Badunjun Gongcha (Bādōngjùn gòngchá, 巴东郡贡茶) — «itiye elanikelwa isifunda sase-Badong»: itiye eliluhlaza eline-steam fixation elivela esifundeni sase-Badong (巴东县) esifundazweni esizimele sase-Enshi-Tujia-Miao entshonalanga yesifundazwe sase-Hubei. Igama libhekisela esifundeni saseTang sase-Guizhou-Badongjun, okwathi ngokwemibhalo yesifunda, lalihambisa itiye enkantolo. Ubuchwepheshe, ngokwamazwi engcweti — umgcini kahulumeni wesiko le-Enshi Yu Lu, bucishe bufane nobwetiye elidumile elingumakhelwane, kodwa eqabungeni kugcinwa uboya (毫, háo). Isifunda senze igama laba umkhiqizo ovamile ngo-2017, kusukela ngo-2018 igama — wuphawu lwesitifiketi sezwe (geographical certification mark).
1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi
- Uhlobo: Itiye eliluhlaza (绿茶, lǜchá) eline-steam fixation (蒸青, zhēngqīng): isampula legolide lango-2021 umbiko ulibiza ngo-«itiye eliluhlaza lezinga eliphezulu», futhi ubuchwepheshe bucishe bufane nobase-Enshi Yu Lu.
- Isigaba: Umkhiqizo womphakathi wesifunda; uphawu lwesitifiketi sezwe (2018).
- Imvelaphi: I-China, isifundazwe sase-Hubei (湖北, Húběi), isifunda esizimele sase-Enshi-Tujia-Miao (恩施, Ēnshī), isifunda sase-Badong (巴东, Bādōng).
- Umnikazi wophawu: Isiteshi sokusabalalisa ubuchwepheshe bezitshalo zobuchwepheshe zesifunda sase-Badong (巴东县经济作物技术推广站).
- Indawo yophawu: Ngokohlu olungekho emthethweni lwezinkomba zezwe — indawo yokuphatha yesifunda sase-Badong; uhlu lwesifundazwe lukhomba isifunda njengendawo yomnikazi.
- Izindawo eziyinhloko: Ngokwamazwi abaholi besifunda (2018), amalokishi ase-Xiqiuwan (溪丘湾), e-Jinguoping (金果坪), e-Yanduhe (沿渡河) nase-Dongrangkou (东壤口), kanye nengxenye yezingadi ezintsha.
- Izixhumanisi zezwe: Isikhungo sesifunda sase-Badong — cishe u-31,0° enyakatho no-110,3° empumalanga.
2. Umlando Nokubaluleka Kwamasiko
- Umlando:
- Inganekwane. Inhlangano yesifunda yokufunda isiko letiye ilandisa inganekwane: uShennong, ehlola imifino ezindaweni zaseBadong naseShennongjia zanamuhla, wadliswa ushevu, futhi iqabunga elawela ebhodweni lomhluzo lashintsha ukunambitheka kwamanzi futhi lasusa ushevu. Lokhu kuyinganekwane, hhayi umlando.
- I-Badong emibhalweni. Umbiko wango-2018 ucaphuna umsebenzi wesazi-mlando setiye «茶史初探»: ezizweni zama-ba nama-shu, ngama-ba ayehlotshaniswa nokuphuza itiye nenganekwane kaShennong. Ngokwalowo mbiko, «I-Cha Jing» (茶经), «Bencao Gangmu» (本草纲目), «Tujing Bencao» (图经本草) kanye no-«Hubei Tongzhi» (湖北通志) babiza i-Badong njengendawo lapho uShennong athola khona itiye; lokhu akukaqinisekiswa ngemithombo yokuqala.
- I-Tang. Ngokwalowo mbiko, ngesikhathi se-Tang i-Badong yayiyingxenye ye-Guizhou-Badongjun (归州巴东郡), enye yezindawo ezazihambisa itiye enkantolo; kusuka lapha igama elithi «郡贡» egameni.
- 2017. Isifunda sakhetha u-«巴东郡贡茶» njengomkhiqizo waso womphakathi, sakha inhlangano yokufunda isiko letiye likaShennong futhi samema abeluleki abangochwepheshe be-China Tea Research Institute ye-Chinese Academy of Agricultural Sciences kanye nezinhlaka zezolimo — «ukuthuthukisa» (研制) leli tiye. Ngawo lowo nyaka uMnyango Wezolimo wawufaka ohlwini lwemikhiqizo yezolimo eyaziwayo, ekhethekile, emisha nekhwalithi (名特新优农产品目录).
- 2018. Ngomhla ka-19 Meyi itiye laboniswa embukisweni we-II China International Tea Exhibition e-Hangzhou. Ingcweti eyayiqondisa ukuthuthukiswa, ngawo lowo nyaka yangena ohlwini lwesihlanu lwabagcini bakahulumeni bamagugu angaphatheki.
- Uphawu. Ngokohlu lwesifundazwe (idatha kaMeyi 2020), uphawu № 26323461 lubhaliswe ekilasini 30, umkhiqizo — itiye; isikhathi selungelo elikhethekile — kusukela ngomhla ka-21 Julayi 2018 kuya ku-20 Julayi 2028.
- 2021. Ngomhla ka-22 Meyi embukisweni we-IV China International Tea Exhibition isampula elithi «羽叶集·恩施硒茶·巴东郡贡茶» lenkampani yase-Badong i-«湖北省羽集茶业» lathola igolide lesigaba sentwasahlobo somncintiswano we-XI we-«中茶杯»; isifundazwe sase-Hubei sasinamagolide amabili esigabeni setiye eliluhlaza. Kulo mbiko ofanayo u-«巴东郡贡茶» ubizwa ngomkhiqizo onesitifiketi sezwe sase-Hubei.
- Igama: 巴东 — isifunda sase-Badong; 郡 (jùn) — «isifunda», ngokwe-Badongjun yaseTang; 贡茶 (gòngchá) — «itiye elanikelwa», itiye lenkantolo.
- Ukubaluleka kwamasiko: Ingcweti ibiza i-Badongjun Gongcha ne-Enshi Yu Lu ngokuthi «amatiye angodade», izibonelo ezijwayelekile zetiye lase-Enshi elicebile nge-selenium (恩施富硒茶).
3. Incazelo Yezitshalo kanye Nezinto Ezingavuthiwe
- Uhlobo / Cultivar: Ngophawu akukho datha. Ngokombiko wango-2021, umnyango waqaphela isifunda njengesizinda sikahulumeni sesifunda sokuzalanisa izinhlobo ezithuthukisiwe zetiye, kodwa ukuthi yiziphi izinhlobo ezisetshenziselwa leli tiye akushiwongo.
- Izinto ezingavuthiwe: Isampula legolide lango-2021, ngokombiko, lenziwe ngeqabunga lengadi ye-ecological entabeni i-Yangrushan (羊乳山), umbiko owubiza ngokuthi isizinda saleli tiye kusukela ngezikhathi zeSui neTang — lawa ngamazwi ombiko.
- Izinga nesikhathi sokuvuna: Izinga alitholakali emithonjeni etholakele. Kuvunwa hhayi entwasahlobo kuphela: ekupheleni kukaMeyi 2018 edolobhaneni lase-Baiwan (白湾村) endaweni yase-Xiqiuwan kwakuqoqwa itiye lasehlobo-ekwindla.
4. I-Terroir kanye Nezici Zokutshala
- Isifunda: Intshonalanga ye-Hubei, eMfuleni i-Yangtze: ngokombiko wango-2018, i-Badong iyisifunda sokuqala sase-Hubei endleleni yomfula usuka entshonalanga, «umphimbo phakathi kweSichuan neHubei, amasango entshonalanga ye-Hubei».
- Isimo sezulu: Izindawo eziphakathi nendawo; imvula — 1100–1900 mm ngonyaka (umbiko wango-2018).
- Inhlabathi: Ngokwa lowo mbiko, i-acidity yenhlabathi ilinganiselwe, futhi isifunda sinesidlaliso esithi «isitoreji semvelo somhlaba se-selenium»; izinombolo ze-selenium imithombo ayizinikezi.
- Indawo: Ngokombiko wango-2018, izisekelo zetiye zesifunda zazihlanganisa izinkulungwane eziyi-102 ze-mu, futhi ngo-2020 isifunda sasihlose izinkulungwane ezingama-200 ze-mu; ukuthi luhlelo lwafezwa yini, emithonjeni etholakele akubonakali.
- Ukuphakama: Akukho datha emithonjeni etholakele.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza
Ngokwamazwi engcweti, ubuchwepheshe buqhamuka ku-steam fixation yaseTang, bunzima futhi ikakhulukazi bufana nobuchwepheshe be-Enshi Yu Lu:
- Ukupholisa (摊凉, tānliáng).
- I-steam fixation (蒸汽杀青, zhēngqì shāqīng).
- Ukususa umswakama ngefeni (扇干水汽, shàn gān shuǐqì).
- Ukomisa kokuqala (炒头毛火, chǎo tóu máohuǒ).
- Ukusonga (揉捻, róuniǎn).
- Ukomisa kwesibili ngokuphendula (铲二毛火, chǎn èr máohuǒ).
- Ukubumba nokupholisha (整形上光, zhěngxíng shàngguāng).
- Ukomisa kokugcina (烘焙, hōngbèi).
Umehluko omkhulu — uboya: itiye lase-Badong liyabugcina, kanti ku-Enshi Yu Lu, ngokwamazwi engcweti, kusetshenziswa amasu ahlukile, futhi ukubukeka nokunambitheka kwabo kwehlukile. Isampula legolide lango-2021, ngokombiko, ladlula emisebenzini engaphezu kwamashumi amabili. Amazinga okushisa nezikhathi emithonjeni etholakele awekho.
6. Izici Ze-Organoleptic
Incazelo ejwayelekile ngophawu ayikho; ngezansi — lokho okukhona, kukhonjwe umthombo.
- Ukubukeka kweqabunga elomile: Iqabunga ligcina uboya. Isampula legolide lango-2021 — ukusontwa okuqinile okuncane okufana nenaliti (条索紧细似针形).
- Iphunga leqabunga elomile: Akukho datha emithonjeni etholakele.
- Iphunga lomhluzo: Ngesampula lango-2021 — «iphunga elihlanzekile» (清香); ukuthi la mazwi abhekise eqabungeni elomile noma emhluzweni akucacisiwe.
- Ukunambitheka: Uhlu olungekho emthethweni lwezinkomba zezwe: luthambile futhi lugcwele, luhlaza futhi luvuselelayo, nobumnandi obubuyayo (滋味醇厚鲜爽而回甘). Umbiko wango-2021 ngesampula legolide — mnandi.
- Umbala womhluzo: Akukho datha emithonjeni etholakele.
- Izinkomishi zetiye (iqabunga eliphisiwe): Akukho datha emithonjeni etholakele.
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali
Idatha ye-physicochemical emithonjeni etholakele ayikho. Uhlu olungekho emthethweni luthi etiyeni kune-polyphenols yetiye nama-catechin amaningi, kodwa alinikezi izinombolo; nge-selenium — kukhona iziqubulo zesifunda kuphela, ngaphandle kwezilinganiso.
8. Ukuphisa
Umkhuba wesigaba setiye eliluhlaza.
- Izinga lokushisa lamanzi: 80–85 °C.
- Inani letiye: 3 g ku-150 ml.
- Izitsha: Ingilazi ekhanyayo — kuyo kubonakala izinaliti zamaqabunga — noma i-gaiwan emhlophe.
- Inqubo:
- Fudumeza izitsha.
- Faka itiye bese uthela amanzi ngasodongeni.
- Umhluzo wokuqala — ngemva kwemizuzwana engama-40–60.
- Phuza, ushiya ingxenye yomhluzo.
- Thela amanzi futhi; ukuthela kabili noma kathathu.
9. Ukugcina
Umkhuba wesigaba. Ephasakeni elivalekile, esiqandisini ku-0–5 °C, ngaphandle kokukhanya, umswakama namaphunga; kungcono ukuphuza phakathi nonyaka.
10. Intengo Kanye Nemikhiqizo Yomgunyathi
Akukho datha ngezintengo emithonjeni etholakele.
- Indlela yokugwema imikhiqizo yomgunyathi:
- Funa uphawu lwesitifiketi u-«巴东郡贡茶» (№ 26323461, isikhathi — kuze kube ngumhla ka-20 Julayi 2028).
- Hlola ukuthi umkhiqizi ungowesifunda sase-Badong.
- Bheka iqabunga: uboya kulo buyagcinwa — ngokwamazwi engcweti, lokhu kungumehluko omkhulu ku-Enshi Yu Lu.
- Khumbula ukuthi njengomkhiqizo wesifunda igama likhona kusukela ngo-2017; «ubudala obunikelwe» kulo — kubhekisela esifundeni saseTang nasenganekwaneni.
11. Amaqiniso Athakazelisayo
- Umnikazi wophawu — akusiyona inhlangano yabakhiqizi, kodwa isiteshi sesifunda sobuchwepheshe bezolimo.
- Ubuchwepheshe bomkhiqizo omusha wango-2017 buchazwa njengobucishe bufane nobase-Enshi Yu Lu, — umehluko ugcinwe ngesu elilodwa loboya.
- Emncintiswaneni wango-2021 igama lavela ngaphakathi kwesigaba esiphindwe kathathu: uphawu lwenkampani, isambulela sesifunda esithi «恩施硒茶» kanye nophawu lwesifunda.
12. Ukuqhathaniswa Namanye Amatiye
- I-Enshi Yu Lu (恩施玉露): Itiye eliluhlaza elimise okwenaliti eline-steam fixation, «udadewabo» wetiye lase-Badong ngobuchwepheshe; ngoboya, ngokwamazwi engcweti, kuwo kuphathwa ngendlela ehlukile.
- I-Enshi Xicha (恩施硒茶): Uphawu lwesambulela sesifunda, igama legolide lika-2021 elavela ngaphansi kwalo.
- I-Wujiatai Gong Cha (伍家台贡茶): Itiye eliluhlaza «elanikelwa» lesifunda sase-Xuan’en sesifunda esifanayo.
- I-Quxiang Simian Cha (屈乡丝绵茶): Itiye eliluhlaza lesifunda esingumakhelwane i-Zigui ezansi nomfula i-Yangtze.
Ekuphetheni:
I-Badongjun Gongcha — umkhiqizo omusha wesifunda onegama elidala: isifunda saseTang nenganekwane kaShennong zinikeze igama, futhi ubuchwepheshe bucishe bufane nobase-Enshi Yu Lu — i-steam fixation, kodwa ngoboya obugciniwe. Uphawu lwabhaliswa ngo-2018, igolide le-«中茶杯» latholwa ngo-2021. Izinhlobo, ukuphakama kanye nencazelo ephelele yokubukeka imithombo etholakele ayikanikezi.
Imithombo
Inkomba yendawo
Uhlu oluphelele — ekhasini elithi Imithombo