Qiāndǎo Yínzhēn (Qiāndǎo yínzhēn, 千岛银珍) itiye eliluhlaza elimise okwenaliti lasesifundeni sasedolobheni i-Jiàndé (建德市) edolobheni i-Hángzhōu, esifundazweni i-Zhèjiāng. Igama lisho ukuthi “igugu lesiliva leziqhingi eziyinkulungwane”: i-Jiàndé iseduze nechibi i-Qiāndǎohú, “ichibi leziqhingi eziyinkulungwane”, okuyidamu emfuleni i-Xīn’ānjiāng. Itiye lenziwa ngeziqhumane ezingabodwana; iqabunga liqondile, njengenaliti, liluhlaza ngokuthambile, futhi ngemva kokufakwa emanzini iziqhumane zimi ziqonde ngenhla engilazini. Ngomhla zingama-24 kuZibandlela wezi-2010, i-Qiāndǎo Yínzhēn yaba umkhiqizo wokuqala wase-Hángzhōu onesimangaliso sezolimo sokukhomba indawo esivela kuMnyango Wezolimo, kamuva yangena ohlwini lweSivumelwano se-China ne-EU sokuvikelana kwezimpawu zokukhomba indawo, kwathi ngo-2025 yamukelwa yi-CNIPA njengomkhiqizo onesimangaliso sokukhomba indawo.
1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi
- Uhlobo: Itiye eliluhlaza (绿茶, lǜchá), elimise okwenaliti (针形, zhēnxíng).
- Isigaba: Isimangaliso sezolimo sokukhomba indawo (2010), uhlu lweSivumelwano se-China ne-EU, isimangaliso sokukhomba indawo se-CNIPA (2025).
- Imvelaphi: I-China, isifundazwe i-Zhèjiāng (浙江, Zhèjiāng), idolobha i-Hángzhōu (杭州, Hángzhōu), isifunda sasedolobheni i-Jiàndé (建德, Jiàndé). Indawo ngokombhalo we-CNIPA wango-2025 “indawo ebanzi egudle umfula i-Xīn’ānjiāng” ngaphakathi kwe-Jiàndé: amadolobhana ayi-16, izigodi kanye nezindawo ezingaphansi kwedolobha (街道), imizana engama-84. Phakathi kwezishiwo kukhona amadolobhana i-Lǐjiā (李家镇), i-Shòuchāng (寿昌镇), i-Méichéng (梅城镇) kanye ne-Qiántán (乾潭镇). Umfakisicelo uhulumeni wesifunda sasedolobheni i-Jiàndé.
- Izixhumanisi zendawo: Ngokombhalo: 118°53′46″–119°45′51″ empumalanga no-29°12′20″–29°46′27″ enyakatho; idolobha i-Jiàndé cishe ku-29,5° enyakatho no-119,3° empumalanga.
2. Umlando kanye Nokubaluleka Kwamasiko
- Umlando:
- “Isicha” sase-Jiàndé. Umkhiqizi uthola umsuka we-Qiāndǎo Yínzhēn kusukela etiyeni lakudala elibizwa ngokuthi 建德细茶, “itiye elicolekile” lase-Jiàndé.
- Igama. Ngokomkhiqizi, itiye lathola igama elithi “Qiāndǎo Yínzhēn” ngo-1982, ukuze lisekele udumo lwechibi. Angikaze ngibone ubufakazi bombhalo balolu suku.
- Imiklomelo. Ngokomkhiqizi kanye nezincwadi zezinkomba, umklomelo wegolide womncintiswano we-”中国名茶” womkhosi wamazwe ngamazwe wamasiko etiye wase-Shànghǎi (2009) kanye negolide lombukiso wezolimo wase-Zhèjiāng iminyaka emihlanu ilandelana, kusukela ngo-2010 kuya ku-2014.
- 2010. Ngomhla zingama-24 kuZibandlela, ukubhaliswa kwesimangaliso sezolimo sokukhomba indawo seMnyango Wezolimo, okokuqala e-Hángzhōu (ngokwemininingwane yezinkomba, isimemezelo seMnyango Wezolimo esinguNombolo 1517). Umfakisicelo kwakuyinhlangano yobungcweti yetiye ethi “Qiāndǎo Yínzhēn” yedolobha i-Jiàndé.
- Isivumelwano se-China ne-EU. Ngokwesisekelo sesimangaliso sezolimo seMnyango Wezolimo, igama langena ohlwini lwesivumelwano sokuvikelana; ngokwesigaba sethu sokubhalisa livikelwa e-EU njenge-PGI. Isimo samanje angikaze ngisihlole kabusha.
- 2025. I-CNIPA ngesimemezelo esinguNombolo 625 (esishicilelwe ngomhla ziyi-14 kuMbasa 2025) yamukela i-Qiāndǎo Yínzhēn njengomkhiqizo onesimangaliso sokukhomba indawo, kanye nezidingo zendawo, izinhlobo, ukuvuna, ubuchwepheshe kanye nekhwalithi.
- Igama:
- “Qiāndǎo” (千岛, qiāndǎo) lisho “iziqhingi eziyinkulungwane”, ngokwechibi i-Qiāndǎohú.
- “Yínzhēn” (银珍, yínzhēn) lisho “igugu lesiliva”. Ngokomkhiqizi, ngeminyaka yawo-1960 kuya kweyawo-1970 osebeni lomfula i-Xīn’ānjiāng itiye lalibizwa ngokuthi “银针茶”, “inaliti yesiliva”; igama elisha lagcina umsindo, kodwa libhalwa ngendlela ehlukile. Akufanele lididaniswe ne-”Yínzhēn” yesigaba setiye elimhlophe noma eliphuzi.
- Ukubaluleka kwamasiko: Ngokomkhiqizi, ngo-2000 itiye langena “ematiyeni ayishumi adumile ase-Hángzhōu”, kwathi ngo-2008 langena “ezingcebweni eziyisikhombisa zase-Hángzhōu”; i-Jiàndé ibiza itiye njengendawo yokuqala e-China “yetiye lemvelo”.
3. Incazelo Yezitshalo Kanye Nezinto Ezingavuthiwe
- Uhlobo / I-cultivar: Ngokombhalo wango-2025: Jiūkēng (jiūkēng), Zhènóng 117 (Zhènóng 117) kanye nezinye izinhlobo zetiye eliluhlaza ezineziqhumane eziqinile kanye noboya obuncane noma obungekho (芽壮型、少茸毛或无茸毛).
- Ukuvuna: Ngokombhalo, kusukela maphakathi noMashi kuya ekuqaleni kukaMeyi.
- Izinga lokuvuna: Iziqhumane ezingabodwana (单芽), ezikhiwa ngesandla ngokudonsela phezulu (提手采摘).
- Ukungafani ezincazelweni: Izincazelo zezinkomba zibiza izinto ezingavuthiwe ngokuthi isiqhumane esineqabunga elilodwa noma amabili avele kancane, lapho kamuva kukhethwa khona iziqhumane, futhi ziletha izinombolo ezisukela “kwezingaphezu kuka-500 000” kuya “eziyizigidi ezimbalwa” zamahlumela ngekhilogremu yetiye elomile. Umbhalo ukhuluma kuphela ngeziqhumane ezingabodwana; izinombolo aziqinisekisiwe.
- Ukuphiliswa: Ngokombhalo, ukusabalalisa ngezinqumo kanye nokungabi ngaphansi kwamathani ayi-15 omquba ophilayo osewuphelile ngehekthare ngonyaka.
4. I-Terroir kanye Nezici Zokuphiliswa
- Isifunda: Intshonalanga yesifundazwe i-Zhèjiāng, isigodi somfula i-Xīn’ānjiāng eduze kwechibi i-Qiāndǎohú. Izincazelo zezinkomba zikhuluma “ngemifula emithathu nechibi elilodwa” (三江一湖): i-Xīn’ānjiāng, i-Fùchūnjiāng, i-Lánjiāng kanye ne-Qiāndǎohú.
- Ukuphakama kokukhula: Ngokombhalo, 300–600 m.
- Inhlabathi: Ngokombhalo, inhlabathi ebomvu-ephuzi kanye nezinhlobonhlobo zayo, ukujula kongqimba okungaphansi kuka-80 cm, izinto eziphilayo ezingaphansi kuka-1,0 %, i-pH 4,0–5,5; emanzini angaphansi komhlaba kuthiwa “地下水位≥100 cm”.
- Isimo sezulu: I-subtropical enomswakama. Imininingwane eqondile ngezingadi ayitholakali emithonjeni etholakalayo.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza
Ubuchwepheshe bunqunywa umbhalo we-CNIPA wango-2025: ukubola → ukuqinisa → ukuqondisa nokubumba → ukulungisa kabusha → ukuhlunga → ukufudumeza ukuze kuthole iphunga elimnandi.
- Ukubola (摊青, tānqīng): Ungqimba olungaphezu kuka-2 cm, amahora ayi-6 kuya kwayi-12, kuze kube yilapho isiqhumane sithamba, kuvele iphunga elihlanzekile, bese umswakama wehlela cishe ku-70 %.
- Ukuqinisa (杀青, shāqīng): Cishe ku-300 °C, imizuzu eyi-1,5–2, kuze kube umbala oluhlaza okotshani omnyama, ngaphandle kwephunga lotshani; iqabunga liyabhebhetheka futhi aliphuli lapho ligotshwa.
- Ukuqondisa nokubumba (紧条定形, jǐntiáo dìngxíng): Cishe ku-100 °C, imizuzu engu-8–10, kuze kube yilapho itiye selingamanaliti aqondile, anganamatheli, anomswakama cishe ongu-50 %.
- Ukulungisa kabusha (复理, fùlǐ): Cishe ku-100 °C, imizuzu engu-8–10, kuze kube umswakama cishe ongu-10 %: amanaliti aminyene, aqondile, abushelelezi lapho ethintwa futhi aphuka lapho egotshwa.
- Ukuhlunga (整理, zhěnglǐ): Ukuhlunga ngesisefo esikhulu nesincane ukuze kuhlukaniswe imvuthuluka, nokuphephetha ukuze kususwe izingcezu zamaqabunga.
- Ukufudumeza ukuze kutholakale iphunga elimnandi (提香, tíxiāng): Ukuqedela embizeni (辉锅, huīguō) kuze kube amanaliti aminyene, aqondile noma agobe kancane, asindayo, abushelelezi, anombala oluhlaza ocwebezelayo; umswakama awukho ngaphezu kuka-6 %.
Ukusonga (揉捻) akukho ohlwini: ukuma kwenaliti kunikezwa ukubumba nokulungisa.
6. Izici Ze-Organoleptic
Ngokombhalo we-CNIPA wango-2025:
- Ukubukeka kweqabunga elomile: Liqondile, njengenaliti (挺直似针), liluhlaza ngokuthambile futhi lisha (色泽嫩绿鲜活).
- Iphunga leqabunga elomile: Azikho izincazelo emithonjeni etholakalayo.
- Iphunga lokumnika: Liphezulu futhi licebile (香高浓郁).
- Ukunambitheka: Kusha futhi kuthambile, nokunambitheka okumnandi ngemva (鲜醇回甘).
- Umbala wokumnika: Uluhlaza ngokuthambile futhi ukhanya (汤色嫩绿明亮).
- Ingaphansi letiye (iqabunga elifakwe emanzini): Umbhalo awulichazi; incwadi yezinkomba ithi liluhlaza, likhanya, lisha (绿明亮、鲜活).
- Engilazini: Ngemva kokufakwa emanzini iziqhumane “zilenga” engilazini ziqonde (悬垂玉立于杯中), lokhu kubhalwe embhalweni njengengxenye yokubukeka.
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali
Umbhalo we-CNIPA wango-2025 ubeka izinkomba ezimbili:
- Ama-amino acid: akukho ngaphansi kuka-2,0 %.
- Ama-polyphenol etiye: 9–10 %.
Indlela yokulinganisa kanye nezincazelo zomhubhe omncane wama-polyphenol azikho embhalweni. Ayikho imininingwane nge-caffeine emithonjeni etholakalayo.
8. Ukufakwa Emanzini
Umkhuba wesigaba setiye eliluhlaza elimise okwenaliti.
- Izinga lokushisa lamanzi: 80–85 °C.
- Inani letiye: 3 g ku-150–200 ml.
- Isitsha: Ingilazi ende ekhanyayo, kuphela lapho kungabonakala khona ukuthi izinaliti zima kanjani.
- Inqubo:
- Fudumeza ingilazi.
- Thela ingxenye yesithathu yamanzi, faka itiye bese uvumela iqabunga limanzise imizuzwana engama-20–30.
- Thela amanzi kuze kugcwale.
- Ngemva kwemizuzu eyi-1–2 izinaliti ziyasukuma futhi zehlele phansi, usungaphuza.
- Phuza ushiya ingxenye yesithathu yokumnika.
- Thela amanzi futhi; ukuphinda kabili noma kathathu.
9. Ukugcinwa
Umkhuba wesigaba. Ephaketheni elivalekile, efrijini ku-0–5 °C, ngaphandle kokukhanya, umswakama kanye namaphunga. Kungcono ukuphuzwa phakathi nonyaka.
10. Intengo Kanye Nokukhwabanisa
Ayikho imininingwane ngentengo emithonjeni etholakalayo.
- Ungakugwema kanjani ukukhwabanisa:
- Funa uphawu olukhethekile lwesimangaliso sokukhomba indawo noma uphawu lwesimangaliso sezolimo sokukhomba indawo.
- Hlola ukuthi umkhiqizi ungowase-Jiàndé, endaweni egudle umfula i-Xīn’ānjiāng.
- Iqabunga liyisiqhumane esingabodwana esimise okwenaliti eqondile eluhlaza ngokuthambile; engilazini iziqhumane zima ziqonde.
11. Amaqiniso Athakazelisayo
- I-Qiāndǎo Yínzhēn ingumkhiqizo wokuqala wase-Hángzhōu onesimangaliso sezolimo sokukhomba indawo seMnyango Wezolimo.
- Ichibi elinikeze itiye igama lalo liyidamu elakhiwe ngodonga emfuleni i-Xīn’ānjiāng; iziqhingi eziyinkulungwane ziyiziqongo zamagquma agqitshiwe amanzi.
- Igama elithi 银珍 lizwakala njenge-银针, “inaliti yesiliva”; ngokomkhiqizi, lelo kwakuyigama letiye ngaphambi kuka-1982.
- Inganekwane exoxwa umkhiqizi ithola igama kusukela eziqhumaneni ezazicwebezela emithambekeni eduze komfula i-Xīn’ānjiāng, “njengamaparele esiliva”.
12. Ukuqhathanisa Namanye Amatiye
- Qiāndǎo Yùyè (千岛玉叶): Elinye itiye lechibi elifanayo, liyisicaba, ngendlela ye-lóngjǐng.
- Jiàndé Bāochá (建德苞茶): Isimangaliso sezolimo sokukhomba indawo esiseduze sesifunda esifanayo (2020).
- Jūnshān Yínzhēn (君山银针): Naye oneziqhumane ezima engilazini, kodwa owesigaba esiphuzi futhi ovela kwenye indawo, iChibi i-Dòngtíng e-Húnán.
- Xīhú Lóngjǐng (西湖龙井): Itiye eliyinhloko lase-Hángzhōu; liyisicaba, hhayi elimise okwenaliti.
Ekuphetheni:
I-Qiāndǎo Yínzhēn itiye eliluhlaza elimise okwenaliti lase-Jiàndé eduze kwechibi leziqhingi eziyinkulungwane. Ngokombhalo wango-2025 lezi yiz qhumane ezingabodwana ezivela ezingadini eziphakeme ngo-300–600 m, ukubunjwa kwenaliti ngaphandle kokusonga, iqabunga eliluhlaza ngokuthambile nokumnika, iphunga eliphezulu elicebile, ukunambitheka okuthambile nokunambitheka okumnandi ngemva, kanye neziqhumane ezima engilazini. Isimangaliso sokuqala sezolimo sokukhomba indawo sase-Hángzhōu, igama elisohlwini lweSivumelwano se-China ne-EU kanye nomkhiqizo onesimangaliso sokukhomba indawo se-CNIPA.
Imithombo
Inkomba yendawo
Uhlu oluphelele — ekhasini elithi Imithombo