalemba za kukoma kokwanira, kozungulira (口感醇厚).
• Mtundu wa madzi: Wofiira ndi wowala (汤色红亮); kwa chigawo, wofiira kwambiri (汤色红艳).
• Masamba otayidwa: Ofiira ndi owala (叶底红、明亮).

7. Zomwe Zili M’kati

Kufotokozera mwachidule kwa kufotokozera kwa chizindikiro kumapereka zisonyezo zazikulu za ubwino:

Chisonyezo	Mtengo
Zinthu zopezeka m’chigawo	osachepera 36%
Ma polyphenol a tiyi	osachepera 9%
Amino acid zaulere zonse	osachepera 3.5%
Chisonyezo china	4–6%

Dzina la chisonyezo chachinayi lagwa m’malemba a tsambalo, ndipo sindidzalingalira. Sindinaone gwero loyambirira; ichi ndi chitsogozo chokhala ndi chifukwa, osati muyezo.

8. Kupanga Tiyi

Njira ya gulu la tiyi wofiira.

• Kutentha kwa madzi: 90–95 °C.
• Kuchuluka kwa tiyi: 3–5 g pa 150 ml.
• Zombo: Gaiwan kapena teapot ya porcelain.
• Njira:
  1. Tenthetsa zombo.
  2. Ikani tiyi.
  3. Mwachangu sambani masamba ndi madzi otentha ndikutsani.
  4. Kupanga koyamba ndi masekondi 10–20.
  5. Tsanulirani mpaka kutha.
  6. Kubwereza kasanu kapena kasanu ndi kawiri, kulikonse masekondi ochepa kuposa oyamba.

9. Kusunga

Njira ya gulu. Pamalo owuma, opanda kuwala, pa kutentha kwa chipinda, m’zotengera zolimba, kutali ndi fungo ndi chinyezi.

10. Mitengo ndi Zonamizira

Palibe deta ya mitengo m’zomwe zapezeka.

• Momwe mungapewere zonamizira:
  • Fufuzani chizindikiro cha geographical indication “大苗山红茶”: mu 2023, makampani khumi ndi awiri a chigawo analandira ufulu wa chizindikiro.
  • Onetsetsani kuti wopanga ndi wa m’chigawo chodzilamulira cha Rongshui Miao.
  • Masamba owuma ndi zopindika zakuda zonyezimira, madzi ndi ofiira ndi owala, fungo ndi lokoma, lokhala ndi fungo la uchi.

11. Zochititsa Chidwi

• M’ndandanda wa malo, ma township awiri ali ndi matchulidwe a mafuko, Yao ndi Dong. Pamodzi ndi mkhalidwe wa Miao wa chigawo, izi zikutanthauza kuti malo amaphimba mayiko a anthu a m’mapiri angapo, osati amodzi.
• Tiyi wa kuthengo wa phiri la Yuanbaoshan kuyambira 2013 amatetezedwa ngati nkhokwe ya ma genetic m’chilengedwe, ndipo ndi imodzi mwa mizere itatu ya zopangira.

12. Kuyerekeza ndi Tiyi Wina Wofiira wa Guangxi

• Bǎisè hóngchá (百色红茶): Dzina la dera kumadzulo kwa Guangxi; lili ndi mtundu wotchulidwa, Lingyun Baihao, pamene Dàmiáoshān hóngchá amalongosola zopangira mwa malo ndi zaka za mitengo.
• Língyún hóngchá (凌云红茶): Tiyi wofiira wa chigawo cha Lingyun cha mtundu womwewo wa Lingyun Baihao.
• Lóngjǐ hóngchá (龙脊红茶): Tiyi wofiira wa mapiri a Longji kumpoto chakum’mawa kwa Guangxi, nawonso kuchokera ku mitengo yakale.
• Sānjiāng lǜchá (三江绿茶): Tiyi wobiriwira wa chigawo cha Sanjiang cha boma lomwelo la Liuzhou, kusiyanitsa ndi gulu.
• Jīnxiù hóngchá (金秀红茶): Tiyi wofiira wa chigawo chodzilamulira cha Jinxiu Yao m’mapiri a Dayaoshan, dzina lina lomwe malo ake amagwirizana ndi chigawo chodzilamulira cha mapiri cha Guangxi.

Pomaliza:

Dàmiáoshān hóngchá ndi tiyi wofiira wa mapiri a Miao kumpoto kwa Guangxi wopangidwa kuchokera ku zinthu za m’derali: mitengo yakale ya Jiuwanshan, tiyi wa kuthengo wa Yuanbaoshan, ndi zomera zosankhidwa kuchokera mwa izo. Kufotokozera kwa chizindikiro kumapereka zopindika zakuda zolimba, madzi ofiira owala, fungo lokoma lokhalitsa, ndi kukoma kofewa kwatsopano; minda ili pa 400–1300 m pakati pa nkhalango zomwe zimaphimba kuposa 80% ya chigawo.

Magwero

Miyezo

• T/LZBX 023-2023

Chizindikiro cha malo

• CNIPA 地理标志产品认定 №640

Mndandanda wonse — patsamba la Magwero