Gulin Niupi Cha (Gǔlìn niúpí chá, 古蔺牛皮茶) — herbata z powiatu Gulin (古蔺县) w prefekturze miejskiej Luzhou na południu prowincji Syczuan oraz lokalna odmiana krzewu herbacianego o tej samej nazwie. „Niupi” (牛皮) oznacza „wołową skórę”: nazwa pochodzi od dużego, grubego liścia, a nie od klasy herbaty. Odmiana pochodzi z wąwozu Jiao Zigou (椒子沟) w pobliżu wioski Zaolin w gminie Gulin i w 1985 roku została uznana za prowincjonalną odmianę lokalną. Nazwa jest chroniona certyfikacyjnym znakiem geograficznym — w wykazie takich znaków Syczuanu z marca 2018 roku już figuruje. Klasa herbaty nie jest w znaku określona.
1. Klasyfikacja i pochodzenie
- Typ: Nie ustalono: nie widziałem dokumentu znaku z klasą. Opis odmiany w literaturze przedmiotu nazywa ją odpowiednią do produkcji herbaty zielonej i czerwonej; władze Luzhou nazywają „牛皮茶” zarówno odmianą, jak i nazwą gotowej herbaty, ale nie podają klasy.
- Kategoria: Herbata z lokalnej odmiany południowego Syczuanu; certyfikacyjny znak geograficzny.
- Pochodzenie: Chiny, prowincja Syczuan (四川, Sìchuān), prefektura miejska Luzhou (泸州, Lúzhōu), powiat Gulin (古蔺, Gǔlìn). Miejscem pochodzenia odmiany jest wąwóz Jiao Zigou w pobliżu wioski Zaolin (枣林村) w gminie Gulin (古蔺镇).
- Strefa znaku: Wykaz syczuański wskazuje powiat Gulin jako przynależność administracyjną posiadacza znaku; granicę prawną strefy opisuje norma grupowa, której tekstu nie widziałem.
- Współrzędne geograficzne: Gulin — około 28,0° szer. geogr. płn. i 105,8° dług. geogr. wsch.
2. Historia i znaczenie kulturowe
- Historia:
- Kronika. Władze Luzhou i wiadomość regionalna z 2017 roku cytują kronikę powiatu „古蔺县志”: „牛皮茶，曾为贡茶” — ta herbata „była niegdyś herbatą trybutarną”. Kiedy i komu była składana w daninie, cytat nie podaje.
- 1985. Prowincjonalna komisja ds. odmian roślin uprawnych uznała ją za lokalną odmianę prowincji Syczuan.
- 2014. Kolegium Ogrodnictwa Syczuańskiego Uniwersytetu Rolniczego opublikowało w czasopiśmie „作物学报” (2014, nr 12) badanie odmiany: 76 roślin z siedmiu populacji, morfologia, biochemia, markery ISSR.
- Znak. W wykazie znaków geograficznych Syczuanu z marca 2018 roku Gulin Niupi Cha już figuruje; opis w literaturze przedmiotu podaje rok rejestracji — 2017. Numeru znaku i posiadacza nie znalazłem.
- 2021. Według komunikatu z 28 maja powiatowy urząd nadzoru rynku przeprowadził ekspertyzę norm grupowych dla dwóch znaków powiatu — „地理标志证明商标 古蔺面” (makaron) i „地理标志证明商标 古蔺牛皮茶”. Normy opisują strefę, wymagania jakościowe, zasady kontroli, znakowanie i pakowanie; miały zostać wprowadzone po publikacji na platformie krajowej. Czy norma się ukazała, nie ustaliłem.
- Nazwa: 古蔺 — nazwa powiatu, 牛皮 — „wołowa skóra”, 茶 — herbata.
- Znaczenie kulturowe: Artykuł z 2014 roku nazywa Gulin Niupi Cha szczególnym dla Syczuanu zasobem krzewu herbacianego i ostrzega, że zasięg populacji kurczy się z powodu susz i ingerencji człowieka. Według wiadomości regionalnej z 2017 roku pracownik powiatowych służb leśnych znalazł w kilku gminach powiatu stare drzewa tej odmiany i oszacował wiek większości na kilkaset lat; niezależnej weryfikacji nie znalazłem.
3. Opis botaniczny i surowiec
Na podstawie artykułu o odmianie, jeśli nie zaznaczono inaczej.
- Typ krzewu: Populacja nasienna (有性系), krzew, liść średniej wielkości, dojrzewanie średnio wczesne, diploid. Artykuł z 2014 roku uściśla: w populacjach Jiao Zigou przeważają krzewy, ale w pięciu z siedmiu populacji występują też małe drzewa lub drzewa.
- Krzew: Dość wysoki, korona rozłożysta, rozgałęzienie rzadkie, liście ułożone niemal poziomo.
- Liść: Eliptyczny lub wydłużenie eliptyczny, ciemnozielony, błyszczący, powierzchnia lekko wypukła, ząbki głębokie i rzadkie, liść gruby — stąd nazwa.
- Pędy: Omszenie średnie; sto pędów „pąk i trzy liście” waży około 61,0 g. Zbiór wiosenny rozpoczyna się 7–10 dni wcześniej niż u innych miejscowych populacji; pąki są duże.
- Kwiat i nasiono: Korona około 2,9 cm, osiem płatków, słupek trójdzielny; nasiono około 1,4 cm.
- Odporność: Dość wysoka odporność na suszę, owocowanie średnie.
- Występowanie: Według artykułu z 2014 roku — wyłącznie Jiao Zigou i okoliczne góry i wzgórza; rośliny są tam głównie dzikie i półdzikie.
- Standard zbioru: Brak danych w znalezionych źródłach.
4. Terroir i cechy uprawy
- Region: Południe Syczuanu; według artykułu z 2014 roku powiat leży na przejściu od Kotliny Syczuańskiej do Wyżyny Kuejczou.
- Wysokość uprawy: Artykuł z 2014 roku: jądro populacji — las Jiao Zigou na wysokości 900–1100 m, cały zasięg — około 20 km² na 800–1200 m. Władze Luzhou: baza herbaciana — miejscowości Baishapo (白沙坡), Jiao Zigou i Fengyuanpo (凤元坡) na 600–1200 m.
- Klimat: Według artykułu z 2014 roku — lato gorące, zima łagodna, opady stosunkowo małe, latem częste susze. Władze Luzhou przeciwnie piszą o obfitych deszczach.
- Gleby: Brak danych o składzie i kwasowości w znalezionych źródłach.
- Terminy zbioru: Według słów miejscowego mistrza herbacianego w wiadomości z 2017 roku z powodu wysokości herbatę tę zbiera się o kilkanaście dni później niż w niższych górach; opis „7–10 dni wcześniej” dotyczy porównania z sąsiednimi populacjami.
5. Technologia produkcji
Nie widziałem dokumentu z technologią dla znaku; norma grupowa z 2021 roku, według komunikatu powiatu, ma uporządkować również przetwarzanie, ale jej tekstu brak.
Ogólny schemat klas, a nie opis tej herbaty: zielona — utrwalanie, zwijanie, suszenie; czerwona — więdnięcie, zwijanie, utlenianie, suszenie. Który schemat i z jakimi parametrami stosuje się do Gulin Niupi Cha, znalezione źródła nie podają.
6. Cechy organoleptyczne
Opisy pochodzą z artykułu o odmianie i ze słów przedstawiciela miejscowej firmy w wiadomości z 2017 roku; nie podają klasy i nie stanowią wymagania znaku.
- Wygląd suchego liścia: Zwarty, lekko wygięty, zielony, z obfitym białym meszkiem (紧致微曲，白毫嵌绿).
- Aromat suchego liścia: Brak opisów w znalezionych źródłach.
- Aromat naparu: Z nutą kasztanową (栗香) — wymieniają ją wszystkie znalezione opisy.
- Smak: Łagodny i pełny, ze słodkim posmakiem; herbata wytrzymuje wiele zaparzeń (醇厚回甘，耐冲泡).
- Kolor naparu: Według artykułu o odmianie — czysty i jasny; w wiadomości z 2017 roku — żółty i jasny (汤色黄亮).
- Liść po zaparzeniu: Według artykułu o odmianie — wyrównany, żółto-zielony, jasny; w wiadomości z 2017 roku — delikatnie zielony.
7. Skład chemiczny
Artykuł o odmianie podaje dwa zestawy liczb i nie są one zgodne:
| Wskaźnik | Pąki wiosenne „pąk i dwa liście”, próbka sucha | „Świeży liść”, według książki „Syczuańska herbata” (《四川茶叶》) |
|---|---|---|
| Polifenole | 25,1 % | 29,27 % |
| Kofeina | 4,5 % | 4,15 % |
| Aminokwasy | około 2,1 % | brak danych |
| Substancje ekstraktywne | brak danych | 45,17 % |
Żaden zestaw nie podaje roku ani metody analizy. Artykuł z 2014 roku podał dla siedmiu populacji rozrzut polifenoli w pąkach wiosennych 22,57–30,17 %. Są to dane o surowcu odmiany, a nie o gotowej herbacie.
8. Parzenie
Praktyka klasowa — parametry zależą od tego, jaka herbata z tej odmiany jest w ręku.
- Zielona: 80–85 °C, 3 g na 150 ml, pierwsze parzenie 40–60 sekund, szklana czarka lub gaiwan, dwa-trzy kolejne zaparzenia.
- Czerwona: 90–95 °C, 3 g na 150 ml, pierwsze parzenie około minuty, gaiwan lub porcelanowy czajniczek, kilka przelewów z wydłużaniem czasu.
9. Przechowywanie
Praktyka klasowa. Herbata zielona — w szczelnym opakowaniu, w lodówce w temperaturze 0–5 °C, bez dostępu światła, wilgoci i zapachów, do spożycia w ciągu roku. Herbata czerwona — w suchym, ciemnym miejscu w temperaturze pokojowej, w szczelnym opakowaniu, z dala od obcych zapachów.
10. Cena i podróbki
Brak danych o cenach w znalezionych źródłach.
- Jak unikać podróbek:
- Szukać certyfikacyjnego znaku geograficznego „古蔺牛皮茶”.
- Sprawdzać, czy producent pochodzi z powiatu Gulin.
- Pamiętać, że „牛皮茶” nie jest nazwą unikatową: w szkicu o junnańskiej gminie Bangdong (邦东乡) tak nazwano jedną z miejscowych dzikich form herbacianych. To inna roślina i inny region.
11. Ciekawostki
- Nazwę herbacie nadał liść: „wołowa skóra” to obraz grubego, zbitego liścia.
- Według książki „Syczuańska herbata”, którą cytują władze Luzhou, plenność tej odmiany jest o 36,49 % wyższa niż innych odmian.
- Normę znaku dla herbaty rozpatrywano na jednej ekspertyzie z normą dla makaronu Gulin.
12. Porównanie z innymi herbatami
- Junlian Hongcha (筠连红茶): Czerwona herbata z powiatu Yibin na południu Syczuanu, również oparta na odmianie lokalnej — Zaobai Jian (早白尖).
- Yibin Zao Cha (宜宾早茶): Wczesna zielona herbata z Yibin na południu Syczuanu.
- Beichuan Taizi Cha (北川苔子茶): Zielona herbata z północno-zachodniej części Kotliny Syczuańskiej, również nazwana od miejscowego krzewu herbacianego.
Podsumowując:
Gulin Niupi Cha to przede wszystkim odmiana: populacja nasienna o grubym ciemnozielonym liściu, dzika i półdzika w wąwozie Jiao Zigou, uznana przez prowincję w 1985 roku. Pod jej nazwą zarejestrowano znak geograficzny, ale jaką herbatę chroni — zieloną, czerwoną czy obie — znalezione dokumenty nie podają. Opisy są zgodne co do kasztanowego aromatu, pełnego smaku i odporności na wielokrotne zaparzanie; do czasu udostępnienia tekstu normy grupowej to najlepsze, co istnieje.